Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.29.1-42.29.12

マケドニア戦争に対する地中海諸王の立場と動向

1619 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官リキニウスとカッシウスの任期中、地中海世界の諸王や国家がローマとマケドニアの戦争に高い関心を寄せる。各国の君主たちはそれぞれの思惑から、どちらの陣営を支持するか、あるいは中立を守るか模索する。

§42.29.1P. Licinio C. Cassio consulibus non urbs tantum Roma nec terra Italia, sed omnes reges civitatesque, quae in Europa quaeque in Asia erant, converterant animos in curam Macedonici ac Romani belli.
プブリウス・リキニウスとガイウス・カッシウスが執政官のとき、ローマ市だけでなくイタリアの地だけでなく、ヨーロッパやアジアにあるすべての王や国家が、マケドニアとローマの戦争への関心に心を向けていた。
§42.29.2Eumenen cum vetus odium stimulabat, tum recens ira, quod scelere regis prope ut victuma mactatus Delphis esset.
エウメネスを駆り立てていたのは、古い憎しみだけでなく、王の犯罪によってデルポイで犠牲獣のように殺されかけたことに対する新しい怒りであった。
§42.29.3Prusias, Bithyniae rex, statuerat abstinere armis et eventum expectare;
ビテュニアの王プルシアスは、武装を控えて成り行きを見守ることを決定していた。
nam neque Romanos posse aequom censere, adversus fratrem uxoris se arma ferre, et apud Persea victorem veniam per sororem impetrabilem fore.
というのも、ローマ人が、自分が妻の兄弟に対して武器を取ることを公正とみなしうるとは思わなかったし、また、ペルセウスが勝利した場合にも、妻の姉妹を通じて許しを得ることができるだろうと考えたからである。
§42.29.4Ariarathes, Cappadocum rex, praeterquam quod Romanis suo nomine auxilia pollicitus erat, ex quo est iunctus Eumeni adfinitate, in omnia belli pacisque se consociaverat consilia.
カッパドキアの王アリアラテスは、自分の名においてローマ人に援軍を約束していたことに加えて、エウメネスと姻戚関係で結ばれて以来、戦争と平和のすべての計画において彼と提携していた。
§42.29.5Antiochus inminebat quidem Aegypti regno, et pueritiam regis et inertiam tutorum spernens;
アンティオコスは、王の幼さと後見人たちの無能さを軽蔑しつつ、エジプト王国を脅かしていた。
et ambigendo de Coele Syria causam belli se habiturum existumabat gesturumque id nullo impedimento occupatis Romanis in Macedonico bello;
そして、コイレー・シュリアをめぐる紛争によって自分が戦争の口実を持つことになるだろうと考え、ローマ人がマケドニア戦争で忙殺されているため、何の障害もなくそれを遂行できるだろうと考えていた。
§42.29.6quod ad bellum tamen omnia et per suos legatos senatui et ipse legatis eorum enixe pollicitus erat.
しかし、その戦争に対しては、彼は自身の使節を通じて元老院に対し、また彼らの使節に対して彼自身が、熱心にすべての支援を約束していた。
§42.29.7Ptolemaeus propter aetatem alieni etiam tum arbitrii erat;
プトレマイオスは年齢のために、当時まだ他人の意志に支配されていた。
tutores et bellum adversus Antiochum parabant, quo vindicarent Coelen Syriam, et Romanis omnia pollicebantur ad Macedonicum bellum.
後見人たちは、コイレー・シュリアを奪還するための、アンティオコスに対する戦争を準備する一方で、ローマ人に対してはマケドニア戦争のためにすべてを約束していた。
§42.29.8Masinissa et frumento iuvabat Romanos et auxilia cum elephantis Misagenenque filium mittere ad bellum parabat.
マシニッサは、穀物でローマ人を援助するとともに、象を伴う援軍と息子のミサゲネスを戦争へ派遣する準備をしていた。
consilia autem in omnem fortunam ita disposita habebat:
しかし、あらゆる状況に備えて、彼の計画を次のように整えていた。
§42.29.9si penes Romanos victoria esset, sua quoque in eodem statu mansura esse, neque ultra quidquam movendum;
もし勝利がローマ人の手に帰するならば、自分の地位もまた同じ状態に留まるであろうし、それ以上何も変更すべきではないと考えた。
non enim passuros Romanos vim Carthaginiensibus adferri;
なぜなら、ローマ人はカルタゴ人に暴力を加えることを許さないだろうからである。
§42.29.10si fractae essent opes Romanorum, quae tum protegerent Carthaginienses, suam omnem Africam fore.
もし当時カルタゴ人たちを保護していたローマ人の力が打ち砕かれるならば、アフリカ全土が自分のものになるだろうと考えた。
§42.29.11Gentius, rex Illyriorum, fecerat potius, cur suspectus esset Romanis, quam satis statuerat, utram foveret partem, impetuque magis quam consilio his aut illis se adiuncturus videbatur.
イリュリア人の王ゲンティオスは、どちらの側を支持すべきかを十分に決定していたというよりは、むしろローマ人から疑われる原因を作っており、計画によってというよりは衝動によって、こちらかあちらの側に身を投じるように思われた。
§42.29.12Cotys Thrax, Odrysarum rex, clam Macedonum partis erat.
トラキア人でオドリュサイ人の王コテュスは、密かにマケドニアの側に立っていた。

語釈・文法注

  1. §42.29.3neque Romanos posse aequom censere — 間接話法。主節の「彼は考えた」を意味する思考動詞(putabat 等)が省略されており、主語の代名詞 se(プルシアス自身)も動詞 ferre の前で対格主語として補われる。neque... et... は「〜でないし、また〜である」という並列関係を示す。
  2. §42.29.5occupatis Romanis — 名詞と分詞による奪格独立構文。「ローマ人たちが(マケドニア戦争に)忙殺されているので」という理由や状況を表す。gesturum [esse] の不定詞主語であるアンティオコス(se)に対する状況説明となっている。
  3. §42.29.7alieni etiam tum arbitrii erat — 性質・状態を表す属格(genitive of quality)。コピュラ動詞 erat と結びつき、主語プトレマイオスが「当時はまだ他人の意志(決定権)のもとに置かれていた(=未成年で後見人の支配下にあった)」ことを表す。
  4. §42.29.9non enim passuros Romanos — 間接話法の中の対格+不定詞構文。passuros の後ろに esse が省略されており、その主語は Romanos。さらに passuros の目的語として、対格+受動態不定詞の構文である vim Carthaginiensibus adferri(カルタゴ人に対して武力が加えられること)が続いている。
  5. §42.29.12Macedonum partis erat — partis(または partes)は「陣営、党派」を意味する。Macedonum partis esse で「マケドニア人の陣営に属する、味方である」という意味になる。partis は partium(属格複数形)の写本上の異形、あるいは性質の属格として機能している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.29.1-42.29.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.29.1-42.29.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。