§41.10.1dum haec Romae geruntur, M. Iunius et A. Manlius, qui priore anno consules fuerant, cum Aquileiae hibernassent, principio veris in finis Histrorum exercitum introducerunt;
これらがローマで行われている間に、前年に執政官であったマルクス・ユニウスとアウルス・マンリウスは、アクィレイアで冬越しをした後、春の初めにヒストリ人の領土に軍隊を進入させました。
§41.10.2ubi cum effuse popularentur, dolor magis et indignatio diripi res suas cernentis Histros, quam certa spes, satis sibi virium adversus duos exercitus esse, excivit.
そこで彼らが広く略奪を行っていた時、ヒストリ人は、自分たちに2つの軍隊に対抗する十分な力があるという確信からではなく、むしろ、自分たちの財産が奪われるのを見る「痛みと憤り」に突き動かされて立ち上がりました。
§41.10.3concursu ex omnibus populis iuventutis facto repentinus et tumultuarius exercitus acrius primo impetu quam perseverantius pugnavit.
すべての部族から若者が集まり、急遽結成された混成の軍勢は、持続的に戦うというよりは、最初の突撃において、より激しく戦いました。
§41.10.4ad quattuor milia eorum in acie caesa; ceteri omisso bello in civitates passim diffugerunt.
彼らのうち約4000名が戦列の中で討ち取られ、残りは戦争を放棄して、あちこちの国家へと霧散していきました。
inde legatos primum ad pacem petendam in castra Romana, deinde obsides imperatos miserunt.
その後、彼らはまず和平を求めるために使節をローマの陣営に送り、次に命じられた人質を送りました。
§41.10.5haec cum Romae cognita litteris proconsulum essent, C. Claudius consul veritus, ne forte eae res provinciam et exercitum sibi adimerent, non votis nuncupatis, non paludatis lictoribus, uno omnium certiore facto collega, nocte profectus, praeceps in provinciam abiit;
これらのことがプロコンスルたちの書簡によってローマで知られると、執政官ガイウス・クラウディウスは、万一それらの出来事によって属州と軍隊が自分から奪われるのではないかと恐れ、誓約を立てることもなく、パルダメントゥムを着たリクトルたちを伴うこともなく、同僚のうち一人だけにそのことを知らせて、夜間に出発し、大急ぎで属州へと向かいました。
ubi inconsultius quam venerat se gessit.
そこで彼は、やって来たときよりもさらに軽率に行動しました。
§41.10.6nam cum contione advocata fugam e castris A. Manlio adversis auribus militum, quippe qui primi ipsi fugissent, obiectasset et ingessisset probra M. Iunio, quod se dedecoris socium collegae fecisset, ad extremum utrumque decedere provincia iussit.
というのも、彼は民会を招集し、アウルス・マンリウスに対して「陣営からの逃亡」を兵士たちの耳の痛い中で非難し(なにしろ兵士たち自身が真っ先に逃げ出したのですから)、マルクス・ユニウスに対しては、彼が同僚の不名誉の共犯者となったと罵詈雑言を浴びせ、最後には、両者に対して属州から退去するよう命じたからです。
§41.10.7ad quod cum illi tum consulis imperio dicto audientes futuros esse dicerent, cum is more maiorum, secundum vota in Capitolio nuncupata, lictoribus paludatis profectus ab urbe esset, §41.10.8furens ira vocatum, qui pro quaestore Manli erat, catenas poposcit, vinctos se Iunium Manliumque minitans Romam missurum.
ad これに対して彼らが、彼(クラウディウス)が先祖の慣行に従い、カピトリウムで誓約を唱え、パルダメントゥムを着たリクトルたちを伴って市から出発したときにこそ、自分たちは執政官の命令に従うつもりである、と言ったので、彼は怒り狂い、マンリウスのクァエストル代理であった者を呼び出して鎖を要求し、ユニウスとマンリウスを縛り上げてローマへ送ると脅しました。
§41.10.9ab eo quoque spretum consulis imperium est;
彼(クァエストル代理)からも執政官の命令は無視されました。
et circumfusus exercitus, favens imperatorum causae et consuli infestus, animos ad non parendum addebat.
そして、彼らを取り囲む軍隊は、将軍たちの側を支持し、執政官に敵対的であったため、命令に従わないという彼らの気概を強めました。
§41.10.10postremo fatigatus consul et contumeliis singulorum et multitudinis — nam insuper inridebant — ludibriis, nave eadem, qua venerat, Aquileiam redit.
ついに執政官は、個々の人々の侮辱と、群衆のあざけり(彼らはさらに彼を嘲笑していました)に疲れ果て、自分が乗ってきたのと同じ船でアクィレイアに戻りました。
§41.10.11inde collegae scripsit, ut militum novorum ei parti, quae scripta in Histriam provinciam esset, ediceret, Aquileiam ut conveniret, ne quid se Romae teneret, quo minus votis nuncupatis paludatus ab urbe exiret.
そこから彼は同僚に手紙を書き、ヒストリア属州のために徴募された新兵のうち、その一部に対してアクィレイアに集結するよう告示を出すこと、また、自分がローマで足止めされずに、誓約を立て、パルダメントゥムを着て市を出発できるようにすることを求めました。
§41.10.12haec a collega obsequenter facta, brevisque dies ad conveniendum edicta est.
これらは同僚によって従順に実行され、集結のための短い期日が告げられました。
Claudius prope consecutus est litteras suas.
クラウディウスは、自分の手紙を追いかけるようにして到着しました。
§41.10.13contione adveniens de Manlio et Iunio habita, non ultra triduum moratus Romae, paludatis lictoribus votisque in Capitolio nuncupatis, in provinciam aeque ac prius praecipiti celeritate abit.
到着すると、マンリウスとユニウスに関する民会を開き、ローマには3日以上留まることなく、パルダメントゥムを着たリクトルたちを伴い、カピトリウムで誓約を唱えて、以前と同様に、一目散の速さで属州へと出発しました。