Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.28.1-42.28.13

新政務官の選出と元監察官フルウィウスの死

1618 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマに遅れて帰還した執政官ポピリウスが元老院で非難され、新執政官および法務官の選出が行われる。さらに、国家の平和を祈る誓約が決議され、神官たちの死と、前年の監察官フルウィウスの凄惨な自殺が語られる。

§42.28.1exitu prope anni C. Popilius consul Romam redit aliquanto serius, quam senatus censuerat, cui primo quoque tempore magistratus creari, cum tantum bellum immineret, e re publica visum erat.
年の終わりに、執政官ガイウス・ポピリウスは、元老院が決議していたよりもかなり遅れてローマに戻った。 元老院にとっては、これほど大きな戦争が差し迫っている以上、できるだけ早く後任の政務官が選出されることが国家の利益にかなうと思われていたのである。
§42.28.2itaque non secundis auribus patrum auditus est consul, cum in aede Bellonae de rebus in Liguribus gestis dissereret.
それゆえ、執政官がベッローナ神殿でリグリアでの実績について報告した際、元老院議員たちは彼を好意的な耳で聴くことはなかった。
§42.28.3succlamationes frequentes erant interrogationesque, cur scelere fratris oppressos Ligures in libertatem non restituisset.
頻繁な非難の叫びと、なぜ彼の兄弟の犯罪によって虐げられたリグリア人を自由に復帰させなかったのかという詰問があった。
§42.28.4comitia consularia, in quam edicta erant diem, ante diem duodecimum kal. §42.28.5Martias sunt habita.
執政官選挙の民会は、布告されていたその日に、3月の朔日の12日前(2月18日)に開催された。
creati consules P. Licinius Crassus C. Cassius Longinus.
執政官にはプブリウス・リキニウス・クラッススとガイウス・カッシウス・ロンギヌスが選出された。
postero die praetores facti C. Sulpicius Galba L. Furius Philus L. Canuleius Dives C. Lucretius Gallus C. Caninius Rebilus L. Villius Annalis.
翌日、法務官が選出された。 ガイウス・スルピキウス・ガルバ、ルキウス・フリウス・ピルス、ルキウス・カヌレイウス・ディウェス、ガイウス・ルクレティウス・ガッルス、ガイウス・カニニウス・レビルス、ルキウス・ウィッリウス・アンナリスである。
§42.28.6his praetoribus provinciae decretae, duae iure Romae dicendo, Hispania et Sicilia et Sardinia, ut uni sors integra esset, quo senatus censuisset.
これらの法務官たちに属州が割り当てられた。 二つはローマで司法を司るためのものであり、イスパニア、シキリア、サルディニアが割り当てられたが、一人のためには、元老院が決議した場所へ行けるよう、(割り当てが)手つかずの状態で残されることになった。
§42.28.7consulibus designatis imperavit senatus, ut, qua die magistratum inissent, hostiis maioribus rite mactatis precarentur, ut, quod bellum populus Romanus in animo haberet gerere, ut id prosperum eveniret.
元老院は、次期執政官たちに対して、政務官に就任するその日に、大きな犠牲獣を厳かに捧げて、ローマ人民が遂行することを意図している戦争が、幸先の良い結果となるように祈ることを命じた。
§42.28.8eodem die decrevit senatus, C. Popilius consul ludos per dies decem Iovi optumo maxumo fieri voveret donaque circa omnia pulvinaria dari, si res publica decem annos in eodem statu fuisset.
同じ日、元老院は、もし国家が10年の間同じ状態に留まるならば、執政官ガイウス・ポピリウスが、至高至大のユーピテルに対して10日間の競技会を催し、すべての神座の周囲に贈り物を捧げることを誓約するよう決議した。
§42.28.9ita ut censuerant, in Capitolio vovit consul, ludos fieri donaque dari, quanta ex pecunia decresset senatus, cum centum et quinquaginta non minus adessent.
彼らが決議した通りに、執政官はカピトリウムで、150人以上の元老院議員が出席しているなかで元老院が決議した額の資金から、競技会を催し贈り物を捧げることを誓約した。
praeeunte verba Lepido pontifice maxumo id votum susceptum est.
最高神祇官レピドゥスが誓約の言葉を先導し、その誓約が引き受けられた。
§42.28.10eo anno sacerdotes publici mortui L. Aemilius Papus decemvir sacrorum et Q. Fulvius Flaccus pontifex, qui priore anno fuerat censor.
その年、国家の神官たちが亡くなった。 聖務十人官ルキウス・アエミリウス・パプスと、前年に監察官であった神祇官クィントゥス・フルウィウス・フラックスである。
§42.28.11hic foeda morte perit.
後者は無残な死を遂げた。
ex duobus filiis eius, qui tum in Illyrico militabant, nuntiatum alterum mortuum, alterum gravi et periculoso morbo aegrum esse.
当時イルリクムで従軍していた彼の二人の息子のうち、一人が死亡し、もう一人が重く危険な病に冒されていることが報じられた。
§42.28.12obruit animum simul luctus metusque: mane ingressi cubiculum servi laqueo dependentem invenere.
悲しみと恐れが同時に彼の心を圧倒した。 朝、寝室に入った奴隷たちが、彼が首を吊ってぶら下がっているのを発見した。
erat opinio post censuram minus conpotem fuisse sui;
監察官職の後、彼は自制心を失っていたという評判があった。
vulgo Iunonis Laciniae iram ob spoliatum templum alienasse mentem ferebant.
世間では、神殿を略奪したことに対するラキニアのユーノーの怒りが、彼の正気を失わせたのだと言い触らされていた。
§42.28.13suffectus in Aemili locum decemvir M. Valerius Messalla; in Fulvi pontifex Cn. Domitius Ahenobarbus, oppido adulescens sacerdos, est lectus.
アエミリウスの代わりの十人官にはマルクス・ワレリウス・メッサッラが、フルウィウスの代わりの神祇官には、非常に若い聖職者であるグナエウス・ドミティウス・アヘノバルブスが選出された。

