Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.10.1-40.10.10

デメトリウスの親ローマ的野心に対するペルセウスの告発

1513 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ペルセウスはフィリッポスに対し、デメトリウスの陰謀を見極めて自分を保護するよう懇願し、デメトリウスがいかにローマの力を背景にマケドニア国内で王や兄を脅かす存在になっているかを訴える。

§40.10.1exsecrare nunc cupiditatem regni, et furias fraternas concita.
「いまや王位への渇望に呪いをかけ、兄弟を襲う復讐の女神たちを呼び覚ましなさい。
sed ne sint caecae, pater, exsecrationes tuae, discerne, dispice insidiatorem et petitum insidiis: noxium incesse caput.
しかしお父さん、あなたの呪いが的外れなものとならないよう、陰謀を企てた者と陰謀に狙われた者とを見分け、見極めてください。 そして有罪の頭を糾弾してください。
§40.10.2qui occisurus fratrem fuit, habeat etiam iratos paternos deos: qui periturus fraterno scelere fuit, perfugium in patris misericordia et iustitia habeat.
兄弟を殺そうとしていた者は、父祖の神々の怒りをも被るように。 兄弟の犯罪によって滅びようとしていた者は、父親の慈悲と正義の中に避難所を得るように。
quo enim alio confugiam,
私はほかのどこに逃れるべきでしょうか。
§40.10.3cui non sollemne lustrale exercitus tui, non decursus militum, non domus, non epulae, non nox ad quietem data naturae beneficio mortalibus tuta est?
あなたの軍隊の厳かなお浄めの儀式も、兵士たちの行進も、我が家も、宴会も、自然の恩恵によって死すべき人々に休息のために与えられた夜さえも、安全ではないこの私にとって。
§40.10.4si iero ad fratrem invitatus, moriendum est;
もし私が招待されて兄弟のところに行けば、死なねばならない。
si recepero intra ianuam comisatum fratrem, moriendum est:
もし私が門の内に乱痴気騒ぎの兄弟を迎え入れれば、死なねばならない。
§40.10.5nec eundo nec manendo insidias evito.
行くことによっても、留まることによっても、私は陰謀を避けることができない。
quo me conferam? nihil praeter deos, pater, et te colui.
どこへ私は身を寄せたらよいのか。 お父さん、私は神々とあなた以外、何も敬ってこなかった。
non Romanos habeo, ad quos confugiam: perisse expetunt, quia tuis iniuriis doleo, quia tibi ademptas tot urbes, tot gentes, modo Thraciae maritimam oram, indignor.
私には逃れるべきローマ人はいない。 彼らは私が滅びることを望んでいる。 なぜなら私はあなたへの不義を悲しみ、あなたから奪われたこれほど多くの都市、これほど多くの人々、最近ではトラキアの沿岸地方に対して憤慨しているからだ。
nec me nec te incolumi Macedoniam suam futuram sperant.
彼らは、私やあなたが無事であるうちは、マケドニアが自分たちのものになるとは期待していない。
§40.10.6si me scelus fratris, te senectus absumpserit, aut ne ea quidem exspectata fuerit, regem regnumque Macedoniae sua futura sciunt.
もし兄弟の犯罪が私を、老齢があなたを奪い去るか、あるいはそれさえ待たれなかったとしても、マケドニアの王と王国が自分たちのものになることを彼らは知っている。
si quid extra Macedoniam tibi Romani reliquissent, mihi quoque id relictum crederem receptaculum.
もしローマ人がマケドニア国外にあなたのために何かを残していたなら、私もまたそれが自分に残された避難所であると信じたことでしょう。
§40.10.7at in Macedonibus satis praesidii est.
だが、マケドニア人たちの中に十分な保護があるというのだろうか。
vidisti hesterno die impetum militum in me.
あなたは昨日、兵士たちの私への襲撃をご覧になった。
quid illis defuit nisi ferrum? quod illis defuit interdiu, convivae fratris noctu sumpserunt.
彼らに武器以外、何が欠けていたでしょうか。 昼間彼らに欠けていたものを、夜に兄弟の宴会の客たちが手にしたのです。
§40.10.8quid de magna parte principum loquar, qui in Romanis spem omnem dignitatis et fortunae posuerunt et in eo, qui omnia apud Romanos potest? neque hercule istum mihi tantum, fratri maiori, sed prope est, ut tibi quoque ipsi, regi et patri, praeferant.
有力者たちの大部分について、何を語るべきでしょうか。 彼らはローマ人たちに、そしてローマ人たちの間で絶大な力を持つあの者に、自らの威厳と幸運のすべての希望を置いているのです。 そして、誓って言いますが、彼らはあの男を、兄である私に対してだけでなく、王であり父であるあなた自身に対しても優先させようとさえしているのです。
§40.10.9iste enim est, cuius beneficio poenam tibi senatus remisit, qui nunc te ab armis Romanis protegit, qui tuam senectutem obligatam et obnoxiam adulescentiae suae esse aequum censet.
なぜなら、あの男こそ、その恩恵によって元老院があなたへの罰を免除し、いまあなたをローマの武力から守っており、あなたの老齢が自分の若さに対して従属し服従していることを当然とみなしている者だからです。
§40.10.10pro isto Romani stant, pro isto omnes urbes tuo imperio liberatae, pro isto Macedones qui pace Romana gaudent.
あの男の後ろにはローマ人が立ち、あの男の後ろにはあなたの支配から解放されたすべての都市が立ち、あの男の後ろにはローマの平和を享受するマケドニア人たちが立っています。
mihi praeter te, pater, quid usquam aut spei aut praesidii est?
お父さん、私にはあなたのほかに、どこに希望や保護があるというのでしょうか。 」

語釈・文法注

  1. 40.10.3cui — 関係代名詞 qui の与格(判断・利害関係の与格)で、先行詞は前文の「私(confugiamの主語)」。これに導かれる関係節が文末の tuta est まで続く。「〜にとって安全ではない私」という同格的な含みをもって、主節の論理を緊密に補強している。
  2. 40.10.8prope est, ut — 「〜に近い」「〜するほどである」を意味する非人称表現。接続法を伴う ut 節(ut... praeferant)を従え、マケドニアの有力者たちがデメトリウスを父王や兄よりも「ほとんど優先させようとさえしている」という極端な状況を描写している。
  3. 40.10.9qui tuam senectutem — aequum censet(当然とみなす)の目的語として、対格不定詞(A.C.I.)構文 tuam senectutem ... esse obligatam et obnoxiam adulescentiae suae を取る。tuam senectutem(あなたの老齢)と adulescentiae suae(彼の若さ)という対照的な抽象名詞の対比によって、父王に対する息子の不遜な態度が際立たされている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.10.1-40.10.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.10.1-40.10.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。