Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §45.15.1-45.15.10

監察官による解放奴隷の部族登録と任期延長の拒否

1741 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

監察官グラックスとクラウディウスは解放奴隷の登録部族を巡り対立するが、抽選でエスクィリナ部族に一括登録することで合意する。また、元老院から外された護民官が、監察官の公共事業期間の延長要求に拒否権を行使する。

§45.15.1in quattuor urbanas tribus discripti erant libertini praeter eos, quibus filius quinquenni maior ex se natus esset, —
解放奴隷たちは、自分から生まれた5歳以上の息子を持つ者たちを除いて、4つの都市部族に振り分けられていた。
§45.15.2eos, ubi proxumo lustro censi essent, censeri iusserunt — et eos, qui praedium praediave rustica pluris sestertium triginta milium haberent, censendi ius factum est.
— それらの者たちについては、直前の5年紀に査定登録された場所に登録されるよう彼らは命じた。 また、3万セステルティウスを超える価値の地方の土地(一つまたは複数)を所有している者たちには、地方部族に登録される権利が与えられた。
§45.15.3hoc cum ita servatum esset, negabat Claudius suffragii lationem iniussu populi censorem cuiquam homini, nedum ordini universo adimere posse.
この規則がそのように維持されていたとき、クラウディウスは、監察官が人民の命令なしに、いかなる個人に対しても、ましてや階級全体に対して、投票権を剥奪することはできないと主張した。
§45.15.4neque enim, si tribu movere possit, quod sit nihil aliud quam mutare iubere tribum, ideo omnibus quinque et triginta tribubus emovere posse, id esse civitatem libertatemque eripere, non, ubi censeatur, finire, sed censu excludere.
なぜなら、もし部族から移動させることができるとしても(それは部族を変更するよう命令することにほかならないが)、だからといって全35部族から完全に排除できるということにはならず、それは市民権と自由を奪うことであって、登録される場所を決定することではなく、査定そのものから排除することになってしまうからである、という主張であった。
§45.15.5haec inter ipsos disceptata; postremo eo descensum est, ut ex quattuor urbanis tribubus unam palam in atrio Libertatis sortirentur, in quam omnes, qui servitutem servissent, conicerent.
これらが彼らの間で論じられたが、最終的には、4つの都市部族の中から1つを公開の抽選によってリベルタスの堂において選び、かつて奴隷状態にあった者すべてをその部族に集めるという妥協案に落ち着いた。
§45.15.6Esquilinae sors exiit: in ea Ti. Gracchus pronuntiavit libertinos omnis censeri placere.
エスクィリナ部族の籤が当たり、ティベリウス・グラックスはその部族にすべての解放奴隷を登録することに決定したと宣告した。
§45.15.7magno ea res honori censoribus apud senatum fuit.
このことは元老院において監察官たちにとって大いなる名誉となった。
gratiae actae et Sempronio, qui in bene coepto perseverasset, et Claudio, qui non inpedisset.
よく始められた事業をやり遂げたセンプローニウスにも、それを妨害しなかったクラウディウスにも感謝が捧げられた。
§45.15.8plures quam ab superioribus et senatu moti sunt et equos vendere iussi.
以前の監察官たちのときよりも多くの者が元老院から除名され、また馬を売るよう命じられた。
omnes iidem ab utroque et tribu moti et aerarii facti;
彼ら全員が同様に、双方の監察官によって部族から除外され、また制限納税者とされた。
neque ullius, quem alter notarat, ab altero levata ignominia.
一方が印をつけた不名誉は、他方によって軽減されることはなかった。
§45.15.9petentibus, ut ex instituto ad sarta tecta exigenda et ad opera, quae locassent, probanda anni et sex mensum tempus prorogaretur, Cn. Tremellius tribunus, quia lectus non erat in senatum, intercessit.
慣例に従って、建物の修繕を要求し、彼らが発注した公共事業を審査するために、1年6ヶ月の期間延長を求める彼らに対し、護民官グナエウス・トレメリウスは、自分が元老院に選出されなかったことを理由に拒否権を行使した。
§45.15.10eodem anno C. Cicereius aedem Monetae in monte Albano dedicavit quinquennio post, quam vovit.
同じ年、ガイウス・キケレイウスは、誓願してから5年後に、アルバヌス山にモネタの神殿を奉納した。
flamen Martialis inauguratus est eo anno L. Postumius Albinus.
またその年、ルキウス・ポストゥミウス・アルビヌスがマールスの神官に就任した。

語釈・文法注

  1. 45.15.2eos, qui... censendi ius factum est — この eos, qui... は本来、後に続く与格支配の構文(censendi ius factum est, 「〜に登録の権利が与えられた」)に対応して与格 iis, qui... になるべきところだが、対格のまま取り残されている一種の脱格(アナコルトン)である。
  2. 45.15.4neque enim, si tribu movere possit... ideo omnibus... emovere posse — 前文の negabat(彼は主張した)から続く間接話法(対格と不定詞)の文。posse およびその後の esse の意味上の主語は、文脈から censorem(監察官)が省略されたものである。
  3. 45.15.9sarta tecta exigenda — sarta tecta(直訳:補修され屋根が葺かれたもの)は「公共建造物の良好な維持管理」を指すローマの法・行政上の専門用語。形容動詞 exigenda は「(請負業者に対し)仕様通りの修繕を要求・監査する」という意味で用いられている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §45.15.1-45.15.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.15.1-45.15.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。