Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §40.46.1-40.46.16

梅特卢斯劝说新任监察官达成和解

第 1549 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

梅特卢斯发表演说,敦促新任监察官雷皮杜斯和诺比利奥尔为了国家的利益结束他们长期的敌对状态,两人接受了建议并达成和解。随后,监察官们获得了公共工程的预算。

§40.46.1“non obliti sumus, censores, vos paulo ante ab universo populo Romano moribus nostris praepositos esse, et nos a vobis et admoneri et regi, non vos a nobis debere.
“监察官们,我们没有忘记,不久前你们被全体罗马人民任命为我们道德的管理者,我们也应当由你们来劝诫和引导,而不是你们由我们来管理。
§40.46.2indicandum tamen est, quid omnes bonos in vobis aut offendat aut certe mutatum malint.
然而,我们必须指出,在你们身上有什么让所有善人感到不快,或者至少是他们希望予以改变的。
§40.46.3singulos cum intuemur, M. Aemili, M. Fulvi, neminem hodie in civitate habemus, quem, si revocemur in suffragium, velimus vobis praelatum esse.
马尔库斯·埃米利乌斯、马尔库斯·富尔维乌斯,当我们分别审视你们每一个人时,今天在国家中,即使我们被重新召集去投票,我们也绝不希望有任何人排在你们前面。
ambo cum simul aspicimus, §40.46.4non possumus non vereri, ne male comparati sitis, nec tantum rei publicae prosit, quod omnibus nobis egregie placetis, quam, quod alter alteri displicetis, noceat.
但是,当我们同时看到你们两位时,我们不能不担心,你们两人的结合是否并不合适,而且,由于你们两人都极受我们大家的喜爱而给国家带来的益处,可能还不如你们彼此憎恶所带来的害处大。
§40.46.5inimicitias per annos multos vobis ipsis graves et atroces geritis, quae periculum est ne ex hac die nobis et rei publicae quam vobis graviores fiant.
多年来,你们彼此之间保持着沉重而激烈的敌意,而危险在于,从今天起,这种敌意对我们和国家而言,将比对你们自己而言更为沉重。
§40.46.6de quibus causis hoc timeamus, multa succurrunt, quae dicerentur, nisi forte implacabiles fueritis implicaverint animos vestros.
关于我们为何担心这些的理由,有许多话可说,除非是无法调和的仇恨已经束缚了你们的心灵。
has ut hodie, §40.46.7ut in isto templo finiatis simultates, quaesumus vos universi, et quos coniunxit suffragiis suis populus Romanus, hos etiam reconciliatione gratiae coniungi a nobis sinatis; §40.46.8uno animo, uno consilio legatis senatum, equites recenseatis, agatis censum, lustrum condatis; §40.46.9quod in omnibus fere precationibus nuncupabitis verbis “ut ea res mihi collegaeque meo bene et feliciter eveniat,” id ita ut vere, ut ex animo velitis evenire, efficiatisque, ut, quod deos precati eritis, id vos velle etiam homines credamus.
为了让你们在今天,在那座神庙中结束这些争端,我们全体恳求你们;并且,让那些由罗马人民通过选票结合在一起的人,也能允许由我们通过好意的和解重新结合在一起;让你们以同一个心愿、同一个计划来遴选元老院、审查骑士、进行户口普查、举行净化之礼;让你们在几乎所有的祈祷中都要念诵的词句——‘愿这件事对我及我的同事能有良好且幸运的结果’——能够真正地、发自内心地去渴望其实现,并使我们凡人也能相信,你们确实渴望着你们向神明所祈求的事情。
§40.46.10T. Tatius et Romulus, in cuius urbis medio foro acie hostes concurrerant, ibi concordes regnarunt.
提图斯·塔提乌斯和罗姆路斯,在他们城市的广场中央,敌人曾以战阵激烈交锋,而他们却在那里和睦地共同统治。
§40.46.11non modo simultates, sed bella quoque finiuntur: ex infestis hostibus plerumque socii fideles, interdum etiam cives fiunt.
不仅争端可以结束,连战争也可以终结:从充满敌意的仇敌,往往能变成忠实的盟友,有时甚至成为公民。
Albani diruta Alba Romam traducti sunt, §40.46.12Latini, Sabini in civitatem accepti.
阿尔巴被摧毁后,阿尔巴人被迁往罗马,拉丁人和萨宾人也被接纳为公民。
vulgatum illud, quia verum erat, in proverbium venit, amicitias immortales, mortales inimicitias debere esse. ”
那句广为流传的话,因为它是真理,已经成为了谚语,即‘友谊应当是永恒的,而敌意应当是短暂的’。
§40.46.13fremitus ortus cum adsensu, deinde universorum voces idem petentium confusae in unum orationem interpellarunt.
” 伴随着赞同的嘈杂声响起,随后所有人要求同一件事的呼声混杂在一起,打断了演说。
§40.46.14inde Aemilius questus cum alia, tum bis a M. Fulvio se certo consulatu deiectum: Fulvius contra queri se ab eo semper lacessitum et in probrum suum sponsionem factam.
随后,埃米利乌斯抱怨说,除了其他事情之外,他曾两次被马尔库斯·富尔维乌斯夺去了稳操胜券的执政官职位;富尔维乌斯则反过来抱怨说,自己总是受到他的挑衅,并且对方曾为了羞辱他而进行诉讼誓约。
tamen ambo significare, si alter vellet, se in potestate tot principum civitatis futuros.
然而,双方都表示,如果对方愿意,他们将服从国家这么多显贵的权威。
§40.46.15omnibus instantibus, qui aderant, dexteras fidemque dedere remittere ac finire odium.
在所有在场人员的极力促请下,他们互执右手并立下誓言,释怀并结束了仇恨。
deinde collaudantibus cunctis deducti sunt in Capitolium.
随后,在众人的齐声赞扬中,他们被送往卡皮托里乌姆山。
et cura super tali re principum et facilitas censorum egregie comprobata ab senatu et laudata est.
显贵们对此类事务的关切以及监察官们的顺从,都得到了元老院的极力赞许和褒奖。
§40.46.16censoribus deinde postulantibus, ut pecuniae summa sibi, qua in opera publica uterentur, attribueretur, vectigal annuum decretum est.
随后,在监察官们要求向其拨给一笔用于公共工程的款项后,元老院向他们拨给了一年的税收。

