Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.10.1-42.10.15

戸口調査の完了と新執政官ポピリウスらの対立

1600 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマで戸口調査が完了し、アプリアでのイナゴの害に対する対策が取られた後、新年度の執政官ガイウス・ポピリウスとプブリウス・アエリウスが就任し、前年からのポピリウスの兄弟をめぐる問題で元老院と激しく対立する。

§42.10.1eo anno lustrum conditum est;
その年、戸口調査が完了した。
censores erant Q. Fulvius Flaccus A. Postumius Albinus; Postumius condidit.
ケンソルはクィントゥス・フルウィウス・フラックスとアウルス・ポストゥミウス・アルビヌスであり、ポストゥミウスがこれを完了した。
§42.10.2censa sunt civium Romanorum capita ducenta sexaginta novem milia et quindecim, minor aliquanto numerus, quia L. Postumius consul pro contione edixerat, qui socium Latini nominis ex edicto C. Claudi consulis redire in civitates suas debuissent, ne quis eorum Romae, et omnes in suis civitatibus censerentur.
ローマ市民の頭数は269,015人と登録された。 この数字はかなり少なかった。 なぜなら、執政官ルキウス・ポストゥミウスが民会で、ガイウス・クラウディウス執政官の布告に基づきそれぞれの市民共同体に帰還すべきであったラティウム同盟の同盟員は、誰もローマで登録されてはならず、全員が各自の共同体で登録されるべきである、と布告していたからである。
§42.10.4concors et e re publica censura fuit.
ケンソルの職務は調和が取れており、国家にとって有益であった。
omnes, quos senatu moverunt quibusque equos ademerunt, aerarios fecerunt et tribu moverunt;
彼らは、元老院から除名し、公有馬を取り上げた者全員をアエラリウスとし、部族から除名した。
neque ab altero notatum alter probavit.
また、一方が譴責した者を、他方が是認することはなかった。
§42.10.5Fulvius aedem Fortunae equestris, quam proconsul in Hispania dimicans cum Celtiberorum legionibus voverat, annis sex post, quam voverat, dedicavit, et scaenicos ludos per quadriduum, unum diem in circo fecit.
フルウィウスは、プロコンスルとしてヒスパニアでケリティベリア人の軍勢と戦っていたときに誓約した「騎士のフォルトゥナ」の神殿を、誓約してから6年後に献堂し、4日間の舞台演劇と、キルクスでの1日間の競技会を催した。
§42.10.6L. Cornelius Lentulus, decemvir sacrorum, eo anno mortuus est.
祭儀十人委員のルキウス・コルネリウス・レントゥルスがその年に死去した。
in locum eius suffectus A. Postumius Albinus.
彼の後任としてアウルス・ポストゥミウス・アルビヌスが補充された。
§42.10.7lucustarum tantae nubes a mari repente in Apuliam inlatae sunt, ut examinibus suis agros late operirent.
イナゴの非常に大きな群れが海から突如アプリアに押し寄せ、その大群で田畑を広く覆い尽くした。
§42.10.8ad quam pestem frugum tollendam Cn. Sicinius, praetor designatus, cum imperio in Apuliam missus, ingenti agmine hominum ad colligendas eas coacto aliquantum temporis absumpsit.
この作物の害を取り除くために、次期プラエトルに指名されていたグナエウス・シキニウスが、指揮権を持ってアプリアに派遣され、それらを回収するために膨大な人々の群れを集めて、かなりの時間を費やした。
§42.10.9principium insequentis anni, quo C. Popilius et P. Aelius fuerunt consules, residuas contentiones ex priore anno habuit.
ガイウス・ポピリウスとプブリウス・アエリウスが執政官を務めた翌年の初めは、前年からの未解決の争いを引き継いでいた。
§42.10.10patres referri de Liguribus renovarique senatus consultum volebant, et consul Aelius referebat.
