Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.9.1-40.9.15

デメトリウスの夜襲の陰謀に対するペルセウスの告発

1512 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ペルセウスは父フィリッポスの前で自らの正当性を主張し、デメトリウスが武装した部下を率いて夜間に自分を襲撃しようとした陰謀を強く告発する。

§40.9.1Tum Perseus “aperienda nimirum nocte ianua l fuit et armati comisatores accipiendi praebendumque ferro iugulum, quando non creditur nisi perpetratum facinus, et eadem petitus insidiis audio, quae latro atque insidiator.
ペルセウスは言った。 「当然、夜に門を開き、武装した乱痴気騒ぎの連中を迎え入れ、剣に喉を差し出すべきでした。 犯罪が実行されなければ信じてもらえないのですから。 そして私は陰謀によって狙われながら、泥棒や陰謀者と同じ非難を耳にしているのです。
§40.9.2non nequiquam isti unum Demetrium filium te habere, me subditum et paelice genitum appellant.
あいつらが、あなたにはデメトリウスという一人の息子しかおらず、私は替え玉で側室から生まれた者だと呼ぶのも、理由のないことではありません。
§40.9.3nam si gradum, si caritatem filii apud te haberem, non in me querentem deprehensas insidias, sed in eum, qui fecisset, saevires,
もし私に、あなたの元で息子の地位や愛があるならば、陰謀を見破って訴えている私に対してではなく、それを企てた者に対してお怒りになるはずです。
§40.9.4nec adeo vilis tibi vita esset nostra, ut nec praeterito periculo meo movereris, neque futuro, si insidiantibus sit impune.
また、私の命があなたにとってそれほど価値のないものではないはずですから、私の過去の危険にも、もし陰謀者たちに罰が下らなければ訪れるであろう未来の危険にも、心を動かされないということはないはずです。
§40.9.5itaque si mori tacitum oportet, taceamus, precati tantum deos, ut a me coeptum scelus in me finem habeat, nec per meum latus tu petaris:
したがって、もし沈黙して死ぬべきであるなら、沈黙しましょう。 ただ神々に、私に対して始められたこの大罪が私において終わりを迎え、私の身を通り抜けてあなたが狙われることのないよう祈るばかりです。
§40.9.6sin autem, quod circumventis in solitudine natura ipsa subicit, ut hominum, quos numquam viderint, fidem tamen implorent, mihi quoque ferrum in me strictum cernenti vocem mittere licet, §40.9.7per te patriumque nomen, quod utri nostrum sanctius sit iam pridem sentis, ita me audias precor, tamquam si voce et comploratione nocturna excitus mihi quiritanti intervenisses, Demetrium cum armatis note intempesta in vestibulo meo deprehendisses.
しかし、人里離れた場所で包囲された者に自然そのものが思い起こさせるように、一度も見たことのない人々の信義をそれでも懇願するように、自分に向けられて抜かれた剣を目にする私に対しても、声を上げることが許されるならば、あなたと父の名において(それが私たちのどちらにとってより神聖なものであるかは、すでに久しくお分かりのことでしょうが)、私が夜の叫びと嘆きによって呼び起こされ、救いを求めて叫ぶ私のところにあなたが居合わせ、デメトリウスが武装した者たちとともに夜更けに私の前庭にいるのを取り押さえたかのように、私の言うことを聞いてくださるよう懇願します。
quod tum vociferarer in re praesenti pavidus, hoc nunc postero die queror.
そのとき私が現場で怯えながら叫んだであろうことを、今、翌日に私は訴えているのです。
§40.9.8frater, non comisantium in vicem animis iam diu vivimus inter nos.
弟よ、私たちはもはや長い間、互いに乱痴気騒ぎをするような心持ちで生きてはいない。
regnare utique vis.
お前はどうしても王位に就きたいのだ。
huic spei tuae obstat aetas mea, obstat gentium ins, obstat vetustus Macedoniae mos, obstat vero etiam patris iudicium.
お前のこの希望に対して、私の年齢が、諸国民の法が、マケドニアの古くからの慣習が、そして実に父の判断さえもが立ちはだかっている。
§40.9.9haec transcendere nisi per meum sanguinem non potes.
お前は私の血を通じることなしには、これらを乗り越えることはできない。
omnia moliris et temptas.
お前はあらゆることを画策し、試みている。
adhuc seu cura mea seu fortuna restitit parricidio tuo.
これまでは、私の警戒か、あるいは幸運が、お前の兄弟殺しの企てを阻んできた。
§40.9.10hesterno die in lustratione et decursu et simulacro ludicro pugnae funestun prope proelium fecisti, nec me aliud a morte vindicavit, quam quod me ac meos vinci passus sum.
昨日、お浄めの儀式、行進、そして模擬戦闘において、お前はそれを危うく致命的な戦いへと変えかけた。 私が自分と部下たちが負けるのを甘受したこと以外に、私を死から救ったものはなかった。
§40.9.11ab hostili proelio, tamquam fraterno lusu, pertrahere me ad cenam voluisti.
敵対的な戦いから、あたかも兄弟の遊びであるかのように、お前は私を夕食へと引き込もうとした。
credis me, pater, inter inermes convivas cenaturum fuisse, ad quem armati comisatum venerunt? credis nihil a gladiis nocte periculi mihi fiturum fuisse, quem rudibus te inspectante prope occiderunt?
お父さん、武装した者たちが乱痴気騒ぎにやって来たような男の元で、私が非武装の客たちに囲まれて食事をするつもりだったと信じますか。 あなたが監視する中で模擬剣で私を危うく殺しかけた男から、夜に本物の剣による危険が私に及ばなかったと信じますか。
§40.9.12quid hoc noctis, quid inimicus ad iratum, quid cum ferro succinctis iuvenibus venis? convivam me tibi committere ausus non sum: comisatorem te cum armatis venientem recipiam?
なぜこの夜更けに、なぜ敵対者たるお前が怒れる者(私)のところへ、なぜ帯剣した若者たちを伴って来るのか。 お前の食事に客として身を委ねる勇気さえなかった私が、武装した者たちを連れてやって来るお前を、乱痴気騒ぎの客として迎え入れるだろうか。
§40.9.13si aperta ianua fuisset, funus meum parares hoc tempore, pater, quo querentem audis.
もし門が開いていたなら、お父さん、あなたが私の訴えを聞いているこの瞬間に、あなたは私の葬儀を準備していたことでしょう。
nihil ego, tamquam accusator, criminose nec dubia argumentis colligendo ago quid enim?
私は告発者のように、悪意に満ちた告発をしたり、疑わしい証拠をかき集めたりしているのではない。 なぜなら、それが必要だろうか。
§40.9.14negat venisse se cum multitudine ad ianuam mearm, an ferro succinctos secum fuisse? quos nominavero, arcesse.
彼は大勢の者を伴って私の門に来たことを否定するだろうか、それとも帯剣した者たちが同行していたことを否定するだろうか。 私が名を挙げる者たちを召喚してください。
possunt quidem omnia audere, qui hoc ausi sunt: non tamen audebunt negare.
このようなことを敢えてした者たちなら、確かにどんなことでも企てうるでしょう。 しかし、否定する勇気はないはずです。
§40.9.15si deprehensos intra limen meum cum ferro ad te deducerem, pro manifesto haberes: fatentes pro deprehensis habe.
もし私が、私の敷居の内側で捕らえられた帯剣した者たちをあなたのところへ連れて行ったなら、あなたはそれを明白な事実とみなしたことでしょう。 白状している者たちを、現行犯として捕らえられた者たちとみなしてください。 」

