§40.46.1“non obliti sumus, censores, vos paulo ante ab universo populo Romano moribus nostris praepositos esse, et nos a vobis et admoneri et regi, non vos a nobis debere.
「監察官たちよ、我々は、あなた方が少し前にローマの全市民によって我々の道徳の管理者に任命されたこと、そして我々があなた方によって諭され導かれるべきであり、あなた方が我々によってそうされるべきではないことを忘れてはいない。
§40.46.2indicandum tamen est, quid omnes bonos in vobis aut offendat aut certe mutatum malint.
しかしながら、あなた方のうちで何がすべての善き人々を不快にさせているか、あるいは少なくとも、改められることを望まれているかを指摘せねばならない。
§40.46.3singulos cum intuemur, M. Aemili, M. Fulvi, neminem hodie in civitate habemus, quem, si revocemur in suffragium, velimus vobis praelatum esse.
マルクス・アエミリウス、マルクス・フルウィウスよ、お一人ずつを拝見するとき、今日この国家において、もし我々が再び投票に呼び戻されるとしても、あなた方より優先されることを望むような者は一人もいない。
ambo cum simul aspicimus, §40.46.4non possumus non vereri, ne male comparati sitis, nec tantum rei publicae prosit, quod omnibus nobis egregie placetis, quam, quod alter alteri displicetis, noceat.
しかし、お二人を同時に見るとき、あなた方の相性が悪いのではないか、また、あなた方が我々全員に大いに気に入られていることが国家にもたらす利益が、あなた方が互いに嫌い合っていることがもたらす害悪ほど大きくはないのではないか、と恐れざるを得ない。
§40.46.5inimicitias per annos multos vobis ipsis graves et atroces geritis, quae periculum est ne ex hac die nobis et rei publicae quam vobis graviores fiant.
あなた方は長年にわたり、当事者であるあなた方自身にとって重く激しい敵対関係を維持しているが、それが今日から、あなた方自身にとってよりも、我りと国家にとってより重いものとなる危険がある。
§40.46.6de quibus causis hoc timeamus, multa succurrunt, quae dicerentur, nisi forte implacabiles fueritis implicaverint animos vestros.
なぜ我々がこのことを恐れるのかという理由については、多くの事柄が心に浮かび、それらは語られるであろうが、それはもしかすると、和解しがたい敵意があなた方の心を捕らえてしまっているのではない場合のことである。
has ut hodie, §40.46.7ut in isto templo finiatis simultates, quaesumus vos universi, et quos coniunxit suffragiis suis populus Romanus, hos etiam reconciliatione gratiae coniungi a nobis sinatis;
これらを、今日、その神殿において終わらせてくださるよう、我々は全員であなた方に懇願する。 そして、ローマ市民がその投票によって結びつけた人々が、好意の和解によっても結びつけられることを、我々を通じてお許しいただきたい。
§40.46.8uno animo, uno consilio legatis senatum, equites recenseatis, agatis censum, lustrum condatis;
一つの心、一つの計画のもとに、元老院議員を選定し、騎士を審査し、人口調査を行い、清めの式を挙行してほしい。
§40.46.9quod in omnibus fere precationibus nuncupabitis verbis “ut ea res mihi collegaeque meo bene et feliciter eveniat,” id ita ut vere, ut ex animo velitis evenire, efficiatisque, ut, quod deos precati eritis, id vos velle etiam homines credamus.
ほぼすべての祈願において、あなた方が『そのことが私と私の同僚にとって、善く、かつ幸いに成就しますように』という言葉で唱えるであろうそのことを、本当に、心から成就することを望むようにし、また、神々に祈願したそのことをあなた方が望んでいるのだと、我々人間にも信じさせてほしい。
§40.46.10T. Tatius et Romulus, in cuius urbis medio foro acie hostes concurrerant, ibi concordes regnarunt.
ティトゥス・タティウスとロムルスは、彼らの都市のフォーラムの中央で、かつて敵どうしとして戦列を交えて戦ったが、その同じ場所で、協調して統治した。
§40.46.11non modo simultates, sed bella quoque finiuntur: ex infestis hostibus plerumque socii fideles, interdum etiam cives fiunt.
不和だけでなく、戦争さえも終わるものである。 敵対的な敵から、多くの場合、忠実な同盟者が、時には市民さえもが生まれる。
Albani diruta Alba Romam traducti sunt,
アルバの民は、アルバが破壊された後、ローマに移住させられた。
§40.46.12Latini, Sabini in civitatem accepti.
ラティウム人やサビニ人は市民権を受け入れられた。
vulgatum illud, quia verum erat, in proverbium venit, amicitias immortales, mortales inimicitias debere esse.
あの世間に広まった言葉は、真実であったがゆえに諺となった、すなわち、『友情は永遠であるべきであり、敵意は一時的であるべきだ』と。
” §40.46.13fremitus ortus cum adsensu, deinde universorum voces idem petentium confusae in unum orationem interpellarunt.
」賛同を伴うざわめきが起こり、次いで、同じことを求める全員の声が一つに混ざり合って、演説を遮った。
§40.46.14inde Aemilius questus cum alia, tum bis a M. Fulvio se certo consulatu deiectum: Fulvius contra queri se ab eo semper lacessitum et in probrum suum sponsionem factam.
それからアエミリウスは、他のことの中でも特に、自分が確実視されていた執政官職からマルクス・フルウィウスによって二度も退けられたと不満を述べた。 一方のフルウィウスは、自分は常に彼から挑発され、自分をおとしめるための誓約がなされたと不満を述べた。
tamen ambo significare, si alter vellet, se in potestate tot principum civitatis futuros.
しかし両者とも、もし相手が望むなら、自分たちはこれほど多くの国家の有力者たちの決定に従うつもりであることを示した。
§40.46.15omnibus instantibus, qui aderant, dexteras fidemque dedere remittere ac finire odium.
居合わせた者全員が強く促す中、彼らは右手を交わして誓いを立て、憎しみを水に流して終わらせることにした。
deinde collaudantibus cunctis deducti sunt in Capitolium.
その後、全員が称賛する中、彼らはカピトリウムへと導かれた。
et cura super tali re principum et facilitas censorum egregie comprobata ab senatu et laudata est.
このような事柄に対する有力者たちの配慮と、監察官たちの柔軟な態度の双方が、元老院によって大いに承認され、称賛された。
§40.46.16censoribus deinde postulantibus, ut pecuniae summa sibi, qua in opera publica uterentur, attribueretur, vectigal annuum decretum est.
その後、監察官たちが公共事業に使用するための資金の総額を自分たちに割り当てるよう要求したため、年間の税収が議決された。