Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §41.6.1-41.6.12

マンリウス弾劾への拒否権と元老院への諸報告

1568 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ヒストリアの騒乱の終結後、不在の執政官マンリウスの任期終了に伴う告発の試みが護民官の拒否権で阻止される。また、ヒスパニアからの凱旋報告、サルディニアの反乱、ロドス人の過酷な支配に苦しむリキア人の訴えがローマ元老院にもたらされる。

§41.6.1sedato tandem Histrico tumultu senatus consultum factum est, ut consules inter se compararent, uter eorum ad comitia habenda Romam rediret.
ヒストリアの騒乱がついに静まると、執政官たちが互いに協議して、彼らのうちどちらが民会を開催するためにローマに帰還すべきかを決めるようにとの元老院決議がなされました。
§41.6.2cum absentem Manlium tribuni plebis A. Licinius Nerva et C. Papirius Turdus in contionibus lacerarent rogationemque promulgarent, ne Manlius post idus Martias — prorogatae namque consulibus iam in annum provinciae erant — imperium retineret, ut causam extemplo dicere, §41.6.3cum abisset magistratu, posset, huic rogationi Q. Aelius collega intercessit magnisque contentionibus obtinuit, ne perferretur.
不在のマンリウスを、民会において平民護民官アウルス・リキニウス・ネルウァとガイウス・パピリウス・トゥルドゥスが激しく非難し、マンリウスが3月15日以降――というのも、執政官たちにはすでに属州の任期が1年間延長されていたからです――軍事指揮権を保持しないようにとの法案を公示し、彼が政務官職から退いたときに直ちに弁明できるようにしようとしていましたが、この法案に対し、同僚の護民官クィントゥス・アエリウスが介入し、激しい論争の末、それが通過しないようにすることに成功しました。
§41.6.4per eos dies Ti. Sempronius Gracchus et L. Postumius Albinus ex Hispania Romam cum revertissent, senatus iis a M. Titinio praetore datus in aede Bellonae ad disserendas res, quas gessissent, postulandosque honores meritos et ut diis immortalibus haberetur honos.
この時期、ティベリウス・センプロニウス・グラックスとルキウス・ポストゥミウス・アルビヌスがヒスパニアからローマに帰還した際、法務官マルクス・ティティニウスによってベッローナ神殿で彼らに元老院との謁見が与えられ、彼らが行った実績を述べ、ふさわしい名誉を要求し、また不死の神々に感謝が捧げられるようにしました。
§41.6.5eodem tempore et in Sardinia magnum tumultum esse litteris T. Aebuti praetoris cognitum est, quas filius eius ad senatum attulerat.
同じ時期に、サルディニアでも大きな反乱が起きていることが、法務官ティトゥス・アエブティウスの手紙によって知られました。 その手紙は彼の息子が元老院に届けたものでした。
§41.6.6Ilienses adiunctis Balarorum auxiliis pacatam provinciam invaserant, nec eis invalido exercitu et magna parte pestilentia absumpto resisti poterat.
イリエンスィスたちが、バラリたちの補助兵を加えて、平定されていた属州に侵入しましたが、疫病でその大部分が失われ弱体化していた軍隊では、彼らに抵抗することができませんでした。
§41.6.7eadem et Sardorum legati nuntiabant orantes, ut urbibus saltem — iam enim agros deploratos esse — opem senatus ferret.
サルディニア人の使節たちも同じことを報告し、せめて都市だけでも――というのも、すでに耕作地は見捨てられた状態にあったからです――元老院が援助を与えてくれるよう懇願しました。
haec legatio totumque, quod ad Sardiniam pertinebat, ad novos magistratus reiectum est.
この使節と、サルディニアに関するすべての事柄は、新しい政務官たちに引き継がれました。
§41.6.8aeque miserabilis legatio Lyciorum, qui crudelitatem Rhodiorum, quibus ab L. Cornelio Scipione attributi erant, querebantur:
同様に悲惨だったのは、ルキウス・コルネリウス・スキピオによって自分たちが割り当てられたロドス人の残虐さを訴える、リキア人たちの使節でした。
§41.6.9fuisse se sub dicione Antiochi; eam regiam servitutem conlatam cum praesenti statu praeclaram libertatem visam.
彼らの訴えによれば、かつて自分たちはアンティオコスの支配下にあったが、その王による隷属も、現在の状況と比較すれば輝かしい自由に見えたとのことです。
non publice tantum se premi imperio, sed singulos iustum pati servitium.
彼らは公的に支配によって抑圧されているだけでなく、個々人がまっとうな奴隷状態に耐えているというのです。
§41.6.10coniuges liberosque vexari; in corpus, in tergum saeviri; famam, quod indignum sit, maculari dehonestarique;
妻や子供たちが苦しめられ、肉体や背中に危害を加えられており、名誉は、恥ずべきことに、汚され貶められています。
et palam res odiosas fieri iuris etiam usurpandi causa, ne pro dubio habeant, nihil inter se et argento parata mancipia interesse.
そして、自分たちと、金で買われた奴隷との間には何の違いもないということを、彼らが疑いなく確信するようにと、権利を行使するためだけに、憎むべき行為が公然と行われているのです。
§41.6.11motus his senatus litteras Lyciis ad Rhodios dedit, nec Lycios Rhodiis nec ullos alii cuiquam, qui nati liberi sint, in servitutem dari placere;
これに動かされた元老院は、リキア人たちにロドス人あての手紙を与えました。
§41.6.12Lycios ita sub Rhodiorum simul imperio et tutela esse, ut in dicione populi Romani civitates sociae sint.
そこには、リキア人がロドス人の、また自由の身として生まれた他のいかなる人々も他の誰かの奴隷にされることは元老院の意に沿わないこと、そして、リキア人がロドス人の支配と保護のもとにあるのは、同盟市たちがローマ人民の支配下にあるのと同様のあり方においてであるということが記されていました。