語釈・文法注

  1. 40.9.1eadem petitus insidiis audio, quae latro atque insidiator — audioは「〜と言われている」「〜という悪評を得ている」(形容詞や分詞を補語にとる)という、dicoの被動的な意味で使用されている。eadem quae ... は「〜と同じことを」。自分が陰謀の被害者であるにもかかわらず、まるで強盗や陰謀者(加害者)であるかのように非難されている不条理を訴えている。
  2. 40.9.3nam si gradum, si caritatem filii apud te haberem, non in me querentem deprehensas insidias, sed in eum, qui fecisset, saevires — si ... haberem ..., saevires は、現在における事実に反する仮定(反実仮想)の条件文。帰結節における対比構造は non in me querentem ... sed in eum, qui fecisset であり、「陰謀を見破って訴えている私に対してではなく、それを実行した者に対して」怒るはずだ、という主張を強めている。
  3. 40.9.7ita me audias precor, tamquam si voce et comploratione nocturna excitus mihi quiritanti intervenisses — ita ... precor, tamquam si ... は「〜であるかのように、そのように私の言うことを聞いてくださるよう懇願します」という仮定の比較文。tamquam si は接続法過去完了(ここでは過去の事実に反する仮定を表す intervenisses や deprehendisses)を伴い、仮定の緊迫した場面をあたかも現実に目の前で起きたかのように臨場感をもって描写している。
  4. 40.9.11credis nihil a gladiis nocte periculi mihi futurum fuisse, quem rudibus te inspectante prope occiderunt? — 間接疑問節の対格不定詞構文において、futurum fuisse(原文のfiturumはfuturumの誤植)は、過去の事実に反する帰結(「危険が及んだであろう(実際には及ばなかった)」、直説法過去完了fueratや接続法過去完了fuissetに相当)を表す不定詞。quemは関係代名詞で先行詞はmihi。
  5. 40.9.15si deprehensos intra limen meum cum ferro ad te deducerem, pro manifesto haberes: fatentes pro deprehensis habe. — 前半の si ... deducerem, pro manifesto haberes は現在(または直近の過去)の事実に反する仮定。「もし〜を連れて行ったなら、明白な事実とみなしたことでしょう」。これに対して後半は現実の命令法 habe を用いて、「(現実に)白状している者たちを、現行犯として捕らえられた者たちとみなしなさい」と現実の要請に転換し、論理的な対比を完成させている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.9.1-40.9.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.9.1-40.9.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。