Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §41.6.1-41.6.12

对曼利乌斯弹劾的否决与元老院听取各地汇报

第 1568 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

伊斯特拉骚乱平息后,护民官的否决权阻止了对不在场的执政官曼利乌斯的指控。同时,元老院听取了西班牙战事汇报、萨丁尼亚的叛乱,以及利基亚人控诉罗得斯人残酷统治的请愿。

§41.6.1sedato tandem Histrico tumultu senatus consultum factum est, ut consules inter se compararent, uter eorum ad comitia habenda Romam rediret.
伊斯特拉的骚乱终于平息后,元老院通过了一项决议,由执政官们自行协商,决定由他们中的哪一位回到罗马主持民会。
§41.6.2cum absentem Manlium tribuni plebis A. Licinius Nerva et C. Papirius Turdus in contionibus lacerarent rogationemque promulgarent, ne Manlius post idus Martias — prorogatae namque consulibus iam in annum provinciae erant — imperium retineret, ut causam extemplo dicere, §41.6.3cum abisset magistratu, posset, huic rogationi Q. Aelius collega intercessit magnisque contentionibus obtinuit, ne perferretur.
平民护民官奥卢斯·里奇尼乌斯·内尔瓦和盖乌斯·帕皮里乌斯·图尔杜斯在集会上猛烈抨击不在场的曼利乌斯,并提出一项提案,规定曼利乌斯在三月十五日之后不得保留军事指挥权——因为执政官的行省任期已经延长了一年——以便他在卸任后能立即进行辩护,但其同僚昆图斯·埃利乌斯对这一提案行使了否决权,并在剧烈的争论后成功使该提案未获通过。
§41.6.4per eos dies Ti. Sempronius Gracchus et L. Postumius Albinus ex Hispania Romam cum revertissent, senatus iis a M. Titinio praetore datus in aede Bellonae ad disserendas res, quas gessissent, postulandosque honores meritos et ut diis immortalibus haberetur honos.
在此期间,当提贝里乌斯·塞ンプ罗尼乌斯·格拉古和卢修斯·波斯图米乌斯·阿尔比努斯从西班牙回到罗马时,法务官马尔库斯·蒂蒂尼乌斯在贝罗纳神庙为他们召集了元老院会议,以便他们汇报所取得的战功,要求应得的荣誉,并向神明表示谢意。
§41.6.5eodem tempore et in Sardinia magnum tumultum esse litteris T. Aebuti praetoris cognitum est, quas filius eius ad senatum attulerat.
与此同时,从法务官提图斯·埃布蒂乌斯的信中得知,萨丁尼亚也发生了巨大的骚乱,这封信是由他的儿子带给元老院的。
§41.6.6Ilienses adiunctis Balarorum auxiliis pacatam provinciam invaserant, nec eis invalido exercitu et magna parte pestilentia absumpto resisti poterat.
伊利乌斯人联合了巴拉鲁斯人的辅助部队,入侵了已经平定的行省,而由于军队虚弱且大部分因瘟疫而丧生,罗马军队无法对他们进行抵抗。
§41.6.7eadem et Sardorum legati nuntiabant orantes, ut urbibus saltem — iam enim agros deploratos esse — opem senatus ferret.
萨丁尼亚人的使节也报告了同样的情况,恳求元老院至少向城市提供援助——因为田野已经被放弃(毫无希望)了。
haec legatio totumque, quod ad Sardiniam pertinebat, ad novos magistratus reiectum est.
这次出使以及所有涉及萨丁尼亚的事宜都被移交给了新任政务官。
§41.6.8aeque miserabilis legatio Lyciorum, qui crudelitatem Rhodiorum, quibus ab L. Cornelio Scipione attributi erant, querebantur:
同样悲惨的是利基亚人的使节,他们抱怨罗得斯人的残酷,利基亚人曾被卢修斯·康奈利乌斯·西庇阿划分给罗得斯人管辖。
§41.6.9fuisse se sub dicione Antiochi; eam regiam servitutem conlatam cum praesenti statu praeclaram libertatem visam.
他们控诉说,自己曾处于安条克的统治之下;但那种君主制的奴役与现状相比,简直像是光荣的自由。
non publice tantum se premi imperio, sed singulos iustum pati servitium.
他们不仅在公共事务上受到统治权的压迫,而且在个人生活上也忍受着真正的奴役。
§41.6.10coniuges liberosque vexari; in corpus, in tergum saeviri; famam, quod indignum sit, maculari dehonestarique; et palam res odiosas fieri iuris etiam usurpandi causa, ne pro dubio habeant, nihil inter se et argento parata mancipia interesse.
他们的妻子和孩子遭受折磨,肉体和背部受到摧残,名誉——这是极不光彩的——受到玷污和羞辱;为了彰显其统治特权,罗得斯人公然做出令人痛恨的恶行,以便使利基亚人确信无疑,自己与用金钱买来的奴隶之间毫无区别。
§41.6.11motus his senatus litteras Lyciis ad Rhodios dedit, nec Lycios Rhodiis nec ullos alii cuiquam, qui nati liberi sint, in servitutem dari placere; §41.6.12Lycios ita sub Rhodiorum simul imperio et tutela esse, ut in dicione populi Romani civitates sociae sint.
元老院为此大受触动,向利基亚人提供了一封给罗得斯人的信,信中指出,元老院不赞成利基亚人沦为罗得斯人的奴隶,也不赞成任何生而自由的人沦为其他任何人的奴隶;利基亚人在罗得斯人的统治与保护之下,其性质应当与同盟城市在罗马人民的统治之下相一致。

词汇与语法注释

  1. 41.6.2ne Manlius post idus Martias ... imperium retineret, ut causam extemplo dicere ... posset — `ne`从句(ne... retineret)是规定提案(`rogationem`)具体内容的名词性从句(意志/命令),而随后的`ut`从句(ut... posset)则是目的从句,表示剥夺曼利乌斯指挥权以便能立即对其提起诉讼的目的。
  2. 41.6.4ad disserendas res, quas gessissent, postulandosque honores meritos et ut diis immortalibus haberetur honos — 表示目的的 `ad` +动形容词结构(disserendas res 以及 postulandos honores)与等位连词 `et` 连接的、由 `ut` 引导的目的从句(ut... haberetur)进行了不对称的并列。
  3. 41.6.6nec eis invalido exercitu et magna parte pestilentia absumpto resisti poterat — 支配与格(`eis`)的不及物动词 `resistere` 的被动语态无人称用法。没有主语,意为“无法对他们进行抵抗”。因病虚弱的军队(`invalido exercitu...`)由夺格(表示原因、手段或夺格绝对)表示。
  4. 41.6.10ne pro dubio habeant, nihil inter se et argento parata mancipia interesse — `ne`从句是以罗得斯人(`Rhodii`)为`habeant`主语的目的从句(“为了使他们确信无疑”)。`nihil ... interesse`(他们自己与金钱买来的奴隶之间毫无区别)是说明`pro dubio`(作为疑问)具体内容的带对格的不定式短语。
  5. 41.6.12ut in dicione populi Romani civitates sociae sint — 这里的 `ut` 并非引导目的或结果从句,而是表示比较/样态的连词(“正如……”),将利基亚人与罗得斯人的关系比作罗马人民与同盟城市的关系。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §41.6.1-41.6.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:41.6.1-41.6.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。