Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §41.14.1-41.14.11

リグリア人によるムティナ占領と執政官選挙

1576 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマで凱旋式が行われている隙にリグリア人がムティナの植民市を占領したため、元老院は執政官にただちに翌年の政務官選挙を行い、任地へ戻るよう命じる。新執政官の就任式での犠牲獣の肝臓に不吉な兆候が現れ、再び犠牲が捧げられることとなり、その後各任地と兵力徴集が決定される。

§41.14.1Cum is triumphus de Liguribus agebatur, Ligures postquam senserunt non consularem tantum exercitum Romam abductum,
リグリア人に対するこの凱旋式が執り行われていたとき、リグリア人たちは、執政官の軍勢だけがローマに引き揚げられたのではないと気づいた。
§41.14.2sed legionem ab Ti. Claudio Pisis dimissam, soluti metu, clam exercitu indicto, per transversos limites superatis montibus in campos degressi, agrum Mutinensem populati, repentino impetu coloniam ipsam ceperunt.
そればかりか、ティベリウス・クラウディウスによってピサエにおいて軍団が解散させられたことを知ると、彼らは恐怖から解放され、密かに軍勢を招集し、脇道を通り山々を越えて平野部へと下り、ムティナの領土を荒らし回った上で、不意の攻撃によってその植民市自体を占領した。
§41.14.3id ubi Romam allatum est, senatus C. Claudium consulem comitia primo quoque tempore habere iussit creatisque in annum magistratibus in provinciam redire et coloniam ex hostibus eripere.
この知らせがローマに届くと、元老院は執政官ガイウス・クラウディウスに対し、ただちに民会を開催し、翌年のための政務官を選出した上で任地に戻り、敵の手から植民市を奪い返すよう命じた。
§41.14.4ita, uti censuit senatus, comitia habita.
こうして、元老院が決議した通りに民会が開催された。
consules creati Cn. Cornelius Scipio Hispallus Q. Petilius Spurinus.
執政官に選出されたのは、グナエウス・コルネリウス・スキピオ・ヒスパッルスとクィントゥス・ペティリウス・スプリヌスであった。
§41.14.5praetores inde facti M. Popilius Laenas P. Licinius Crassus M. Cornelius Scipio L. Papirius Maso M. Aburius L. Aquilius Gallus.
次いで、法務官に次の者たちが選出された。 マルクス・ポピリウス・ラエナス、プブリウス・リキニウス・クラッスス、マルクス・コルネリウス・スキピオ、ルキウス・パピリウス・マソ、マルクス・アブリウス、ルキウス・アキリウス・ガッルスである。
§41.14.6C. Claudio consuli prorogatum in annum imperium et Gallia provincia;
執政官ガイウス・クラウディウスには、指揮権がガリアの任地とともに1年間延長された。
et ne Histri idem, quod et Ligures, facerent, socios nominis Latini in Histriam mitteret, quos triumphi causa de provincia deduxisset.
また、ヒストリア人がリグリア人と同様の行動に出るのを防ぐため、凱旋式のために彼が任地から率いてきていたラティウム名の同盟者たちを、ヒストリアへ派遣するよう命じられた。
§41.14.7Cn. Cornelio et Q. Petilio consulibus, quo die magistratum inierunt, immolantibus Iovi singulis bubus, uti solet, in ea hostia, qua Q. Petilius sacrificavit, in iocinere caput non inventum.
執政官グナエウス・コルネリウスとクィントゥス・ペティリウスが就任した日、慣例に従ってそれぞれ一頭の雄牛をユピテルに生贄として捧げていたところ、クィントゥス・ペティリウスが犠牲に供した獲物の肝臓に、突起が見つからなかった。
id cum ad senatum rettulisset, bove perlitare iussus.
彼がこのことを元老院に報告したところ、雄牛を用いて神々の歓心が得られるまで再び犠牲を捧げるよう命じられた。
§41.14.8de provinciis deinde consultus senatus Pisas et Ligures provincias consulibus decrevit;
その後、任地について諮問を受けた元老院は、執政官たちの任地としてピサエとリグリアを決定した。
§41.14.9cui Pisae provincia obvenisset, cum magistratuum creandorum tempus esset, ad comitia reverti iussit.
また、ピサエを任地として得た者に対しては、政務官選挙の時期が来たならば、民会のために帰還するように命じた。
§41.14.10additum decreto, ut binas legiones novas scriberent et trecenos equites; et dena milia peditum sociis nominique Latino et sescenos imperarent equites.
決議には、彼らがそれぞれ二個の新たな軍団と三百ずつの騎兵を徴募すること、そして同盟者およびラティウム名に対して、一万の歩兵と六百の騎兵の提供を命令することが追加された。
§41.14.11Ti. Claudio prorogatum est imperium in id tempus, quo in provinciam consul venisset.
ティベリウス・クラウディウスには、執政官が任地に到着するまでの間、指揮権が延長された。

語釈・文法注

  1. §41.14.1non consularem tantum exercitum Romam abductum — senserunt(気づいた)の目的語となる不定詞付き対格構文で、助動詞 esse が省略されている。後続の sed legionem ... dimissam も同様の構文であり、non tantum ... sed [etiam](〜だけでなく〜もまた)によって並列されている。
  2. §41.14.6socios nominis Latini in Histriam mitteret — 接合小辞 et(および)に続くこの接続法未了の節は、元老院の命令または決議(decretum)の内容を間接話法で伝えており、主節の prorogatum [est] と並列する形で [ei mandatum est ut] mitteret または [senatus censuit ut] mitteret のように ut なしの接続法として機能している。
  3. §41.14.7bove perlitare iussus — perlitare は宗教的専門用語で、「犠牲を捧げて神々の好意(吉兆)を完全に得る」ことを意味する。ここでは「不吉な兆候(caput non inventum)が出たため、神々の歓心が得られるまで雄牛を用いて再度犠牲を捧げる(perlitare)ことを命じられた(iussus [est])」という文脈。
  4. §41.14.10binas legiones — 配分数詞 binas が使われているため、「合計二個の軍団」ではなく「(執政官二人が)それぞれ二個ずつの軍団」を意味する。同様に、続く trecenos も「それぞれ三百ずつの騎兵」を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §41.14.1-41.14.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:41.14.1-41.14.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。