Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.49.1-42.49.10

執政官リキニウスの出陣とギリシア渡航

1639 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官リキニウスが盛大な見送りの中でローマを出発し、マケドニア戦争に向けてブルンディシウムからアポロニア領のニュンパイウムへ渡る様子、および敵ペルセウス王の名声について描写される。

§42.49.1per hos forte dies P. Licinius consul votis in Capitolio nuncupatis paludatus ab urbe profectus est.
この数日の間に、たまたま執政官プブリウス・リキニウスは、カピトリーウムで誓約を行い、将軍の外套を身にまとってローマ市から出発した。
§42.49.2semper quidem ea res cum magna dignitate ac maiestate agitur; praecipue convertit oculos animosque, cum ad magnum nobilemque aut virtute aut fortuna hostem euntem consulem prosecuntur.
その儀式は常に確かに大きな威厳と尊厳をもって行われるが、人々が、勇気かあるいは幸運のゆえに偉大で名高い敵に向かって進む執政官を見送るときには、とりわけ人々の目と心を惹きつける。
§42.49.3contrahit enim non officii modo cura, sed etiam studium spectaculi, ut videant ducem suum, cuius imperio consilioque summam rem publicam tuendam permiserunt.
というのも、義務への配慮だけでなく、見世物への関心もまた人々を引き寄せるからであり、それは、自分たちの命令と策略に国家の最高運命の保護を委ねた自分たちの指揮官を見ようとするためである。
§42.49.4subit deinde cogitatio animos, qui belli casus, quam incertus fortunae eventus communisque Mars belli sit;
次いで、戦争の顛末がいかなるものであるか、運命の結末がいかに不確実であり、戦争の軍神がいかに公平であるかという考えが、人々の心に浮かぶ。
§42.49.5adversa secundaque, quae inscitia et temeritate ducum clades saepe acciderint, quae contra bona prudentia et virtus attulerit.
逆境と順境、すなわち、指揮官たちの無知と無謀によってしばしばどのような敗北が起こったか、それとは逆に、思慮と勇気がいかなる恩恵をもたらしたかを(彼らは考えるのである)。
§42.49.6quem scire mortalium, utrius mentis, utrius fortunae consulem ad bellum mittant? triumphantemne mox cum exercitu victore scandentem in Capitolium ad eosdem deos, a quibus proficiscatur, visuri, an hostibus eam praebituri laetitiam sint? Persei autem regi, adversus quem ibatur, famam et bello clara Macedonum gens et Philippus pater, inter multa prospere gesta Romano etiam nobilitatus bello, praebebat;
凡人の誰が、自分たちがいかなる精神の、いかなる運命の執政官を戦争に送り出すかを知り得ようか。 彼らは、すぐに勝利した軍隊とともに、出発したときと同じ神々のもとへ、カピトリーウムに登っていく凱旋する彼を見ることになるのだろうか、それとも敵にそのような喜びを提供することになるのだろうか。 一方、そこに向かって進んでいく相手であるペルセウス王に対しては、戦争によって名高いマケドニアの民族と、多くの成功した偉業のなかにあってローマとの戦争によっても名を馳せた父フィリッポスが、名声を与えていた。
§42.49.7tum ipsius Persei numquam, ex quo regnum accepisset, desitum belli expectatione celebrari nomen.
さらに、ペルセウス自身についても、王位を継承して以来、戦争への予期によってその名が世に喧伝されることが途絶えることはなかった。
§42.49.8cum his cogitationibus omnium ordinum homines proficiscentem consulem prosecuti sunt.
このような考えを抱きながら、あらゆる階層の人々が出発する執政官を見送った。
§42.49.9duo consulares tribuni militum cum eo missi, C. Claudius, Q. Mucius, et tres inlustres iuvenes, P. Lentulus et duo Manli Acidini: alter M. Manli, alter L. Manli filius erat.
執政官経験者である二人の軍事トリブヌス、ガイウス・クラウディウスとクィントゥス・ムキウスが彼とともに派遣され、また三人の著名な青年、プブリウス・レントゥルスと、二人のマンリウス・アキディヌス(一方はマルクス・マンリウスの、他方はルキウス・マンリウスの息子であった)も派遣された。
§42.49.10cum iis consul Brundisium ad exercitum profectus atque inde cum omnibus copiis transvectus ad Nymphaeum in Apolloniatium agro posuit castra.
彼らとともに、執政官はブルンディシウムの軍隊のもとへと出発し、そこからすべての軍勢とともに海を渡り、アポロニア市民の領地にあるニュンパイウムに陣を張った。

語釈・文法注

  1. 42.49.3summam rem publicam tuendam — tuendam は動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)で、summam rem publicam と性・数・格が一致し、「委ねる(permiserunt)」の事実上の目的語として「国家の最高運命を保護すべきものとして委ねた」という使役・目的を表している。
  2. 42.49.6quem scire mortalium — 修辞的疑問文における対格不定詞構文。quem は疑問代名詞 quis の対格で、不定詞 scire の意味上の主語。「凡人の誰が知り得ようか(いや、誰も知らない)」という強い否定を含む感情的な問いかけを表現している。
  3. 42.49.6utrius mentis, utrius fortunae — 性質の属格(genitive of quality)。後続する対格 consulem を修飾しており、「いかなる精神の、いかなる運命の(執政官)」という意味を表す。間接疑問節 mittant(接続法)の目的語の性質を説明している。
  4. 42.49.9consulares tribuni militum — consulares(執政官経験者、執政官級の)は名詞的に機能し、tribuni militum(軍事トリブヌス)に同格または形容詞的に係っている。通常、軍事トリブヌスは若年の政務官志望者が務めるが、ここでは国家の重大事において元執政官という重鎮がその任務に派遣されたことを示している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.49.1-42.49.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.49.1-42.49.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。