§42.63.1fama equestris pugnae vulgata per Graeciam nudavit voluntates hominum.
기병전의 소문이 그리스 전역에 퍼지자 사람들의 본심이 드러났다.
non enim solum qui partis Macedonum erant, sed plerique ingentibus Romanorum obligati beneficiis, quidam vim superbiamque experti Persei, laeti eam famam accepere,
마케도니아 편에 섰던 사람들뿐만 아니라, 로마인들의 막대한 은혜에 빚을 지고 있던 대다수의 사람들과 페르세우스의 폭력과 오만을 경험했던 일부 사람들조차도 그 소식을 기쁘게 받아들였기 때문이다.
§42.63.2non ob aliam causam quam pravo studio, quo etiam in certaminibus ludicris vulgus utitur, deteriori atque infirmiori favendo.
이는 평민들이 경기 대회에서도 더 못하고 약한 편을 응원함으로써 보여주는 편향된 열광 외에 다른 이유 때문이 아니었다.
§42.63.3eodem tempore in Boeotia summa vi Haliartum Lucretius praetor oppugnabat;
같은 시기에 보이오티아에서는 법무관 루크레티우스가 총력을 다해 할리아르투스를 공격하고 있었다.
et quamquam nec habebant externa auxilia obsessi praeter Coronaeorum iuniores, qui prima obsidione moenia intraverant, neque sperabant, tamen ipsi animis magis quam viribus resistebant.
포위당한 자들은 첫 포위 공격 때 성벽 안으로 들어왔던 코로네이아의 청년들 외에는 외국의 원군도 없었고 기대하지도 않았으나, 힘보다는 정신력으로 저항하고 있었다.
§42.63.4nam et eruptiones in opera crebro faciebant, et arietem admotum nunc saxis ingentibus, nunc libramento plumbi gravatum ad terram urguebant, et si qua declinare nequiverant ictum, pro diruto muro novum tumultuario opere, raptim ex ipsa ruinae strage congestis saxis, extruebant.
그들은 공성 시설을 향해 자주 돌격을 감행했고, 다가온 파성퇴를 어떤 때는 거대한 돌로, 어떤 때는 무거운 납덩이로 눌러 땅에 처박았으며, 타격을 피할 수 없었던 곳에서는 무너진 성벽 대신에 폐허의 잔해 자체에서 급히 돌을 모아 가설 공사로 새로운 방벽을 구축했기 때문이다.
§42.63.5cum operibus lentior oppugnatio esset, scalas per manipulos dividi praetor iussit, ut corona undique moenia adgressurus, eo magis suffecturam ad id multitudinem ratus, quod, qua parte palus urbem cingit, nec adtinebat oppugnari nec poterat.
공성 시설을 통한 공격이 지지부진하자, 법무관은 사다리를 각 중대별로 분배하라고 명령했다. 이는 포위망을 형성하여 사방에서 성벽을 공격하기 위함이었으며, 늪지가 도시를 둘러싸고 있는 부분은 공격할 필요도 없고 공격할 수도 없었기에, 그만큼 군사들이 이 일에 충분할 것이라고 생각했기 때문이다.
§42.63.6ipse ab ea parte, qua duae turres quodque inter eas muri erat, corruerat, duo milia militum delectorum admovit, ut eodem tempore, quo ipse transcendere ruinas conaretur, concursu adversus se oppidanorum facto, scalis vacua defensoribus moenia capi parte aliqua possent.
그 자신은 두 탑과 그 사이의 성벽이 무너진 부분에 정예병 2,000명을 이동시켰다. 이는 자신이 직접 폐허를 넘으려 시도하는 동시에, 시민들이 자신을 향해 집중하게 함으로써, 방어자가 없는 성벽의 다른 어떤 부분을 사다리로 점령할 수 있도록 하기 위함이었다.
§42.63.7haud segniter oppidani vim eius arcere parant.
시민들은 결코 게으름을 피우지 않고 그의 공격을 막아낼 준비를 했다.
nam super stratum ruinis locum fascibus aridis sarmentorum iniectis stantes cum ardentibus facibus accensuros eam se saepem minabantur, ut, incendio intersaepti ab hoste, spatium ad obiciendum interiorem murum haberent.
그들은 폐허로 뒤덮인 곳 위에 마른 덤불 묶음을 던져 놓고, 타오르는 횃불을 든 채 서서 그 울타리에 불을 지르겠다고 위협했기 때문이다. 이는 화재로 적의 접근을 차단하여 내부에 방벽을 세울 시간을 확보하기 위함이었다.
§42.63.8quod inceptum eorum fors inpediit;
운명이 그들의 이 시도를 가로막았다.
nam tantus repente effusus est imber, ut nec accendi facile pateretur et extingueret accensa.
갑자기 억수같이 비가 쏟아져서 불이 쉽게 붙지 않게 만들고 이미 붙은 불마저 꺼뜨렸기 때문이다.
§42.63.9itaque et transitus per distracta fumantia virgulta patuit, et in unius loci praesidium omnibus versis moenia quoque pluribus simul partibus scalis capiuntur.
그리하여 흩어져 연기 나는 덤불 사이로 길이 열렸고, 모든 이들이 단 한 곳의 방어에 매달려 있는 사이에 성벽 역시 여러 곳에서 동시에 사다리로 점령되었다.
§42.63.10in primo tumultu captae urbis seniores inpubesque, quos casus obvios obtulit, passim caesi;
도시가 함락된 최초의 혼란 속에서, 마주친 노인들과 미성년자들이 도처에서 학살되었다.
armati in arcem confugerunt; et postero die, cum spei nihil superesset, deditione facta sub corona venierunt.
무장한 자들은 요새로 도망쳤으나, 이튿날 아무런 희망도 남지 않게 되자 항복하고 노예로 팔려 갔다.
§42.63.11fuerunt autem duo milia ferme et quingenti.
그 수는 대략 2,500명이었다.
ornamenta urbis, statuae et tabulae pictae, et quidquid pretiosae praedae fuit, ad naves delatum; urbs diruta a fundamentis.
도시의 장식품들과 조각상, 회화, 그리고 모든 귀중한 전리품들이 배로 운반되었고, 도시는 기초부터 파괴되었다.
§42.63.12inde Thebas ductus exercitus;
그 후 군대는 테바이로 인도되었다.
quibus sine certamine receptis urbem tradidit exulibus et qui Romanorum partis erant; adversae factionis hominum fautorumque regis ac Macedonum familias sub corona vendidit.
테바이가 전투 없이 접수되자, 그는 도시를 망명자들과 로마 편에 섰던 자들에게 넘겨주었으며, 반대파의 사람들과 왕 및 마케도니아 지지자들의 가족을 노예로 팔아넘겼다.
his gestis in Boeotia ad mare ac naves redit.
보이오티아에서 이러한 일들을 마친 후 그는 바다와 배가 있는 곳으로 돌아갔다.