Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §45.3.1-45.3.8

イリュリア戦勝報告とロドス使節の論駁

1729 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

イリュリアでの戦勝とゲンティウス王捕縛が報告され感謝祭が議決される。また、戦勝後に召喚されたロドス人使節の和平調停の言い訳が、元老院によって厳しく論駁される。

§45.3.1ex Illyrico duo legati, C. Licinius Nerva et P. Decius, nuntiarunt exercitum Illyriorum caesum, Gentium regem captum, in dicione populi Romani Illyricum esse.
イリュリアから二人の使節、C・リキニウス・ネルウァとP・デキウスが、イリュリア軍が撃破され、ゲンティウス王が捕らえられ、イリュリアがローマ民衆の支配下に入ったことを報告した。
§45.3.2ob eas res gestas ductu auspicioque L. Anici praetoris senatus in triduum supplicationes decrevit.
プラエトルのL・アニキウスの指揮と鳥占のもとで成し遂げられたこれらの偉業に対して、元老院は三日間の感謝祭を議決した。
indictae a consule sunt in ante diem quartum et tertium et pridie idus Novembres.
これらは執政官によって、十一月十日、十一日、および十二日に向けて布告された。
§45.3.3tradidere quidam legatos Rhodios nondum dimissos post victoriam nuntiatam velut ad ludibrium stolidae superbiae in senatum vocatos esse;
ある人々は、勝利が報告されたのち、まだ解散されていなかったロドス人の使節たちが、彼らの愚かな傲慢さを嘲笑うかのように元老院に召喚された、と伝えている。
§45.3.4ibi Agepolim principem eorum, ita locutum: missos esse legatos ab Rhodiis ad pacem inter Romanos et Persea faciendam,
そこで彼らの指導者アゲポリスが次のように語った。 すなわち、ロドス人から、ローマ人とペルセウスとの間に和平を結ばせるために使節たちが派遣されたのである、と。
§45.3.5quod id bellum grave atque incommodum Graeciae omni, sumptuosum ac damnosum ipsis Romanis esset.
なぜならその戦争はギリシア全土にとって重く不都合なものであり、ローマ人自身にとっても多大な費用がかかり損害となるものだったからである、と。
§45.3.6fortunam populi Romani bene fecisse, quod finito aliter bello gratulandi sibi de victoria egregia Romanis opportunitatem dedisset.
ローマ民衆の運命は、戦争が異なる形で終わったことで、ローマ人にその輝かしい勝利について互いに祝い合う機会を与えてくれたのだから、素晴らしい計らいをしてくれた、と。
haec ab Rhodio dicta.
これがロドス人によって語られたことである。
responsum ab senatu esse: Rhodios nec utilitatium Graeciae cura neque inpensarum populi Romani sed pro Perseo legationem eam misisse.
元老院からは次のように返答された。 ロドス人はギリシアの利益を案じたのでも、ローマ民衆の費用を心配したのでもなく、ペルセウスのためにその使節を派遣したのだ、と。
§45.3.7nam si ea fuisset cura, quae simularetur, tum mittendos legatos fuisse, cum Perseus in Thessaliam exercitu inducto per biennium Graecas urbes alias obsideret, alias denuntiatione armorum terreret;
なぜなら、もし装われているような心配が当時あったならば、ペルセウスがテッサリアに軍を進入させ、二年間、ギリシアの都市をあるものは包囲し、あるものは武力による威嚇で脅していたそのときに、使節は派遣されるべきだったからである。
§45.3.8tum nullam pacis ab Rhodiis mentionem factam.
そのときには、ロドス人からは平和についての言及は一切なされなかった。
postquam superatos saltus transgressosque in Macedoniam Romanos audissent et inclusum teneri Persea, tunc Rhodios legationem misisse, non ad ullam aliam rem quam ad Persea ex inminenti periculo eripiendum.
ローマ人が山道を越えてマケドニアに進入したこと、そしてペルセウスが包囲されて身動きが取れなくなっていることを聞いて初めて、ロドス人は使節を派遣したのであり、それは差し迫った危険からペルセウスを救い出すこと以外の何物でもない、と。
cum hoc responso legatos dimissos.
この回答とともに使節たちは退けられた。

語釈・文法注

  1. 45.3.2in ante diem quartum et tertium et pridie idus Novembres — 前置詞 in が、日付を示す対格の慣用表現全体(ante diem...)を一種の不変化名詞のように支配し、「〜の日付に向けて、〜の日のために」という予定を表している。
  2. 45.3.6fortunam populi Romani bene fecisse, quod — 'bene facere, quod...'(〜したことは良い行いである、〜してくれてよかった)という感謝や評価を表す慣用表現。間接話法(対格不定詞構文)となっており、主語は fortunam で、quod 節内の動詞が接続法 (dedisset) になっているのは間接話法内の従属節だからである。
  3. 45.3.7mittendos legatos fuisse — 過去の事実に反する仮定法(反実仮想)帰結節の間接話法における表現。直説法過去(または接続法過去完了)の義務・当然の周辺立言(mittendi fuerunt / erant, 派遣されるべきであった)が、間接話法の中で対格(legatos mittendos)+ fuisse の形になったもの。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §45.3.1-45.3.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.3.1-45.3.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。