Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §41.3.1-41.3.10

ローマ軍の混乱と陣営奪還への反転

1565 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ陣営での混乱とそれに伴う兵士と船員との衝突の後、第三軍団が呼び戻され、兵士たちは陣営を奪還するために急行します。軍事術兵のアティウスらは、略奪と飲酒にふける敵の油断を突き、陣営を容易に取り戻せるはずだと兵たちを鼓舞します。

§41.3.1nequaquam eadem est tum rei forma apud Romanos;
そのとき、ローマ人たちの側の事態の様子は決して同じではありませんでした。
terra mari trepidatur; nautici tabernacula detendunt commeatumque in litore expositum in naves rapiunt;
陸でも海でも混乱が生じており、船員たちは天幕を取り払い、海岸に並べられていた食糧を急いで船へと運び込みました。
§41.3.2milites in scaphas et mare territi ruunt; nautae metu, ne compleantur navigia, alii turbae obsistunt, alii ab litore naves in altum expellunt.
兵士たちは恐怖に駆られてボートや海へと突進し、船員たちは船が満杯になるのを恐れて、ある者は押し寄せる群衆を押し止め、ある者は海岸から船を沖へと押し出しました。
§41.3.3inde certamen, mox etiam pugna cum vulneribus et caede in vicem militum nautarumque oritur, donec iussu consulis procul a terra classis submota est.
そこから争いが生じ、まもなく兵士たちと船員たちの間で互いに傷つけ合い殺し合う戦闘へと発展しました。 それは執政官の命令によって艦隊が陸から遠くへ退けられるまで続きました。
secernere inde inermes ab armatis coepit.
その後、彼は非武装の者たちを武装した者たちから分け始めました。
§41.3.4vix mille ducenti ex tanta multitudine, qui arma haberent, perpauci equites, qui equos secum eduxissent, inventi sunt;
これほど多くの群衆のうち、武器を持っている者はわずか千二百人しか見つからず、馬を連れ出していた騎兵はごくわずかでした。
cetera deformis turba velut lixarum calonumque, praeda fere futura, si belli hostes meminissent.
残りは酒保商人や軍僕のような見苦しい群衆であり、もし敵が戦争のことを忘れていなければ、格好の獲物(戦利品)となっていたところでした。
§41.3.5tunc demum nuntius missus ad tertiam legionem revocandam et Gallorum praesidium;
その時になってようやく、第三軍団とガリア人の守備隊を呼び戻すために伝令が送られました。
et simul ex omnibus locis ad castra recipienda demendamque ignominiam rediri coeptum est.
そして同時に、陣営を取り戻し、恥辱をそそぐために、あらゆる場所から退却(逆戻り)することが始められました。
§41.3.6tribuni militum tertiae legionis pabulum lignaque proicere iubent, centurionibus imperant, ut graviores aetate milites binos in ea iumenta, ex quibus onera deiecta erant, imponant;
第三軍団の軍事術兵たちはまぐさと薪を投げ捨てるよう命じ、百人隊長たちには、高齢のために行動が困難な兵士たちを二人ずつ、荷物を下ろした荷獣の上に乗せるよう命じました。
equites ut singulos e iuvenibus pedites secum in equos tollant:
また、騎兵たちには、若き歩兵を一人ずつ自らの馬に乗せるように命じました。
§41.3.7egregiam gloriam legionis fore, si castra metu secundanorum amissa sua virtute recipiant.
第二軍団の恐怖のために失われた陣営を、自らの勇気によって取り戻すなら、それは軍団にとって比類なき栄光となるであろう、と彼らは説得しました。
et recipi facile esse, si in praeda occupati barbari subito opprimantur;
また、略奪に没頭している蛮族たちを不意に襲撃すれば、陣営を取り戻すことは容易である、と。
§41.3.8sicut ceperint, posse capi.
彼らが陣営を奪ったのと同様に、彼らから奪うことができる、と。
summa militum alacritate adhortatio audita est.
兵士たちはこの上ない熱意をもってこの激励を聞きました。
ferunt citati signa, nec signiferos armati morantur.
彼らは急いで軍旗を前進させ、武装した兵たちは旗手を遅らせませんでした。
priores tamen consul copiaeque, quae a mari reducebantur, ad vallum accesserunt.
しかし、海から連れ戻されつつあった執政官と軍勢の方が、先に防壁に接近しました。
§41.3.9L. Atius, tribunus primus secundae legionis, non hortabatur modo milites, sed docebat etiam, si victores Histri, quibus armis cepissent castra, iisdem capta retinere in animo haberent, primum exutum castris hostem ad mare persecuturos fuisse, deinde stationes certe pro vallo habituros:
第二軍団の第一軍事術兵ルキウス・アティウスは、兵士たちを激励するだけでなく、彼らにこう説明していました。 もし勝者であるヒストリア人たちが、陣営を奪ったのと同じ武器で、奪った陣営を維持するつもりであったなら、まず第一に、彼らは陣営から追い出された敵を海まで追撃したはずであり、第二に、少なくとも防壁の前に守備隊を置いたはずである、と。
§41.3.10vino somnoque veri simile esse mersos iacere.
彼らはワインと眠りに溺れて横たわっている可能性が極めて高い、と。

語釈・文法注

  1. 41.3.1terra mari trepidatur — 自動詞 trepidare(狼狽する、大騒ぎする)の受動態三人称単数形を用いた非人称表現で、「陸でも海でも狼狽(混乱)が生じていた」を意味します。
  2. 41.3.4praeda fere futura, si belli hostes meminissent — 過去の事実と反対の仮定を表す条件文(反実仮想)です。条件節は接続法過去完了(meminissent)であり、帰結節は未来分詞と esse の省略(praeda futura [esse])によって「(もし〜だったなら)格好の獲物となるはずだった」という切迫した帰結を表しています。
  3. 41.3.9persecuturos fuisse — 間接話法における過去の反実仮想の帰結節です。直接話法における直説法能動未来分詞+fui(または接続法過去完了 persecuti fuissent)の構文が、対格不定詞句となって、能動未来分詞+fuisse の形をとっています。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §41.3.1-41.3.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:41.3.1-41.3.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。