§44.34.1haec cum ita fieri placere contione advocata pronuntiasset, adiecit urbanae contioni convenientem orationem:
그가 병사들의 집회를 소집하여 이러한 조치들이 이와 같이 시행되는 것이 결정되었음을 선포했을 때, 이어서 로마 시민 집회에 어울릴 법한 연설을 덧붙였다.
§44.34.2unum imperatorem in exercitu providere et consulere, quid agendum sit, debere, nunc per se, nunc cum iis, quos advocaverit in consilium;
“군대에서는 오직 한 명의 장군만이 무엇을 해야 할지를 때로는 스스로, 때로는 그가 자문 회의에 소집한 이들과 함께 예견하고 심사숙고해야 한다.
qui non sint advocati, eos nec palam nec secreto, consilia sua.
소집되지 않은 자들은 공개적으로든 사적으로든 자신의 계획을 참견해서는 안 된다.
§44.34.3militem haec tria curare debere, corpus ut quam validissimum et pernicissimum habeat, arma apta, cibum paratum ad subita imperia;
병사는 오직 이 세 가지 일, 즉 몸을 가능한 한 가장 강건하고 민첩하게 유지하는 것, 무기를 몸에 맞추는 것, 갑작스러운 명령에 대비해 식량을 준비해 두는 것에만 신경 써야 한다.
§44.34.4cetera scire de se dis immortalibus et imperatori suo curae esse.
그 외의 일들은 자신들에 대한 배려가 불멸의 신들과 자신들의 장군의 몫임을 알아야 한다.
in quo exercitu milites consultent, imperator rumoribus vulgi circumagatur, ibi nihil salutare esse.
병사들이 토론하고 장군이 대중의 소문에 휘둘리는 군대에서는 그 어떤 유익함도 있을 수 없다.
§44.34.5se, quod sit officium imperatoris, provisurum, ut bene gerendae rei occasionem iis praebeat: illos nihil, quid futurum sit, quaerere, ubi datum signum sit, tum militarem navare operam debere. ab his praeceptis contionem dimisit,
자신은 장군의 임무인, 작전을 잘 수행할 기회를 그들에게 제공하도록 조치할 것이다. 그들은 장차 무슨 일이 일어날지 전혀 캐묻지 말아야 하며, 신호가 떨어졌을 때 그때 비로소 군인으로서의 소임을 다해야 한다.” 이 훈계와 함께 그는 집회를 해산했다.
§44.34.6volgo etiam veteranis fatentibus se illo primum die, tamquam tirones, quid agendum esset in re militari, didicisse.
일반 병사들은 물론 베테랑 병사들까지도, 자신들이 그날 처음으로 마치 신병이라도 된 것처럼 군사적인 일에서 무엇을 해야 하는지를 배웠다고 공공연히 인정할 정도였다.
§44.34.7non sermonibus tantum his, cum quanto adsensu audissent verba consulis, ostenderunt, sed rerum praesens effectus erat.
그들이 집정관의 말을 얼마나 큰 찬동과 함께 들었는지는 단지 이러한 말로만 나타난 것이 아니라, 즉각적인 행동의 결과로 입증되었다.
§44.34.8neminem totis mox castris quietum videres: acuere alii gladios, alii galeas bucculasque, alii loricas tergere, alii aptare corpori arma experirique sub his membrorum agilitatem, quatere alii pila, alii micare gladiis mucronemque intueri,
이윽고 진영 전체에서 놀고 있는 사람은 아무도 볼 수 없을 정도였다. 어떤 이들은 칼을 갈고, 어떤 이들은 투구와 뺨가리개를 닦았으며, 어떤 이들은 갑옷을 문질러 씻고, 어떤 이들은 무기를 몸에 맞추어 보며 무장한 상태에서 팔다리의 민첩성을 시험했고, 어떤 이들은 투창을 흔들고, 어떤 이들은 칼을 휘두르며 칼끝을 주시했다.
§44.34.9ut facile quis cerneret, ubi primum conserendi manum cum hoste data occasio esset, aut victoria egregia aut morte memorabili finituros bellum.
그리하여 적과 칼을 맞댈 첫 번째 기회가 주어지기만 하면, 눈부신 승리나 아니면 기억에 남을 죽음으로 전쟁을 끝내리라는 것을 누구나 쉽게 알아챌 수 있었다.
§44.34.10Perseus quoque, cum adventu consulis simul et veris principio strepere omnia moverique apud hostes velut novo bello cerneret, mota a Phila castra in adversa ripa posita, nunc ad contemplanda opera sua circumire ducem haud dubie transitus speculantem, nunc Romanorum esse.
페르세우스 역시, 집정관의 도착과 동시에 그리고 봄의 시작과 함께, 적들 사이에서 마치 새로운 전쟁이라도 치르려는 듯 모든 것이 요동치며 움직이고 있음을 보았을 때, 그리고 필라에서 이동해 온 진영이 대안에 설치되어 이제 로마인들의 소유가 되었고, 분명히 도하 지점을 엿보고 있는 사령관이 자신의 방어 요새를 관찰하기 위해 순회하고 있음을 보았을 때,