Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §44.7.1-44.7.12

ディウム入城とテンペ周辺の要塞確保

1687 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマの執政官はディウムに入城し、アガサエなどを降伏させるが進軍に伴う補給不足からディウムへ撤退する。一方、ペルセウス王は部下の失策を責めるが、執政官のもとにはルクレティウスがテンペ周辺の要塞群を占領し十分な食糧を確保したという知らせが届く。

§44.7.1consul plurimum et praesidii et spei cernens in stultitia et segnitia hostis, remisso nuntio ad Sp. Lucretium Larisam, ut castolla relicta ab hoste circa Tempe occuparet, praemisso Popilio ad explorandos transitus circa Dium, postquam patere omnia in omnis partes animadvertit, §44.7.2secundis castris pervenit ad Dium metarique sub ipso templo, ne quid sacro in loco violaretur, iussit.
執政官は、敵の愚かさと怠惰の中に最も多くの防御と希望を見出し、ラリサにいるスプリウス・ルクレティウスのもとへ使者を送り返して、敵がテンペ周辺に遺棄した砦を占領するように命じ、またディウム周辺の通路を偵察するためにポピリウスを先発させた後、あらゆる方向へすべてが開かれていることに気づくと、二日目の行軍でディウムに到着し、神聖な場所で何ものも侵害されないよう、神殿のすぐ下で宿営地を設営するよう命じた。
§44.7.3ipse urbem ingressus, sicut non magnam, ita exornatam publicis locis et multitudine statuarum munitamque egregie, vix satis credere in tantis rebus sine causa relictis non aliquem subesse dolum.
彼自身は街に入ると、そこは大きくはないものの、公共の場所や多数の彫像で飾られ、極めて堅固に防備されていたため、これほどの大事な拠点が理由もなく遺棄されたことの背後に、何らかの罠が潜んでいないとは容易に信じられなかった。
§44.7.4unum diem ad exploranda circa omnia moratus castra movet;
周辺のすべてを偵察するために一日留まった後、彼は宿営地を移動させた。
satisque credens in Pieria frumenti copiam fore, eo die ad amnem nomine Mityn processit.
そしてピエリアには十分な穀物があるだろうと信じて、その日、ミテュスという名の川まで進んだ。
§44.7.5postero die progressus Agassas urbem tradentibus sese ipsis recepit;
翌日進軍して、住民みずから引き渡したアガサエの街を手に入れた。
et ut reliquorum Macedonum animos sibi conciliaret, obsidibus contentus sine praesidio relinquere se iis urbem inmunesque ac suis legibus victuros est pollicitus.
そして残りのマケドニア人の心を懐柔するために、人質だけで満足し、守備隊を置かずに街を彼らに委ね、免税とし、自分たちの法律に従って生きることを約束した。
§44.7.6progressus inde diei iter ad Ascordum flumen posuit castra;
そこから一日の行程を進んでアスコルドゥス川のほとりに宿営地を構えた。
et quantum procederet longius a Thessalia, eo maiorem rerum omnium inopiam sentiens, regressus ad Dium est dubitatione omnibus exempta,
しかしテッサリアから遠ざかれば遠ざかるほど、あらゆる物資の不足をより強く感じるようになり、誰もが確信を持たざるを得ない状況でディウムへと引き返した。
§44.7.7quid intercluso ab Thessalia patiendum fuisset, cui procul inde abscedere tutum non esset.
すなわち、そこから遠くへ離れることが安全ではない彼にとって、テッサリアから遮断された場合に何を耐えねばならなかったか、という点についてである。
§44.7.8Perseus coactis in unum omnibus copiis ducibusque increpare praefectos praesidiorum, ante omnes Asclepiodotum atque Hippiam;
ペルセウスはすべての軍勢と将軍たちを一堂に集めると、守備隊の指揮官たち、とりわけアスクレピオドトスとヒッピアスを激しく非難し始めた。
§44.7.9ab his dicere claustra Macedoniae tradita Romanis esse;
彼らによってマケドニアの関門がローマ人に引き渡されたのだと彼は言い放った。
cuius culpae reus nemo iustius quam ipse fuisset.
もっとも、その罪について、彼自身以上に正当に告発されるべき者はいなかったのであるが。
§44.7.10consuli postquam ex alto conspecta classis spem fecit cum commeatu naves venire — ingens enim caritas annonae ac prope inopia erat —, ab invectis iam portum audit onerarias naves Magnesiae relictas esse.
沖合から見えた艦隊が、食糧を積んだ船がやって来るという希望を執政官に抱かせた後(というのも、食糧価格が暴騰しており、ほとんど欠乏状態にあったからである)、すでに港に入った者たちから、輸送船はマグネシアに留め置かれたままであると彼は聞かされた。
§44.7.11incerto inde, quidnam agendum foret — adeo sine ulla ope hostis, quae adgravaret, cum ipsa difficultate rerum pugnandum erat —, peropportune litterae a Sp. Lucretio adlatae sunt castella se,
そのため、次に何をすべきか確信が持てず(敵が状況を悪化させるような手出しを全くしてこない中で、ただ事態の困難そのものと戦わねばならないほどであった)、非常に時宜を得て、スプリウス・ルクレティウスからの書状が届き、彼はこう報告してきた。
§44.7.12quae super Tempe essent et circa Philan, tenere omnia frumentique in iis et aliarum in usum rerum copiam invenisse.
自分は、テンペの上方およびピラ周辺にある砦をすべて占領しており、それらの中に穀物や他の実用的な物資の蓄えを見出した、と。

語釈・文法注

  1. 44.7.3vix satis credere — 歴史的不定詞(述語動詞として用いられる不定詞現在)。主節の主語 `ipse`(執政官)の心理的驚きや行動の継続を生き生きと描写する。未完了過去のように解釈される。
  2. 44.7.6dubitatione omnibus exempta — 名詞 `dubitatione` と完了分詞 `exempta` からなる独立奪格構文。「すべての者から疑念が取り除かれた状態で」の意。後に続く `quid... patiendum fuisset`(間接疑問節)が、この `dubitatio`(疑念)の具体的な内容を説明している。
  3. 44.7.7quid intercluso ab Thessalia patiendum fuisset — 当非のゲルンディウム形容詞(patiendum)を伴う接続法過去完了受動態。過去の反実仮想(もし遮断されていたならば、何を耐えねばならなかったであろうか)を間接疑問節の中で表している。
  4. 44.7.8increpare — 歴史的不定詞。主語は `Perseus`。次の文の `dicere`(§44.7.9)も同様に歴史的不定詞であり、主文の定動詞として物語を生き生きと推進する役割を持つ。
  5. 44.7.11incerto inde, quidnam agendum foret — 中性形容詞単数奪格の `incerto` を用いた非人称の独立奪格。「〜ということが不確実である中で」の意。直後に間接疑問節 `quidnam agendum foret`(何がなされるべきか)を伴う。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §44.7.1-44.7.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:44.7.1-44.7.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。