Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.38.1-40.38.9

リグリア人のサムニウム移住と無血の凱旋式

1541 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

コルネリウスとバエビウスは、不意を突いて降伏させたアプアニ・リグリア人をサムニウムの公有地へ強制移住させ、歴史上初めて一度も戦うことなく凱旋式を挙行する。

§40.38.1Ligures, qui ante adventum in provinciam consulum non exspectassent bellum, improviso oppressi ad duodecim milia hominum dediderunt se.
執政官たちが属州へ到着する前に戦争を予期していなかったリグリア人たちは、不意を突かれて制圧され、およそ1万2千人が降伏した。
§40.38.2eos consulto per litteras prius senatu deducere ex montibus in agros campestres procul ab domo, ne reditus spes esset, Cornelius et Baebius statuerunt, nullum alium ante finem rati fore Ligustini belli.
コルネリウスとバエビウスは、彼らに帰還の望みが生じないよう、事前に書簡で元老院に諮問した上で、彼らを山から故郷を遠く離れた平野の土地へ移住させることを決定した。 リグリア戦争にはこれ以外に終結をもたらす方法はないと考えたからである。
ager publicus populi Romani erat in Samnitibus, §40.38.3qui Taurasinorum f/terat.
サムニウム人の土地にはローマ市民の公有地が存在しており、それはタウラシニ人のものであった。
eo cum traducere Ligures Apuanos vellent, edixerunt, ut Ligures Apuani de montibus descenderent cum liberis coniugibusque, sua omnia secum portarent.
そこへアプアニ・リグリア人を移住させたいと望んだ彼らは、アプアニ・リグリア人が子供や妻とともに山から下り、自分たちの持ち物をすべて携えて行くよう布告した。
§40.38.4Ligures saepe per legatos deprecati, ne penates, sedem in qua geniti essent, sepulcra maiorum cogerentur relinquere, arma obsides pollicebantur.
リグリア人たちは、ペナテスや自分たちが生まれた土地、祖先の墓を去ることを強制されないよう、使節を通じて何度も嘆願し、代わりに武器や人質を約束した。
§40.38.5postquam nihil impetrabant neque vires ad bellandum erant, edicto paruerunt.
彼らの嘆願が何も容れられず、戦うための力もなかったため、彼らは布告に従った。
§40.38.6traducti sunt publico sumptu ad quadraginta milia liberorum capitum cum feminis puerisque.
女や子供を含めて、およそ4万人の自由市民が公費によって移住させられた。
argenti data centum et quinquaginta milia, unde in novas sedes compararent, quae opus essent.
彼らが新しい居住地で必要となるものを調達できるように、15万アスの銀貨が支給された。
agro dividendo dandoque iidem, §40.38.7qui traduxerant, Cornelius et Baebius praepositi.
土地の分配と授与のために、彼らを移住させた当人であるコルネリウスとバエビウスが任命された。
postulantibus tamen ipsis quinqueviri ab senatu dati, quorum ex consilio agerent.
しかし、彼ら自身が要求したため、その助言に従って行動できるようにと、元老院から五人委員会が与えられた。
§40.38.8transacta re cum veterem exercitum Romam deduxissent, triumphus ab senatu est decretus.
事が完了し、古参の軍勢をローマに引き連れて戻ったとき、元老院から彼らに凱旋式が議決された。
§40.38.9hi omnium primi nullo bello gesto triumpharunt.
彼らは、いかなる戦争も行わずに凱旋式を挙行した、すべての人々の中で最初の者たちであった。
tantum hostiae ductae ante currum, quia nec quod ferretur neque quod duceretur captum neque quod militibus daretur, quicquam in triumphis eorum fuerat.
戦車の前をただ犠牲の家畜だけが引かれて進んだ。 なぜなら、彼らの凱旋式においては、運ばれるべきものも、連行されるべき捕虜も、兵士たちに与えられるべきものも何一つなかったからである。

語釈・文法注

  1. §40.38.1non exspectassent — 関係代名詞 qui の導く従属節における接続法過去完了形(縮約形。通常は exspectavissent)。リグリア人たちが戦争を予期していなかったという歴史的事実に加え、主観的な理由(「予期していなかったために」)または叙述上の限定のニュアンスを含意している。
  2. §40.38.2consulto per litteras prius senatu — consulto senatu(元老院に諮問した上で)という名詞+分詞による絶対的奪格の中に、手段を示す副詞句 per litteras(書簡によって)と、副詞 prius(事前に)が挿入された構造。
  3. §40.38.6liberorum capitum — liberorum は名詞 liberi(子供たち)の属格ではなく、形容詞 liber(自由な)の複数属格。capitum は caput(頭、生命、人)の複数属格。全体で「自由民の頭数(人数)」を指し、直後の cum feminis puerisque(女性や子供とともに)という表現と連動して、奴隷ではない自由身分のすべての人々を指している。
  4. §40.38.9quod ferretur neque quod duceretur captum neque quod militibus daretur — それぞれの関係節の中の動詞(ferretur, duceretur, daretur)はすべて接続法未完了形。これは主節が過去時制であることに引きずられた時制の一致だけでなく、関係節が「凱旋式において~されるべき性質のもの」という、特徴・描写あるいは可能性を示す接続法の用法(叙述の接続法)であることを示している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.38.1-40.38.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.38.1-40.38.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。