Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.64.1-42.64.10

ペルセウスによる陣営奇襲の失敗とクランノンでの対峙

1654 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ペルセウスはローマ軍の陣営を不意打ちしようと試みるが失敗し、撤退する。その後、ローマ軍がクランノンへ移動すると、ペルセウスは再び騎兵を率いて彼らの前に現れるが、戦闘には至らず双方が陣営に戻る。

§42.64.1cum haec in Boeotia gererentur, Perseus ad Sycurium stativa dierum aliquot habuit.
これらのことがボイオティアで行われている間、ペルセウスはシクリウムの近くに数日間陣を張っていた。
§42.64.2ubi cum audisset raptim Romanos circa ex agris demessum frumentum convehere, deinde ante sua quemque tentoria spicas falcibus desecantem, quo purius frumentum tereret, ingentis acervos per tota castra stramentorum fecisse, ratus incendio opportuna esse, faces taedamque et malleolos stuppae inlitos pice parari iubet;
そこで、ローマ人たちが周囲の畑から刈り取った穀物を急いで運び込み、次いで各自が自分のテントの前で、穀物をよりきれいに脱穀するために鎌で穂を切り落とし、陣営全体に巨大な藁の山を作ったと聞いたとき、彼はそれらが火災に対して好都合であると考えて、松明や脂ののった木、そしてピッチを塗った麻屑の防火矢を用意するように命じた。
§42.64.3atque ita media nocte profectus, ut prima luce adgressus falleret.
そしてこのようにして、夜明けに襲撃して不意を突くために、夜中に出発した。
§42.64.4nequiquam primae stationes oppressae: tumultu ac terrore suo ceteros excitaverunt, signumque datum est arma extemplo capiendi;
最初の前哨部隊は不意を襲われたが無駄であり、彼らの騒ぎと恐怖によって他の者たちを目覚めさせ、直ちに武器を執る合図が出された。
simulque in vallo, ad portas miles instructus erat.
同時に、防壁の上や門のところに兵士が整列した。
§42.64.5tum vero pudore coeptae temere et inconsulte oppugnationis castrorum Perseus extemplo circumegit aciem et prima impedimenta ire, deinde peditum signa ferri iussit;
その時、無謀にも、また熟慮なしに陣営への攻撃を開始したことへの恥ずかしさから、ペルセウスは直ちに戦列を反転させ、まず輜重隊が進み、次に歩兵の旗が進むように命じた。
ipse cum equitatu et levi armatura substitit ad agmen cogendum, ratus, id quod accidit, insecuturos ad extrema ab tergo carpenda hostis.
彼自身は、実際に起こったことだが、敵が最後尾を後方から攻撃するために追撃してくるだろうと考えて、殿を固めるために騎兵や軽装歩兵とともに踏みとどまった。
§42.64.6breve certamen levis armaturae maxime cum procursatoribus fuit;
主に軽装歩兵と前哨兵との間で短い戦闘があった。
equites peditesque sine tumultu in castra redierunt.
騎兵と歩兵は混乱なく陣営に戻った。
demessis circa segetibus Romani ad Crannona, intactum agrum, castra movent.
周囲の作物が刈り取られたため、ローマ人たちはまだ荒らされていない土地であるクランノンへと陣営を移動させた。
§42.64.7ibi cum securi et propter longinquitatem et viae inopis aquarum difficultatem, quae inter Sycurium et Crannona est, stativa haberent, repente prima luce in imminentibus tumulis equitatus regius cum levi armatura visus ingentem tumultum fecit.
そこで彼らが、距離の遠さと、シクリウムとクランノンの間にある水のない道の困難さのゆえに油断して滞在していたところ、突然、夜明けに、覆いかぶさるような丘の上に軽装歩兵を伴った王の騎兵が現れ、巨大な動揺を引き起こした。
§42.64.8pridie per meridiem profecti ab Sycurio erant;
彼らは前日の真昼にシクリウムを出発していた。
peditum agmen sub lucem reliquerant in proxuma planitie.
歩兵の隊列は夜明け前に最も近い平原に残してきていた。
§42.64.9stetit paulisper Perseus in tumulis, elici posse ratus ad equestre certamen Romanos;
ペルセウスは、ローマ人たちを騎兵戦に誘い出すことができると考えて、しばらく丘の上にとどまった。
qui postquam nihil movebant, equitem mittit, qui pedites referre ad Sycurium signa iuberet; ipse mox insecutus.
彼らが全く動かなかったので、彼は歩兵たちにシクリウムへ旗を退かせるように命じるため騎乗の伝令を送り、彼自身もすぐに後を追った。
§42.64.10Romani equites modico intervallo sequentes, sicubi sparsos ac dissipatos invadere possent, postquam confertos abire signa atque ordines servantes viderunt, et ipsi in castra redeunt.
ローマの騎兵たちは、もしどこかで散らばり乱れた敵を攻撃できればと、適度な距離を置いて追跡したが、彼らが密集し、隊列と秩序を保ったまま退却するのを見て、彼ら自身も陣営に戻った。

語釈・文法注

  1. §42.64.2quo purius frumentum tereret — 目的節の中に比較級(purius)が含まれるため、通常の接続詞 ut の代わりに quo(=ut eo)が用いられ、接続法未完了過去 tereret を伴っている。
  2. §42.64.2desecantem — 完了不定詞 fecisse の論理的主語である単数対格の quemque を修飾する現在分詞。前文の複数対格 Romanos から、個々の兵士を指す quemque に文脈が切り替わっている。
  3. §42.64.5ad extrema ab tergo carpenda — 動形容詞 carpenda が、名詞的に用いられている中性複数対格 extrema(最後尾、列の末端)を修飾し、前置詞 ad とともに目的(〜を攻撃するために)を表している。
  4. §42.64.10sicubi sparsos ac dissipatos invadere possent — 接続法未完了過去 possent は、条件節の形式(sicubi)を借りつつ、「〜できるかもしれないと期待して」「〜できるかどうか試みるために」という、主体の期待や意図を表す副詞節を形成している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.64.1-42.64.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.64.1-42.64.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。