Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.66.1-42.66.10

ローマ救援部隊の到着とペルセウスの敗退

1656 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

救出部隊の到着によりローマ軍の守備隊は救出され、ペルセウスは無理な追撃とファランクスの遅延により敗退する。撤退するマケドニア軍は狭隘路で大混乱に陥り、執政官は適度な成功を収めて軍を引き揚げる。

§42.66.1cum in conspectu prima signa suorum circumsessis fuerunt, Romanis quidem ab ultuma desperatione recreatus est animus.
味方の最初の軍旗が囲まれている者たちの視界に入ったとき、ローマ人たちの心は確かに、究極の絶望から回復した。
§42.66.2Perseus, cui primum omnium fuerat, ut contentus fortuito successu, captis aliquot frumentatoribus occisisque, non tereret tempus in obsidione praesidii, §42.66.3secundum, ea quoque temptata utcumque, cum sciret nihil roboris secum esse, dum liceret intacto abire, et ipse hostium adventum elatus successu mansit et, qui phalangem arcesserent, propere misit;
ペルセウスにとって、何よりも第一になすべきことであったのは、偶然の成功、すなわちいくつかの食糧調達兵を捕らえ、また殺害したことに満足して、守備隊の包囲に時間を無駄に費やさないことであったが、第二に、それらの試みもどうにか行われた後で、自分には何の主力部隊も伴っていないことを知っていたのだから、無傷で立ち去ることが許されているうちに退却すべきであったのに、彼は成功にのぼせ上がって、自ら敵の到来を待ち受け、またファランクスを呼び出すための使者を急ぎ送った。
§42.66.4quae et serius, quam res postulabat, et raptim acta, turbata cursu adversus instructos et praeparatos erat adventura.
このファランクスは、事態が求めていたよりも遅く、かつ急いで動かされたため、行進によって混乱した状態で、整列し準備の整ったローマ兵たちに対して到着することになるはずであった。
consul anteveniens extemplo proelium conseruit.
執政官は先んじて到着し、ただちに戦闘を開始した。
§42.66.5primo resistere Macedones;
最初、マケドニア兵たちは抵抗した。
deinde, ut nulla re pares erant, amissis trecentis peditibus, viginti quattuor primoribus equitum ex ala, quam sacram vocant, inter quos Antimachus etiam praefectus alae cecidit, abire conantur.
その後、彼らはいかなる点でも互角ではなかったので、三百人の歩兵と、聖なる隊と呼ばれる騎兵隊から二十四人の主要な騎兵を失い(その中には、その隊の指揮官アンティマコスも倒れた)、退却しようと試みた。
§42.66.6ceterum iter prope ipso proelio tumultuosius fuit.
しかし、退路は戦闘そのものよりもほとんど混乱していた。
phalanx trepido nuntio accita cum raptim duceretur, primo in angustiis captivorum agmini oblata vehiculisque frumento onustis haesit.
慌ただしい知らせによって召集されたファランクスが、急いで率いられていたとき、最初は、狭い通路で捕虜の列や穀物を積んだ車に出くわし、立ち往生した。
§42.66.7ingens ibi vexatio partis utriusque fuit, nullo expectante, dum utcumque explicaretur agmen, sed armatis deicientibus in praeceps inpedimenta — neque enim aliter via aperiri poterat —, iumentis, cum stimularentur, in turba saevientibus.
そこでは双方にとって巨大な困難が生じた。 列が何とか解きほぐされるのを誰も待とうとせず、武装兵たちが荷物を崖下に投げ落とし(というのも、そうしなければ道が開かれ得なかったからである)、荷獣たちが、駆り立てられると、群衆の中で荒れ狂ったからである。
§42.66.8vix ab incondito agmine captivorum expedierant sese, cum regio agmini perculsisque equitibus occurrunt.
彼らが捕虜の無秩序な列からようやく抜け出したかと思うと、王の列と動揺した騎兵たちに行き当たった。
ibi vero clamor iubentium referre signa ruinae prope similem trepidationem fecit, ut, si hostes intrare angustias ausi longius insecuti essent, magna clades accipi potuerit.
そこでは実に、軍旗を後方に退かせと命じる者たちの叫び声が、総崩れにほとんど等しい恐慌を引き起こした。 その結果、もし敵が狭い通路に入る勇気を持ってより遠くまで追撃していたなら、甚大な損害を被り得たほどであった。
§42.66.9consul recepto ex tumulo praesidio contentus modico successu in castra copias reduxit.
執政官は丘から守備隊を回収すると、適度な成功に満足して、軍隊を陣営へと引き揚げさせた。
sunt, qui eo die magno proelio pugnatum auctores sint;
その日、大規模な戦闘が戦われたと主張する人々もいる。
octo milia hostium caesa, in his Sopatrum et Antipatrum, regios duces; vivos captos circiter duo milia octingentos, signa militaria capta viginti septem.
それによると、敵の八千人が殺害され(その中には王の将軍であるソパトロスとアンティパトロスが含まれる)、約二千八百人が生け捕りにされ、二十七本の軍旗が奪われたという。
§42.66.10nec incruentam victoriam fuisse;
そして勝利は血を流さないものではなかった。
supra quattuor milia et trecentos de exercitu consulis cecidisse; signa sinistrae alae quinque amissa.
執政官の軍勢から四千三百人以上が戦死し、左翼の五つの軍旗が失われたという。

語釈・文法注

  1. §42.66.1circumsessis — 分詞 circumsessus(囲まれた者たち)の与格複数形。in conspectu... fuerunt(〜の視界に入った)における関係の与格、あるいは所持の与格として機能しており、「包囲された者たちの視界に」という意味を表す。
  2. §42.66.2cui primum omnium fuerat, ut... non tereret tempus — cui は関係代名詞 qui の与格。fuerat の主語として ut 節(ut... non tereret...)が機能しており、primum omnium(すべてのうちで第一のこと)が補語となっている。「彼にとって、何よりも第一に(なすべき)であったことは、〜しないことであったのに」という、過去における未実現の当為・義務を非難を込めて示す構文。
  3. §42.66.8magna clades accipi potuerit — 結果節 ut 内の接続法完了 potuerit。反実仮想の条件節(si... insecuti essent)の帰結部であり、本来は接続法過去完了(potuisset)が期待されるところだが、リウィウスは過去に実際に起こり得た可能性を客観的事実のように強調するため、歴史的時制の時制の一致から外れて接続法完了を用いている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.66.1-42.66.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.66.1-42.66.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。