Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.56.1-40.56.11

ピリッポス王の死とペルセウスへの急報

1559 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

罪の露見を知りつつも強大な権力を背景に遠方に身を隠すペルセウスに対し、死期の迫るピリッポス王は、陰謀を暴いたアンティゴノスを後継者に据えようとする。しかし、王の病死直後に医師カリゲネスがその死を秘匿し、ペルセウスに急報を送ったため、アンティゴノスの即位は阻まれる。

§40.56.1Perseus certior factus omnia detecta esse, potentior quidem erat, quam ut fugam necessariam duceret: tantum ut procul abesset,
ペルセウスはすべてが露見したことを知らされたが、逃亡が必要であると考えるにはあまりに強力な立場にあった。 ただ彼は、遠く離れた場所に身を置くことだけに気を配っていた。
§40.56.2curabat, interim velut ab incendio flagrantis irae, dum Philippus viveret, se defensurus.
それは、ピリッポスが生きている間、激しく燃え上がる怒りの炎から逃れるようにして、当面の間、自らの身を守るためであった。
is spe potiundi ad poenam corporis eius amissa, quod reliquum erat, id studere, ne super impunitatem etiam praemio sceleris frueretur.
王は、彼の身柄を罰するために確保するという望みが失われると、残された唯一のこと、すなわち、ペルセウスが罪を逃れるだけでなく、さらにその悪行の報酬を享受するようなことのないようにすることに、心を砕いていた。
§40.56.3Antigonum igitur appellat, cui et palam facti parricidii gratia obnoxius erat, et nequaquam pudendum aut paenitendum eum regem Macedonibus propter recentem patrui Antigoni gloriam fore censebat.
そこで彼はアンティゴノスに呼びかけた。 王は、肉親殺しの露見に関して彼に恩義を感じていたし、また、アンティゴノスの叔父アンティゴノスの最近の栄光に鑑みれば、マケドニア人にとって彼が王となることは決して恥ずべきことでも後悔すべきことでもないだろうと考えていたからである。
§40.56.4“quando in eam fortunam veni,” inquit “Antigone, ut orbitas mihi, quam alii detestantur parentes, optabilis esse debeat, regnum, quod a patruo tuo forti, non solum fideli, tutela eius custoditum et auctum etiam accepi, id tibi tradere in animo est.
「アンティゴノスよ」と彼は言った。 「他の親たちが忌み嫌う子無しという境遇が、私にとっては望ましいものでなければならないような、そんな運命に私が至ったからには、忠実であるだけでなく勇敢でもあった汝の叔父の、その庇護の下で守られ、かつ増大した形で私が受け取ったこの王国を、汝に譲り渡すことが私の意図するところである。
§40.56.5te unum habeo, quem dignum regno iudicem.
私は、王位に値すると判断できる者として、汝一人のみを持っている。
si neminem haberem, perire et exstingui id mallem quam Perseo scelestae fraudis praemium esse.
もし誰もいなかったならば、私はこの国が滅びて消え去る方が、ペルセウスにとって邪悪な欺瞞の報酬となるよりはましである。
§40.56.6Demetrium excitatum ab inferis restitutumque credam mihi, si te, qui morti innocentis, qui meo infelici errori unus illacrimasti, in locum eius substitutum relinquam.
もし私が、罪なき者の死に、そして私の不幸な過ちに、唯一人涙を流してくれた汝を、彼の代わりに立てて残すことができるなら、デメトリオスが冥府から呼び戻され、私の元に帰ってきたのだと信じよう。
§40.56.7ab hoc sermone omni genere honoris producere eum non destitit.
」この会話の後、王はあらゆる種類の栄誉をもって彼を世に送り出すことをやめなかった。
cum in Thracia Perseus abesset, circumire Macedoniae urbes principibusque Antigonum commendare;
ペルセウスがトラキアに赴いて不在の間に、王はマケドニアの諸都市を巡り、有力者たちにアンティゴノスを推薦した。
et si vita longior suppetisset, haud dubium fuit, quin eum in possessione regni relicturus fuerit.
そして、もし命がもう少し長く残されていたならば、彼が王国の領有権をアンティゴノスに残したであろうことは疑い得ない。
§40.56.8ab Demetriade profectus Thessalonicae plurimum temporis moratus fuerat.
王はデメトリアスを出発し、テッサロニケに極めて長い間滞在していた。
inde cum Amphipolim venisset, gravi morbo est implicitus.
そこからアンピポリスに到着した時、重い病に罹った。
§40.56.9sed animo tamen aegrum magis fuisse quam corpore constat;
しかし、王は身体よりも心の方が病んでいたことは明らかである。
curisque et vlgiliis, cum identidem species et umbrae insontis interempti filii agitarent, exstinctum esse cum diris exsecrationibus alterius.
不安と不眠によって、また、殺害された罪なき息子の幻影や亡霊が繰り返し彼を悩ませたため、もう一人の息子に恐ろしい呪いをかけながら息を引き取った。
§40.56.10tamen admoveri potuisset Antigonus, si aut affuisset aut statim palam facta esset mors regis.
しかしながら、もしアンティゴノスがその場に居合わせたか、あるいは王の死が直ちに公表されていたならば、彼が擁立されることも可能であっただろう。
§40.56.11medicus Calligenes, qui curationi praeerat, non exspectata morte regis, a primis desperationis notis nuntios per dispositos equos, ita ut convenerat, misit ad Perseum, et mortem regis in adventum eius omnes, qui extra regiam erant, celavit.
治療を担当していた医師カリゲネスは、王の死を待たず、絶望的な最初の兆候が現れた時点で、あらかじめ合意されていた通りに、配置されていた伝令馬を使ってペルセウスに使者送り、彼が到着するまで、宮廷の外にいるすべての人々に対して王の死を秘匿した。

語釈・文法注

  1. §40.56.1potentior quidem erat, quam ut fugam necessariam duceret — 比較級(potentior)に続く `quam ut` +接続法(duceret)は制限・結果の表現で、「〜するにはあまりに強力である」または「あまりに強力なので〜する必要があるとは思わなかった」という意味を形成する。
  2. §40.56.2spe potiundi ad poenam corporis eius amissa — 独立奪格(spe... amissa)。`potiundi`(形式所動詞 `potior` の動形容詞)は `corporis` に一致する。`ad poenam` は目的を示し、「刑罰のために彼の身柄を確保するという希望が失われたため」と解釈される。
  3. §40.56.7quin eum in possessione regni relicturus fuerit — 疑念を否定する表現 `haud dubium fuit, quin` に導かれる節。過去の反実仮想の帰結(主節なら `reliquisset` または `relicturus fuit` となる箇所)が `quin` 節に組み込まれた結果、能動未来分詞 + `fuerit`(接続法完了)の形(`relicturus fuerit`)をとっている。
  4. §40.56.9sed animo tamen aegrum magis fuisse quam corpore constat — 非人称動詞 `constat`(〜であることは明らかである)が文全体の主動詞であり、`aegrum... fuisse`(対格不定詞句)を主語として支配している。同じく `constat` は後続の `exstinctum esse` も支配している。`animo` と `corpore` は「精神において」「身体において」という観点の奪格である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.56.1-40.56.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.56.1-40.56.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。