§44.34.1haec cum ita fieri placere contione advocata pronuntiasset, adiecit urbanae contioni convenientem orationem:
彼が兵士の集会を招集して、これらの措置がそのように実施されることが決定されたと告げたとき、さらに市民集会にふわしい演説を付け加えた。
§44.34.2unum imperatorem in exercitu providere et consulere, quid agendum sit, debere, nunc per se, nunc cum iis, quos advocaverit in consilium;
「軍隊においては、一人の将軍だけが、何をすべきかを、ある時は自分自身で、またある時は諮問会議に招集した者たちとともに配慮し検討すべきである。
qui non sint advocati, eos nec palam nec secreto, consilia sua.
招集されていない者たちは、公的にも私的にも自らの意見を差し挟むべきではない。
§44.34.3militem haec tria curare debere, corpus ut quam validissimum et pernicissimum habeat, arma apta, cibum paratum ad subita imperia;
兵士はこれら3つのこと、すなわち、身体をできるだけ強健かつ敏捷に保つこと、武器を適合させること、不意の命令に備えて食糧を準備しておくことにのみ配慮すべきである。
§44.34.4cetera scire de se dis immortalibus et imperatori suo curae esse.
その他のことは、彼ら自身のことは不死の神々と自分たちの将軍の配慮に委ねられていると知るべきである。
in quo exercitu milites consultent, imperator rumoribus vulgi circumagatur, ibi nihil salutare esse.
兵士たちが議論し、将軍が民衆の噂に振り回されるような軍隊においては、そこには何一つ有益なものはない。
§44.34.5se, quod sit officium imperatoris, provisurum, ut bene gerendae rei occasionem iis praebeat: illos nihil, quid futurum sit, quaerere, ubi datum signum sit, tum militarem navare operam debere.
自分は、将軍の任務であるところの、作戦をうまく遂行するための機会を彼らに提供することに配慮するつもりである。 彼らは将来どうなるかを一切詮索すべきではなく、合図が与えられたとき、そのときこそ軍事的な義務を果たすべきである。
ab his praeceptis contionem dimisit,
」これらの訓戒を与えて、彼は集会を解散した。
§44.34.6volgo etiam veteranis fatentibus se illo primum die, tamquam tirones, quid agendum esset in re militari, didicisse.
一般に、退役兵たちでさえ、自分たちはその日初めて、まるで新兵のように、軍事において何をなすべきかを学んだ、と認めるほどであった。
§44.34.7non sermonibus tantum his, cum quanto adsensu audissent verba consulis, ostenderunt, sed rerum praesens effectus erat.
彼らは、執政官の言葉をどれほどの賛同をもって聞いたかを、ただこれらの言葉だけで示したのではなく、事態の即座の効果が現れた。
§44.34.8neminem totis mox castris quietum videres: acuere alii gladios, alii galeas bucculasque, alii loricas tergere, alii aptare corpori arma experirique sub his membrorum agilitatem, quatere alii pila, alii micare gladiis mucronemque intueri,
間もなく、陣営全体で怠けている者を誰も見ないほどであった。 ある者は剣を研ぎ、ある者は兜や頬当てを磨き、ある者は鎧を拭い、ある者は武器を身体に合わせてその下で四肢の敏捷性を試し、ある者は投げ槍を振り、ある者は剣をきらめかせてその刃先を見つめていた。
§44.34.9ut facile quis cerneret, ubi primum conserendi manum cum hoste data occasio esset, aut victoria egregia aut morte memorabili finituros bellum.
その結果、敵と刃を交える最初の機会が与えられればすぐに、見事な勝利か、あるいは記憶に残る死によって戦争を終わらせるだろうということを、誰でも容易に認めることができた。
§44.34.10Perseus quoque, cum adventu consulis simul et veris principio strepere omnia moverique apud hostes velut novo bello cerneret, mota a Phila castra in adversa ripa posita, nunc ad contemplanda opera sua circumire ducem haud dubie transitus speculantem, nunc Romanorum esse.
ペルセウスもまた、執政官の到着と同時に、そして春の始まりとともに、敵の間で、まるで新しい戦争であるかのように、すべてが騒がしく動き、フィラから移動された陣営が対岸に設置されて今やローマ人のものとなっていること、また間違いなく渡河地点を窺っている将軍が、自分の防御構築物を観察するために巡回しているのを認めたとき、