词汇与语法注释

  1. §40.46.4nec tantum rei publicae prosit, quod omnibus nobis egregie placetis, quam, quod alter alteri displicetis, noceat — 这是一个使用相关结构 'nec tantum... quam...' 表示比较的句式,意为“不如……那样多”。两个动词的主语分别是各自的 'quod' 从句(即 'quod... placetis' 和 'quod... displicetis')。整句意为“你们因极受我们大家喜爱而给国家带来的益处(prosit),可能还不如你们彼此憎恶所带来的害处(noceat)大”。
  2. §40.46.6quae dicerentur, nisi forte implacabiles fueritis implicaverint animos vestros — 这是一个由未完成过去时虚拟语气 'dicerentur' 和 'nisi' 从句构成的虚拟条件句。后半部分的 'implacabiles fueritis implicaverint' 存在抄本损坏的嫌疑,但它表示带有“除非……”这一限制条件的假设。这是一种修辞上的克制:本来有许多理由可以阐明,但只要两人的心灵尚未陷入无可挽回的敌意之中,发言者就选择不予赘述。
  3. §40.46.9quod deos precati eritis — 动词 'precari'(祈求)在此处接双宾格(人和物)。'deos' 为代表“人(神)”的宾格,而关系代名词 'quod'(先行词为 'id')则作为代表“物(祈求的内容)”的另一个宾格。
  4. §40.46.14bis a M. Fulvio se certo consulatu deiectum — 间接引语中的对格不定式结构('se deiectum [esse]')。'certo consulatu' 是分离夺格,意为“从几乎十拿九稳的执政官职位上(被拉下)”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §40.46.1-40.46.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.46.1-40.46.16

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。