語釈・文法注

  1. §42.28.1cui — 連結の関係代名詞で、先行詞は直前の `senatus`。`visum erat` の与格の補語として機能し、「その元老院にとって、〜が国家の利益に適う(e re publica)と思われていた」という意味になる。
  2. §42.28.4in quam edicta erant diem — 関係代名詞 `quam` の節の中へ先行詞 `diem` が取り込まれた構文。通常の語順では `in eum diem, in quem edicta erant` となるところ、ラテン語の古典的な文体で好まれる名詞の先行・同化が生じている。
  3. §42.28.6iure Romae dicendo — 目的を表す動形容詞(ゲルンディウウム)構文の与格(または奪格)。ローマにおける二つの裁判担当官職(都市法務官と外国人法務官)の職務を指す。
  4. §42.28.7ut, quod bellum populus Romanus in animo haberet gerere, ut id prosperum eveniret — 接続詞 `ut` の重複(重畳)。主節の `imperavit` から導かれる名詞節 `ut ... precarentur` の中に、さらに祈りの内容を示す `ut` 節が入れ子になっており、その中に長い挿入節(`quod bellum...`)が挟まれたため、再度 `ut` を用いて文構造を明瞭に再開させている(復帰の ut)。
  5. §42.28.9cum centum et quinquaginta non minus adessent — 元老院の決議(senatus consultum)における定足数の規定(150名以上の出席)を示す。この `cum` 節は、誓約された資金(pecunia)の決定自体に付された法的な決議要件を表す。
  6. §42.28.12minus conpotem fuisse sui — 形容詞 `compos`(支配している、有している)は属格を支配する。`sui` は再帰代名詞の属格であり、`compos sui` で「自分自身をコントロールできている(=正気である)」の意。これに `minus` が付いて比較・否定的になり、「精神の自制を失っていた」という意味になる。
  7. §42.28.12ob spoliatum templum — いわゆる「主語的分詞」あるいは「優位的な分詞(ab urbe condita 構文)」の例。名詞 `templum` と受動完了分詞 `spoliatum` が結びつき、「略奪された神殿」ではなく、「神殿を略奪したこと」という行為そのものが前置詞 `ob`(〜のために、〜の理由で)の主たる意味上の目的語となっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.28.1-42.28.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.28.1-42.28.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。