Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.14.1-42.14.10

マケドニア使節の拒絶とエウメネスへの厚遇

1604 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

エウメネスの演説に動かされたローマ元老院は、ペルセウスの使節やロードス人の弁明を拒絶する。ペルセウス側による陰謀の標的となったエウメネスは、ローマから多大な好意と最高の栄誉を与えられる。

§42.14.1haec oratio movit patres conscriptos.
この演説は、召集された父たちの心を動かした。
ceterum in praesentia nihil, praeterquam fuisse in curia regem, scire quisquam potuit: eo silentio clausa curia erat.
しかし当面の間、王が議事堂にいたということ以外には、誰も何も知ることができなかった。 それほどまでの沈黙のもとに議事堂は閉ざされていたのである。
bello denique perfecto, quaeque dicta ab rege quaeque responsa essent, emanavere.
ついに戦争が終結した後に、王によって何が語られ、何が返答されたかが明らかになった。
§42.14.2Persei deinde regis legatis post paucos dies senatus datus est.
その数日後、ペルセウス王の使節たちに元老院との謁見が許された。
ceterum praeoccupatis non auribus magis quam animis ab Eumene rege, omnis et defensio et deprecatio legatorum respuebatur;
しかし、エウメネス王によって、耳だけでなく心まであらかじめ占有されていたため、使節たちのいかなる弁明も嘆願も拒絶された。
§42.14.3et exasperavit animos ferocia nimia Harpali, qui princeps legationis erat.
そして、使節団の長であったハルパロスの度を越した不遜さが、人々の感情を逆なでした。
is velle quidem et laborare dixit regem, ut purganti, se nihil hostile dixisse aut fecisse, fides habeatur:
彼は、自分は敵対的なことは何も言わず行わなかったと釈明する自分に対して、信頼が寄せられることを王が望み、またそのために努力していると述べた。
§42.14.4ceterum si pervicacius causam belli quaeri videat, forti animo defensurum se.
しかし、もしあまりにも執拗に戦争の口実を捜し求めていると見るならば、自らを毅然とした心で防衛するであろう、と。
Martem communem esse et eventum incertum belli.
マルスは共通のものであり、戦争の結末は不確実なものである、と。
§42.14.5omnibus civitatibus Graeciae atque Asiae curae erat, quid Persei legati, quid Eumenes in senatu egisset;
ギリシアおよびアジアのすべての諸都市にとって、ペルセウスの使節たちやエウメネスが元老院で何を議論したかが重大な関心事であった。
et propter adventum eius, quem moturum aliquid rebantur, miserant pleraeque civitates alia in speciem praeferentis legatos.
そして、彼の到来によって何らかの事態が引き起こされるであろうと考えていたため、多くの都市が、表向きは別の理由を掲げる使節たちを派遣していた。
§42.14.6et legatio Rhodiorum † erat hac falsa iturus princeps, haud dubius, quin Eumenes civitatis quoque suae crimina Persei criminibus iunxisset.
そして、ロードス人の使節団もまた派遣され、その長がいたが、エウメネスが自らの都市に対する告発をもペルセウスに対する告発と結びつけたに違いないと確信していた。
§42.14.7itaque omni modo per patronos hospitesque disceptandi cum rege locum in senatu quaerebat.
それゆえ彼は、保護者やもてなしの主を通じて、元老院において王と討論する機会をあらゆる方法で模索した。
§42.14.8quod cum non contigisset, libertate intemperanti invectus in regem, quod Lyciorum gentem adversus Rhodios concitasset graviorque Asiae esset, quam Antiochus fuisset, popularem quidem neque Asiae ingratam populis — §42.14.9nam eo quoque iam favor Persei venerat — orationem habuit, ceterum invisam senatui inutilemque sibi et civitati suae.
それが叶わなかったとき、王がリュキア人の部族をロードス人に対して煽動したこと、また王がアジアにとってアンティオコス以上に重荷になっていることを理由に、節度を欠いた自由奔放さで王を非難し、民衆に好まれ、アジアの諸民族にとっても不快ではない―― というのも、そこにもすでにペルセウスへの好意が及んでいたからである――演説を行ったが、それは元老院にとっては嫌悪すべきものであり、彼自身と彼の都市にとっては無益なものであった。
§42.14.10Eumeni vero conspiratio adversus eum favorem maiorem apud Romanos fecit.
エウメネスに対しては、彼に対する陰謀が、ローマ人の間でいっそう大きな好意をもたらした。
ita omnes ei honores habiti donaque quam amplissima data cum sella curuli atque eburneo scipione.
こうして、あらゆる栄誉が彼に授けられ、ウルスクスの椅子や象牙の杖を伴う、この上なく豊かな贈り物が与えられた。

語釈・文法注

  1. 42.14.2praeoccupatis non auribus magis quam animis — 完了受動分詞 praeoccupatis(あらかじめ占有された)が auribus と animis の両方にかかる奪格絶対構文(ablative absolute)。ab Eumene rege がその動作主(agent)を示している。
  2. 42.14.3ut purganti, se nihil hostile dixisse aut fecisse, fides habeatur — ut 節(名詞節)内の fides habeatur(信頼が寄せられるように)において、purganti は現在分詞の与格で、間接的に王(ペルセウス)を指す(「釈明する彼に」)。se nihil hostile dixisse aut fecisse は purganti にかかる対格不定詞句で、弁明の内容(「自分は敵対的なことは何も言わず行わなかったこと」)を表す。
  3. 42.14.4ceterum si pervicacius causam belli quaeri videat, forti animo defensurum se — 前節の dixit(14.3)から続く間接話法(oratio obliqua)。接続法現在 videat は、間接話法内の条件節における動詞。未来不定詞 defensurum [esse] の意味上の主語は、反実関係を示す対格の se(ペルセウス自身)。
  4. 42.14.8quod cum non contigisset — 関係代名詞の連結用法(relative connection)の quod(「このことが」)が、前節の元老院における王との討論の機会(locum disceptandi)を指している。cum は接続法過去完了 contigisset を伴い、時または状況(「〜のとき」)を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.14.1-42.14.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.14.1-42.14.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。