§42.65.1inde offensus longinquitate itineris rex ad Mopselum castra movit;
その後、王は道のりの長さにうんざりしてモプセルムへと陣を移動させた。
et Romani demessis Crannonis segetibus in Phalannaeum agrum transeunt.
そしてローマ人たちはクランノンの作物を刈り取ると、ファランナの領土へと移動した。
§42.65.2ibi cum ex transfuga cognosset rex sine ullo armato praesidio passim vagantis per agros Romanos metere, cum mille equitibus, duobus milibus Thracum et Cretensium profectus, cum, quantum adcelerare poterat, effuso agmine isset, inproviso adgressus est Romanos.
そこで、いかなる武装した護衛もなしにローマ人たちが畑のあちこちに散らばって刈り入れをしていることを脱走兵から知ると、王は千人の騎兵、二千人のトラキア兵およびクレタ兵とともに出発し、できる限りの急進で全速力で進み、不意にローマ人たちを襲撃した。
§42.65.3iuncta vehicula, pleraque onusta, mille admodum capiuntur, sescenti ferme homines.
牛馬を繋いだ車が、その多くは荷を積んでいたが、ちょうど千台捕らえられ、およそ六百人の人間が捕らえられた。
§42.65.4praedam custodiendam ducendamque in castra trecentis Cretensium dedit;
彼は、獲物を守り陣営へと運ぶ任務を三百人のクレタ人に委ねた。
§42.65.5ipse revocato ab effusa caede equite et reliquis peditum ducit ad proximum praesidium, ratus haud magno certamine opprimi posse.
彼自身は、無秩序な殺戮から騎兵と残りの歩兵を呼び戻すと、大した戦闘なしに圧倒できると考えて、最寄りの守備隊へと進軍した。
§42.65.6L. Pompeius tribunus militum praeerat, qui perculsos milites repentino hostium adventu in propinquum tumulum recepit, loci se praesidio, quia numero et viribus impar erat, defensurus.
そこは軍事トリブヌスのルキウス・ポンペイウスが指揮しており、彼は敵の突然の到来に動揺した兵士たちを、数と力において劣っていたために、その場所の地形を頼りにして防衛しようと、近くの丘へと退却させた。
§42.65.7ibi cum in orbem milites coegisset, ut densatis scutis ab ictu sagittarum et iaculorum sese tuerentur, Perseus circumdato armatis tumulo alios ascensum undique temptare iubet et comminus proelium conserere, alios eminus tela ingerere.
そこで彼が、密集させた盾で矢や投げ槍の攻撃から身を守るために兵士たちを円陣に集めたとき、ペルセウスは丘を武装兵で取り囲み、一部の者にはあらゆる側から登ることを試みて接近戦を挑むよう命じ、他の者には遠くから投射兵器を浴びせるよう命じた。
§42.65.8ingens Romanos terror circumstabat;
巨大な恐怖がローマ人たちを包んでいた。
nam neque conferti propellere eos, qui in tumulum conitebantur, poterant et, ubi ordines procursando solvissent, patebant iaculis sagittisque.
というのも、彼らは密集した状態では丘に登ろうと奮闘する敵を押し戻すことができず、また突撃して隊列を崩したときには投げ槍や矢に身をさらすことになったからである。
§42.65.9maxime cestrosphendonis vulnerabantur.
彼らは特にケストロスフェンドネーによって傷つけられた。
hoc illo bello novum genus teli inventum est.
これは、あの戦争において発明された新しい種類の投射兵器であった。
bipalme spiculum hastili semicubitali infixum erat, crassitudine digiti;
2パルムの矢尻が、指の太さの半クビトゥスの柄に固定されていた。
§42.65.10huic abiegnae breves pinnae tres, velut sagittis solent, circumdabantur;
この柄に、樅の木の短い3枚の羽が、通常の矢と同じように取り付けられていた。
funda media duo scutalia inparia habebat;
投石器の中央には2本の不均等な革紐がついていた。
cum maiori nisu libratum funditor habena rotaret, excussum velut glans emicabat.
投石兵がより強い力で、狙いを定めて革紐でそれを回転させると、放たれたそれは鉛弾のように飛び出した。
§42.65.11cum et hoc et alio omni genere telorum pars vulnerata militum esset nec facile iam arma fessi sustinerent, instare rex, ut dederent se, fidem dare, praemia interdum polliceri.
これや他のあらゆる種類の投射兵器によって兵士の一部が負傷し、疲弊して、もはや盾を容易には支えられなくなったとき、王は降伏するよう迫り、安全を保証し、時には褒賞を約束した。
nec cuiusquam ad deditionem flectebatur animus, cum ex insperato iam obstinatis mori spes adfulsit.
しかし、誰一人として降伏へと心が傾くことはなかった。 そのとき思いがけず、すでに死を覚悟していた者たちに希望が輝き出た。
§42.65.12nam cum ex frumentatoribus refugientes quidam in castra nuntiassent consuli circumsideri praesidium, motus periculo tot civium — nam octingenti ferme et omnes Romani erant — cum equitatu ac levi armatura (accesserant nova auxilia, Numidae pedites equitesque et elephanti) castris egreditur et tribunis militum imperat, ut legionum signa sequantur.
というのも、食糧調達兵の中から逃れてきた何人かが陣営の執政官に、守備隊が包囲されていると報告したとき、非常に多くの市民の危険に心を動かされ(なぜならおよそ八百人で、全員がローマ人であったからである)、彼は騎兵と軽装歩兵(ヌミディアの歩兵・騎兵および象という、新たな援軍が加わっていた)を伴って陣営を出発し、軍事トリブヌスたちに、軍団の旗が後に従うように命じた。
§42.65.13ipse velitibus ad firmanda levium armorum auxilia adiectis ad tumulum praecedit.
彼自身は、軽装の補助部隊を強化するためにウェリテスを加えた上で、丘へと先行した。
§42.65.14consulis latera tegunt Eumenes et Attalus et Misagenes, regulus Numidarum.
執政官の両脇を固めるのは、エウメネス、アッタロス、そしてヌミディアの小王ミサゲネスであった。