元老院議員たちはリグリア人について審議を提出することと、元老院決議を更新することを望み、執政官アエリウスはそれを提出した。
Popilius et collegam et senatum pro fratre deprecabatur, prae se ferens, si quid decernerent, intercessurum.
ポピリウスは、自分の兄弟のために同僚執政官と元老院の双方に懇願し、もし彼らが何かを決議するなら、自分が拒否権を行使するつもりであることを公言していた。
§42.10.11collegam deterruit;
彼は同僚執政官の提案を阻んだ。
patres eo magis, utrique pariter consuli infensi, in incepto perstabant.
元老院議員たちはそれゆえにますます、両執政官に対して等しく敵意を抱きながら、企てを固持した。
itaque cum de provinciis ageretur et Macedonia iam imminente Persei bello peteretur, Ligures ambobus consulibus decernunt;
したがって、属州の割り当てについて議論され、ペルセウスとの戦争が差し迫ってマケドニアが求められていたときに、彼らは両方の執政官にリグリアを割り当てた。
§42.10.12Macedoniam decreturos negant, ni de M. Popilio referretur.
彼らは、マルクス・ポピリウスについて審議が提出されない限り、マケドニアを割り当てることはないと断言した。
postulantibus deinde, ut novos exercitus scribere aut supplementum veteribus liceret, utrumque negatum est.
その後、執政官たちが新たな軍団を徴募すること、あるいは旧軍に補充兵を送ることを求めたが、その両方が拒否された。
§42.10.13praetoribus quoque in Hispaniam supplementum petentibus negatum, M. Iunio in citeriorem, Sp. Lucretio in ulteriorem.
ヒスパニアへの補充を求めていたプラエトルたち、すなわち近ヒスパニアのマルクス・ユニウスと遠ヒスパニアのスプリウス・ルクレティウスに対しても、拒否された。
§42.10.14C. Licinius Crassus urbanam iurisdictionem, Cn. Sicinius inter peregrinos erat sortitus, C. Memmius Siciliam, Sp. Cluvius Sardiniam.
ガイウス・リキニウス・クラッススは首都管轄の司法を、グナエウス・シキニウスは外国人管轄の司法をくじで引き当て、ガイウス・メンミウスはシキリアを、スプリウス・クルウィウスはサルディニアを引き当てた。
§42.10.15consules ob ea irati senatui, Latinis feriis in primam quamque diem indictis, in provinciam abituros esse denuntiarunt, nec quicquam rei publicae acturos, praeterquam quod ad provinciarum administrationem adtineret.
執政官たちはこれらのことで元老院に激怒し、ラティウムの祝祭を可能な限り早い日に指定した上で、属州へと出発すること、そして属州の統治に関すること以外には、いかなる国事も執り行わないことを表明した。

語釈・文法注

  1. §42.10.2socium — 名詞 socius の複数属格形 sociorum の古風な縮約。Latini nominis と並行して同盟員を表現している。
  2. §42.10.4neque ab altero notatum alter probavit — notatum は分詞 notatus(譴責された者/譴責行為)の名詞的用法。一方が下した譴責の決定をもう一方が取り消して承認(是認)することはなかったという、二人の監察官(ケンソル)間の強い相互承認と協調体制を示している。
  3. §42.10.10intercessurum — 間接話法(対格不定詞構文)における未来不定詞 intercessurum esse であり、意味上の主語である対格代名詞 se が省略されている。条件文の帰結(si quid decernerent, intercessurum)を形成する。
  4. §42.10.15Latinis feriis in primam quamque diem indictis — 独立奪格構造。in primam quamque diem は「可能な限り早い日に」を意味する慣用表現。ラティウムの祝祭(feriae Latinae)は執政官が毎年宣告する移動祝祭であったため、これを即座に挙行し、国事を放棄して属州へ赴こうとする執政官たちの対決姿勢を示している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.10.1-42.10.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.10.1-42.10.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。