Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §45.10.1-45.10.15

ローマ使節のロドス寄港と親マケドニア派の処刑決議

1736 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマの勝利の知らせが広がる中、ローマ使節がロドス島を訪れ、ポピリウスの厳しい追及とデキミウスの穏健な忠告を受ける。ロドスはこれに応じて親マケドニア派を処刑する決議を下す。

§45.10.1victoriae Romanae fama cum pervasisset in Asiam, Antenor, qui cum classe lemborum ad Phanas stabat, Cassandriam inde traiecit.
ローマ軍の勝利の噂がアジアに伝わると、ファンナエで快速船の船団を率いて停泊していたアンテノルは、そこからカッサンドレイアへと船を渡した。
§45.10.2C. Popilius, qui Deli in praesidio navibus Macedoniam petentibus erat, postquam debellatum in Macedonia et statione summotos hostium lembos audivit, dimissis et ipse Attali navibus ad susceptam legationem peragendam navigare Aegyptum pergit, §45.10.3ut prius occurrere Antiocho posset, quam ad Alexandreae moenia accederet.
マケドニアへ向かう船を守るためにデロス島で守備にあたっていたガイウス・ポピリウスは、マケドニアでの戦争が終結し、敵の快速船がその停泊地から追い払われたと聞くと、自らもアッタロスの船を解散させた上で、引き受けていた使節の任務を果たすためにエジプトへと航海を続けた、アンティオコスがアレクサンドリアの城壁に近づく前に、彼に立ちふさがることができるようにするためであった。
§45.10.4cum praeterveherentur Asiam legati et Loryma venissent, qui portus viginti paulo amplius milia ab Rhodo abest, ex adverso urbi ipsi positus, principes Rhodiorum occurrunt — iam enim eo quoque victoriae fama perlata erat — orantes, ut Rhodum deveherentur:
使節たちがアジアの沿岸を航行して、ロドス島から20マイル余り離れた、まさにその都市の対面に位置する港であるロリュマに到着したとき、ロドス人の指導者たちが彼らを迎えに来た――そこにもすでに勝利の噂が届いていたからである――そして、ロドス島に立ち寄ってくれるよう懇願した。
§45.10.5pertinere id ad famam salutemque civitatis, noscere ipsos omnia, quae acta essent quaeque agerentur Rhodi, et conperta per se, non volgata fama Romam referre.
それは国家の名声と安全に関わることであり、ロドスで何が行われ、何が行われつつあるのかを彼ら自身がすべて知るべきであり、噂話ではなく、自ら確認した事実をローマに報告してほしいということだった。
§45.10.6diu negantes perpulerunt, ut moram navigationis brevem pro salute sociae urbis paterentur.
使節たちはしばらくの間拒んでいたが、同盟都市の安全のために航海をわずかに遅らせることを承諾させられた。
postquam Rhodum ventum est, in contionem quoque eos iidem precibus pertraxerunt.
ロドスに到着した後、同じ人々が懇願によって彼らを民会へも引きずり出した。
§45.10.7adventus legatorum auxit potius timorem civitati quam minuit;
使節たちの到着は、国家の恐怖を減らすどころかむしろ増大させた。
omnia enim Popilius, quae singuli universique eo bello hostiliter dixerant fecerantque, §45.10.8rettulit, et vir asper ingenio augebat atrocitatem eorum, quae dicerentur,
なぜなら、ポピリウスが、個人として、また全体として彼らがその戦争において敵対的に語り、行ったすべてのことを、蒸し返したからであり、気性の激しい人物であった彼は、語られる事柄の残忍さをさらに誇張した。
§45.10.9voltu truci et accusatoria voce, ut, cum propriae simultatis nulla causa cum civitate ei esset, ex unius senatoris Romani acerbitate, qualis in se universi senatus animus esset, coniectarent.
