Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.22.1-42.22.8

ポピリウスのローマ帰還と裁判の引き延ばし

1612 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官たちが属州へ出発して軍を引き継ぐ一方、ローマへの帰還を恐れるポピリウスに対し、護民官は出頭を強制する法案で対抗した。ポピリウスは帰還後に厳しい非難を浴びるが、法務官の狡猾な遅延策により、彼を裁くための法案は引き延ばされ無効化された。

§42.22.1tum demum consules in provinciam profecti sunt exercitumque a M. Popilio acceperunt.
ついに執政官たちは属州へと出発し、マルクス・ポピリウスから軍隊を引き継いだ。
§42.22.2neque tamen M. Popilius reverti Romam audebat, ne causam diceret adverso senatu, infestiore populo, apud praetorem, qui de quaestione in se proposita senatum consuluisset.
しかしながら、マルクス・ポピリウスはローマに戻る勇気を持てなかった。 それは、元老院が敵対し、民衆がさらに激しく怒っている中で、自分に対して発議された審問について元老院に諮った法務官の前で、裁判を受けることを恐れたからである。
§42.22.3huic detractationi eius tribuni plebis alterius rogationis denuntiatione occurrerunt, ut, si non ante idus Novembres in urbem Romam introisset, de absente eo C. Licinius statueret ac iudicaret.
彼のこの出頭回避に対し、護民官たちは、もし彼が十一月十三日より前にローマ市に入らなければ、不在の彼についてガイウス・リキニウスが決定し判決を下すものとする、という別の法案を予告することで対抗した。
§42.22.4hoc tractus vinculo cum redisset, ingenti cum invidia in senatum venit.
この絆に引きずられるようにして彼が帰還したとき、非常な敵意に囲まれて元老院に現れた。
§42.22.5ibi cum laceratus iurgiis multorum esset, senatus consultum factum est, ut, qui Ligurum post Q. Fulvium L. Manlium consules hostes non fuissent, ut eos C. Licinius Cn. Sicinius praetores in libertatem restituendos curarent, agrumque iis trans Padum consul C. Popilius daret.
ibi そこで彼が多くの人々の非難によって切り刻まれた後、元老院決議がなされた。 すなわち、執政官クィントゥス・フルウィウスとルキウス・マンリウスの任期以降に敵でなかったリグリア人たちに対し、法務官ガイウス・リキニウスとグナエウス・シキニウスが自由を回復させるよう取り計らい、執政官ガイウス・ポピリウスが彼らにポー川の向こう側の土地を与えるものとする、というものであった。
§42.22.6multa milia hominum hoc senatus consulto restituta in libertatem, transductisque Padum ager est adsignatus.
この元老院決議によって数千人もの人々が自由を回復され、ポー川を渡されて土地を割り当てられた。
§42.22.7M. Popilius rogatione Marcia bis apud C. Licinium causam dixit;
マルクス・ポピリウスはマルキウス法案に基づき、ガイウス・リキニウスの前で二度にわたり弁明した。
tertio praetor, gratia consulis absentis et Popiliae familiae precibus victus, idibus Martiis adesse reum iussit, quo die novi magistratus inituri erant honorem, ne diceret ius, qui privatus futurus esset.
三度目に、法務官は、不在の執政官の政治的影響力とポピリウス一族の懇願に屈し、被告に対し、三月十五日に出頭するよう命じた。 この日は新しい政務官たちが職務に就く日であり、自らは私人となるため、裁判の判決を下さないようにするためであった。
§42.22.8ita rogatio de Liguribus arte fallaci elusa est.
こうして、リグリア人に関する法案は狡猾な策略によって骨抜きにされた。

語釈・文法注

  1. §42.22.2adverso senatu, infestiore populo — 奪格絶対構文。「元老院が敵対し、人民がさらに激しく怒っている中で」と訳され、ポピリウスが裁判(causam dicere)を受けることを恐れた背景状況を説明している。
  2. §42.22.2in se — 代名詞 se は、従属節内の主語ではなく、主節の主語である M. Popilius を指す間接再帰。自分(ポピリウス)に対して提起された審問を意味する。
  3. §42.22.5post Q. Fulvium L. Manlium consules — 「フルウィウスとマンリウスの執政官期以後に」の意。名詞 + 同格名詞が、前置詞 post の後で、ある出来事(ここでは両者の執政官就任または任期)の完了を表す ab urbe condita タイプの構造。
  4. §42.22.7ne diceret ius, qui privatus futurus esset — 関係詞 qui の先行詞は、接続法 diceret の主語(法務官 C. Licinius 本人)。3月15日(新政務官の就任日)に彼は退任して「私人(privatus)」となるため、裁判権(ius dicere)を行使し得なくなる。これを狙って期日を設定したことを表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.22.1-42.22.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.22.1-42.22.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。