Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §44.31.1-44.31.15

スコドラ攻略とゲンティウス王の降伏

1711 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍がイリュリアの拠点スコドラを攻撃して敵軍を撃退し、追いつめられた国王ゲンティウスは無条件降伏してローマ軍の捕虜となる。

§44.31.1deinceps et urbes regionis eius idem faciebant, adiuvante inclinationem animorum clementia in omnis et iustitia praetoris Romani.
その後、その地域の都市たちも次々と同様のことを行い、すべての人に対するローマの法務官の慈悲と正義が、人々の心の傾きを後押しした。
§44.31.2a Scodram inde ventum est, quod belli caput erat, non eo solum, quod Gentius eam sibi ceperat velut regni totius arcem, sed etiam quod Labeatium gentis munitissima longe est et difficilis aditu.
そこから、戦争の拠点であったスコドラへと進軍が行われた。 そこはゲンティウスが王国全体の砦として自らのために確保していたからだけでなく、ラベアテス人の部族の中で群を抜いて最も強固に守られており、接近が困難だったからでもある。
§44.31.3duo cingunt eam flumina, Clausal a latere urbis, quod in orientem patet, praefluens, Barbanna ab regione occidentis, ex Labeatide palude oriens.
二つの川がその都市を囲んでおり、東に開いた都市の側を流れるクラウサール川と、西の地域からラベアティス湖を水源として流れるバルバンナ川である。
§44.31.4hi duo amnes confluentes incidunt † Oriundi flumini, quod ortum ex monte Scordo, multis et aliis auctum aquis, mari Hadriatico infertur.
合流するこれら二つの川はオリウンス川に注ぎ、その川はスコルドゥス山から源を発し、他の多くの水を加えてアドリア海へと流れ込む。
§44.31.5mons Scordus, longe altissimus regionis eius, ab oriente Dardanicam subiectam habet, a meridie Macedoniam, ab occasu Illyricum.
その地域で群を抜いて最も高いスコルドゥス山は、東には眼下に広がるダルダニアの地を擁し、南にはマケドニアを、西にはイリュリクムを擁している。
§44.31.6quamquam munitum situ naturali oppidum erat gensque id tota Illyriorum et rex ipse tuebatur, tamen praetor Romanus, quia prima successerant prospere, fortunam totius rei principia secuturam esse ratus et repentinum valiturum terrorem, instructo exercitu ad moenia succedit.
その町は自然の地勢によって守られており、イリュリア人の部族全体と王自身がそこを防御していたが、それでもローマの法務官は、最初の成功が順調だったことから、全体の運命も始まりの結果に従うだろう、また不意の恐怖が効果を発揮するだろうと考え、軍隊を整列させて城壁へと接近した。
§44.31.7quod si clausis portis muros portarumque turris dispositi armati defendissent, vano cum incepto moenibus pepulissent Romanos:
もし門を閉ざし、配置された武装兵たちが壁や門の塔を防御していたなら、彼らはローマ人たちの試みを無駄に終わらせて城壁から撃退したであろう。
§44.31.8nunc porta egressi proelium loco aequo maiore animo commiserunt quam sustinuerunt.
しかし実際には、彼らは門から打って出て、戦闘を耐え抜いたときよりも大きな勇気をもって平坦な場所で戦闘を開始した。
§44.31.9pulsi enim et fuga conglobati, cum ducenti amplius in ipsis faucibus portae cecidissent, tantum intulerunt terrorem, ut oratores extemplo ad praetorem mitteret Gentius Teuticum et Bellum, principes gentis, per quos indutias peteret, ut deliberare de statu rerum suarum posset.
というのも、彼らは撃退されて敗走の中で密集し、門のまさに狭い入り口で200人以上が戦死したとき、大きな恐怖を引き起こしたため、ゲンティウスは直ちに部族の首長であるテウティクスとベルスを法務官のもとに使節として派遣し、彼らを通じて休戦を求めさせ、自らの情勢について熟考できるようにしたのである。
§44.31.10triduo in hoc dato, cum castra Romana quingentos ferme passus ab urbe abessent, navem conscendit et flumine Barbanna navigat in lacum Labeatum, velut secretum locum petens ad consultandum,
このために3日間の猶予が与えられ、ローマの陣営は都市から約500歩の距離にあったが、彼は船に乗り、バルバンナ川をラベアティス湖へと進んだ。 それはあたかも相談のための秘密の場所を求めるかのようであった。
§44.31.11sed, ut apparuit, falsa spe excitus Caravantium fratrem multis milibus armatorum coactis ex ea regione, in quam missus erat, adventare.
しかし実際には、彼が派遣したあの地域から数千人の武装兵を集めて兄弟のカラワンティウスが接近しつつあるという、誤った希望に駆り立てられてのことであった。
§44.31.12qui postquam evanuit rumor, tertio post die navem eandem secundo amni Scodram demisit;
その噂が消え去ったのち、3日後に彼は同じ船を川の流れに沿ってスコドラへと下らせた。
praemissisque nuntiis, ut sibi appellandi praetoris potestas fieret, copia facta in castra venit.
そして法務官に面会する許可を求めるため事前に使者を送り、許可が与えられると陣営へとやってきた。
§44.31.13et principium orationis ab accusatione stultitiae orsus suae, postremo ad preces lacrimasque effusus, genibus praetoris accidens in potestatem sese dedit.
そして演説の最初を自らの愚行の告発から始め、最後には哀願と涙をあふれさせ、法務官の膝にすがりついて、自らの身を支配下に委ねた。
§44.31.14primo bonum animum habere iussus, ad cenam etiam invitatus in urbem ad suos redit.
最初は元気を出すようにと言われ、夕食にさえ招待されて、彼は都市の自らの部下たちのもとへと戻った。
et cum praetore eo die honorifice est epulatus,
そしてその日、法務官とともに名誉ある形で食事を共にした。
§44.31.15deinde in custodiam C. Cassio tribuno militum traditus, vix gladiatorio accepto, decem talentis, ab rege rex, ut in eam fortunam recideret.
その後、軍事トリブヌスのガイウス・カッシウスの監視下に引き渡された。 王(ペルセウス)から、わずか10タラントという剣闘士(の雇い賃)並みの金額を受け取っただけで、王(ゲンティウス)がこれほどの運命に転落することになろうとは。

語釈・文法注

  1. 44.31.1adiuvante inclinationem animorum clementia in omnis et iustitia praetoris Romani — 現在分詞 adiuvante に対する絶対的奪格構文。意味上の主語は clementia と iustitia であり、分詞の直接目的語として対格名詞 inclinationem が置かれている。
  2. 44.31.8proelium loco aequo maiore animo commiserunt quam sustinuerunt — 「持ちこたえたときよりも大きな勇気をもって戦闘を開始した」という意味。彼らの開戦時の一時的な突撃の勢いと、その後の防衛戦における耐久力の欠如を対比させている。
  3. 44.31.15vix gladiatorio accepto, decem talentis, ab rege rex, ut in eam fortunam recideret — gladiatorio(pretio が省略)は、剣闘士を雇うための極めてわずかな金を指す。同盟を誘った王(ペルセウス)から、わずか10タラントというはした金を受け取っただけで、もう一人の王(ゲンティウス)がこれほどの破滅的境遇へと転落したことに対する、作者の強い歴史的皮肉と感嘆を表している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §44.31.1-44.31.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:44.31.1-44.31.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。