険しい顔つきと非難するような声によって、彼がその国家と個人的に反目する理由が何もないにもかかわらず、一人のローマ元老院議員の辛辣さから、自分たちに対する元老院全体の意向がどのようなものであるかを彼らが推測できるようにしたのである。
§45.10.10C. Decimi moderatior oratio fuit, qui in plerisque eorum, quae commemorata a Popilio essent, culpam non penes populum, sed penes paucos concitores volgi esse dixit:
ガイウス・デキミウスの演説はより穏健なものであった。 彼はポピリウスによって言及された事柄の大部分において、罪は民衆にあるのではなく、民衆を扇動した少数の者たちにあると述べた。
§45.10.11eos, venalem linguam habentis, decreta plena regiae adsentationis fecisse et eas legationes misisse, quarum Rhodios semper non minus puderet quam paeniteret.
すなわち、金で動く舌を持つ彼らが、王へのへつらいに満ちた決議を行い、ロドス人が常に後悔するだけでなく恥じることになるような使節を派遣したのだと。
quae omnia, si sana mens populo foret, in capita noxiorum versura.
民衆に健全な精神があるならば、これらすべては罪人の頭上に返るであろう、と。
§45.10.12cum magno adsensu auditus est, non magis eo, quod multitudinem noxa levabat, quam quod culpam in auctores verterat.
彼は大きな賛同をもって聞かれたが、それは彼が群衆から罪を免じさせたからというだけでなく、過ちをその首謀者たちに転嫁したからでもあった。
§45.10.13itaque cum principes Rhodiorum Romanis responderent, nequaquam tam grata oratio eorum fuit, qui, quae Popilius obiecerat, diluere utcumque conati sunt, quam eorum, qui Decimio in auctoribus ad piaculum noxae obiciendis adsensi sunt.
それゆえ、ロドス人の指導者たちがローマ人に返答したとき、ポピリウスが非難した事柄を何とか釈明しようと試みた者たちの演説は、罪の償いとして主謀者たちを引き渡すべきだという点でデキミウスに賛同した者たちの演説ほど、好意的に受け止められなかった。
§45.10.14decretum igitur extemplo, ut, qui pro Perseo adversus Romanos dixisse quid aut fecisse convincerentur, capitis condemnarentur.
したがって、ペルセウスのためにローマ人に敵対して何かを語ったか、あるいは行ったと証明された者は死刑に処すという決議がただちになされた。
excesserant urbe sub adventum Romanorum quidam, alii mortem sibi consciverunt.
ローマ人たちの到着を前にして、一部の者は都市を立ち去り、他の者は自ら命を絶った。
§45.10.15legati non ultra quam quinque dies Rhodi morati Alexandream proficiscuntur.
使節たちはロドス島に5日と留まらずにアレクサンドリアへと出発した。
nec eo segnius iudicia ex decreto coram iis facto Rhodii exercebant;
しかし、それだからといってロドス人が、彼らの面前で作られた決議に基づく裁判を怠ることはなかった。
quam perseverantiam in exequenda re tam Decimi lenitas quam Popili effecerat asperitas.
この実行における不屈の態度は、デキミウスの穏和さと、ポピリウスの厳しさの双方によってもたらされたものであった。

語釈・文法注

  1. 45.10.2debellatum — 非人称受動態の完了形(debellatum esse)で、「マケドニアでの戦争が終結したこと」という客観的な事実の報告を対格不定詞構文に準じて伝えている。
  2. 45.10.5noscere ipsos omnia — 不定詞 noscere の意味上の主語である対格の ipsos は、文脈上、ロドス人の指導者たちではなくローマ使節たち(前述の legati)を指す。
  3. 45.10.11quae omnia ... versura — versura は未来不定詞 versura esse の省略形であり、主語は関係代名詞 quae omnia である。間接話法の中で、民衆の理性に条件を課した上での未来の帰結を表現している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §45.10.1-45.10.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.10.1-45.10.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。