語釈・文法注

  1. 41.6.2ne Manlius post idus Martias ... imperium retineret, ut causam extemplo dicere ... posset — `ne` 節(ne... retineret)は法案(`rogationem`)の要求する具体的内容を規定する名詞節(意志・命令)であり、それに続く `ut` 節(ut... posset)は、その法案が成立した場合の目的、すなわち軍事指揮権を失ったマンリウスを直ちに起訴して弁明の席に立たせることを表す目的節である。
  2. 41.6.4ad disserendas res, quas gessissent, postulandosque honores meritos et ut diis immortalibus haberetur honos — 目的を表す前置詞 `ad` +動形容詞の構造(disserendas res および postulandos honores)と、等位接続詞 `et` を介して目的の `ut` 節(ut... haberetur)が不均等に並列(heteroclite parallel)されている。
  3. 41.6.6nec eis invalido exercitu et magna parte pestilentia absumpto resisti poterat — 与格(`eis`)を補語に取る自動詞 `resistere` の受動態における非人称用法。主語はなく「彼らに抵抗することはできなかった」という意味になる。病で弱体化した軍隊(`invalido exercitu...`)は、原因または状況を示す奪格、あるいは奪格絶対である。
  4. 41.6.10ne pro dubio habeant, nihil inter se et argento parata mancipia interesse — `ne` 節はロドス人(`Rhodii`)を主語(`habeant`)とする目的節(『彼らが疑いを持たないようにするため』)。`nihil ... interesse`(自分たちと金で買われた奴隷との間に差がないこと)は、`pro dubio`(疑いとして)の中身を説明する対格不定詞句である。
  5. 41.6.12ut in dicione populi Romani civitates sociae sint — `ut` は目的や結果ではなく、比較・様態の接続詞であり、後続の直説法(ここでは間接話法による接続法)を伴って「同盟市がローマ人民の支配下にあるのと同様に」を表す。リキア人とロドス人の関係を、ローマと同盟市の関係に擬して定義している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §41.6.1-41.6.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:41.6.1-41.6.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。