§42.63.1fama equestris pugnae vulgata per Graeciam nudavit voluntates hominum.
騎兵戦の噂がギリシア中に広まると、人々の本心が明らかになった。
non enim solum qui partis Macedonum erant, sed plerique ingentibus Romanorum obligati beneficiis, quidam vim superbiamque experti Persei, laeti eam famam accepere,
というのも、マケドニア側であった人々だけでなく、ローマ人から多大な恩恵を被って恩義を感じていた人々の大半、さらにはペルセウスの暴力や傲慢さを身をもって体験していた一部の人々までもが、その知らせを喜んで受け入れたからである。
§42.63.2non ob aliam causam quam pravo studio, quo etiam in certaminibus ludicris vulgus utitur, deteriori atque infirmiori favendo.
それは偏った熱狂――競技会において民衆が、より劣っていてより弱い方を応援することによってしばしば示すようなもの――以外の何物でもなかった。
§42.63.3eodem tempore in Boeotia summa vi Haliartum Lucretius praetor oppugnabat;
同じ頃、ボイオティアでは法務官ルクレティウスがハリアルトゥスを全力で攻撃していた。
et quamquam nec habebant externa auxilia obsessi praeter Coronaeorum iuniores, qui prima obsidione moenia intraverant, neque sperabant, tamen ipsi animis magis quam viribus resistebant.
そして、包囲された者たちは、最初の包囲の際に城壁内に入っていたコロネイアの若者たちを除いては、外部からの援軍を持おらず、また期待もしていなかったが、それでも力以上に気力によって抵抗を続けていた。
§42.63.4nam et eruptiones in opera crebro faciebant, et arietem admotum nunc saxis ingentibus, nunc libramento plumbi gravatum ad terram urguebant, et si qua declinare nequiverant ictum, pro diruto muro novum tumultuario opere, raptim ex ipsa ruinae strage congestis saxis, extruebant.
というのも、彼らはローマ軍の攻城設備に対して頻繁に突撃を敢行し、近づけられた破城槌を、ある時は巨大な石で、ある時は鉛の重りで重くして地面に押しつけ、また、打撃を避けることができなかった場所では、破壊された城壁の代わりに、崩壊した瓦礫そのものから急いで石を積み上げて、突貫工事で新しい防壁を築いたからである。
§42.63.5cum operibus lentior oppugnatio esset, scalas per manipulos dividi praetor iussit, ut corona undique moenia adgressurus, eo magis suffecturam ad id multitudinem ratus, quod, qua parte palus urbem cingit, nec adtinebat oppugnari nec poterat.
攻城設備による攻撃が捗らなかったため、法務官は梯子を各中隊に分配するよう命じた。 これは、包囲網によって四方から城壁を攻撃しようとするためであり、また、沼地が町を取り囲んでいる部分については攻撃する必要もなければ攻撃することも不可能であったため、その分だけ、兵の数がこの任務に十分に足りるであろうと考えたからである。
§42.63.6ipse ab ea parte, qua duae turres quodque inter eas muri erat, corruerat, duo milia militum delectorum admovit, ut eodem tempore, quo ipse transcendere ruinas conaretur, concursu adversus se oppidanorum facto, scalis vacua defensoribus moenia capi parte aliqua possent.
彼自身は、2つの塔とそれらの間の城壁が崩壊していた箇所から、精鋭兵2000人を近づけた。 それは、彼自身が瓦礫を越えようと試みるのと同時に、町の人々が彼に対して一斉に押し寄せ、梯子によって防衛する者のいなくなった城壁がどこかの場所で占領されることを可能にするためであった。
§42.63.7haud segniter oppidani vim eius arcere parant.
町の人々は決して怠ることなく、その攻撃を防ぐ準備をした。
nam super stratum ruinis locum fascibus aridis sarmentorum iniectis stantes cum ardentibus facibus accensuros eam se saepem minabantur, ut, incendio intersaepti ab hoste, spatium ad obiciendum interiorem murum haberent.
というのも、彼らは瓦礫の上に敷き詰められた場所に乾燥した粗朶の束を投げ入れ、松明を燃やしてその場に立ち、その垣根に火をつけると脅しをかけたからである。 それは、火災によって敵から遮断され、内側に障壁となる壁を築く時間を確保するためであった。
§42.63.8quod inceptum eorum fors inpediit;
この彼らの企てを運命が阻んだ。
nam tantus repente effusus est imber, ut nec accendi facile pateretur et extingueret accensa.
突然激しい雨が降り注ぎ、容易に火がつくのを許さず、また既に点火されたものを消し止めたからである。
§42.63.9itaque et transitus per distracta fumantia virgulta patuit, et in unius loci praesidium omnibus versis moenia quoque pluribus simul partibus scalis capiuntur.
そのため、散らばって煙を立てている茂みを通り抜ける道が開かれ、全員が1つの場所の防衛に気を取られている間に、城壁も同時に複数の場所で梯子によって占領された。
§42.63.10in primo tumultu captae urbis seniores inpubesque, quos casus obvios obtulit, passim caesi;
町が占領された最初の混乱の中で、たまたま出くわした老人や子供たちが至る所で虐殺された。
armati in arcem confugerunt; et postero die, cum spei nihil superesset, deditione facta sub corona venierunt.
武装した者たちは砦に逃げ込み、翌日、何の希望も残されていなかったため、降伏した上で奴隷として売られた。
§42.63.11fuerunt autem duo milia ferme et quingenti.
その数は約2500人であった。
ornamenta urbis, statuae et tabulae pictae, et quidquid pretiosae praedae fuit, ad naves delatum; urbs diruta a fundamentis.
町の装飾品、彫像、絵画、その他すべての貴重な戦利品は船へと運ばれ、町は基礎から破壊された。
§42.63.12inde Thebas ductus exercitus;
そこから軍はテーバイへと率いられた。
quibus sine certamine receptis urbem tradidit exulibus et qui Romanorum partis erant;
テーバイが無抵抗で接収されると、彼は町を亡命者たちとローマ側の者たちに引き渡した。
adversae factionis hominum fautorumque regis ac Macedonum familias sub corona vendidit.
そして反対派の者たち、および王とマケドニアを支持する者たちの家族を奴隷として売却した。
his gestis in Boeotia ad mare ac naves redit.
ボイオティアでこれらのことを行うと、彼は海と船のもとへと戻った。