Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.37.1-40.37.9

疫病と毒殺疑惑によるピソの死およびリグリア遠征

1540 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

疫病の蔓延により執政官ピソを含む多くの著名人が死去し、妻ホスティリアによる毒殺の疑いで有罪判決が下される。その後、新兵募集と補欠選挙により軍事行動が遅れる中、プロコンスルのコルネリウスとバエビウスはリグリア人への遠征を開始する。

§40.37.1praetor Ti. Minucius et haud ita multo post consul C. Calpurnius moritur, multique alii omnium ordinum illustres viri postremo prodigii loco ea clades haberi coepta est.
プラエトルのチベリウス・ミヌキウス、そしてそれほど経たない後に執政官ガイウス・カルプルニウスが死去し、あらゆる階層の他の多くの著名な男たちも世を去った。 ついに、この惨禍は不吉な前兆とみなされ始めた。
§40.37.2C. Servilius pontifex maximus piacula irae deum conquirere iussus, decemviri libros inspicere, consul Apollini Aesculapio Saluti dona vovere et dare signa inaurata:
最高神祇官ガイウス・セルウィリウスは神々の怒りを宥める儀式を捜し出すよう命じられ、十人委員会は(シビュラの)書を調査するよう、執政官はアポロン、アエスクラピウス、サルスに贈り物を誓約し、金メッキの像を捧げるよう命じられた。
§40.37.3quae vovit deditque.
彼はこれらを誓約し、捧げた。
decemviri supplicationem in biduum valetudinis causa in urbe et per omnia fora conciliabulaque edixerunt: maiores duodecim annis omnes coronati et lauream in manu tenentes supplicaverunt.
十人委員会は、健康のために、市中およびすべての広場や集会所で二日間の祈願式を告示した。 12歳以上のすべての者が冠を戴き、手に月桂樹の枝を持って祈願をおこなった。
§40.37.4fraudis quoque humanae insinuaverat suspicio animis;
人間の陰謀の疑いもまた人々の心に忍び込んでいた。
et veneficii quaestio ex senatus consulto, quod in urbe propiusve urbem decem milibus passuum esset commissum, C. Claudio praetori, qui in locum Ti. Minucii erat suffectus, ultra decimum lapidem per fora conciliabulaque C. Maenio, priusquam in Sardiniam provinciam traiceret, decreta.
そして元老院決議により、市中あるいは市から10マイル以内で犯された毒殺についての査問は、チベリウス・ミヌキウスの代わりに補充されたプラエトルのガイウス・クラウディウスに、10マイルの道標を越えた先の広場や集会所でのものについては、ガイウス・マエニウスがサルディニア属州に渡る前に[おこなうよう]議決された。
suspecta consulis erat mors maxime.
執政官の死がとりわけ疑わしかった。
§40.37.5necatus a Quarta Hostilia uxore dicebatur.
彼は妻のクアルタ・ホスティリアによって殺害されたと言われていた。
§40.37.6ut quidem filius eius Q. Fulvius Flaccus in locum vitrici consul est declaratus, aliquanto magis infamis mors Pisonis coepit esse;
実際に、彼女の息子クィントゥス・フルウィウス・フラックスが義父の代わりに執政官に選出されると、ピソの死は一段と不名誉なものになり始めた。
et testes exsistebant, qui post declaratos consules Albinum et Pisonem, quibus comitiis Flaccus tulerat repulsam, et exprobratum ei a matre dicerent, quod iam ei tertium negatus consulatus petenti esset, et adiecisse, pararet se ad petendum: intra duos menses effecturam, ut consul fieret.
そして、アルビヌスとピソが執政官に選出された(この選挙でフラックスは落選を喫していた)後に、彼が立候補したのにすでに三度目となる執政官職が拒まれたとして母親から非難されたこと、そして彼女が、自分は次の立候補の準備をするべきだ、二ヶ月以内に彼が執政官になるようにしてみせる、と付け加えたことを証言する証人たちが現れた。
§40.37.7inter multa alia testimonia ad causam pertinentia haec quoque vox, nimis vero eventu comprobata, valuit, cur Hostilia damnaretur.
事件に関連する他の多くの証拠の中で、実に結果によって証明されすぎたこの言葉も、ホスティリアが有罪判決を受ける大きな理由となった。
Veris principio huius, §40.37.8dum consules novos dilectus Romae tenet, mors deinde alterius et creandi comitia consulis in locum eius omnia tardiora fecerunt,
この年の春の初めに、新兵募集が新しい執政官たちをローマに留め置いている間に、次いで一方の執政官の死と、その代わりに執政官を選出するための民会が、あらゆることを遅らせた。
§40.37.9interim P. Cornelius et M. Baebius, qui in consulatu nihil memorabile gesserant, in Apuanos Ligures exercitum induxerunt.
その間、執政官の任期中には注目すべきことを何も成し遂げなかったプブリウス・コルネリウスとマルクス・バエビウスが、アプアニ・リグリア人に対して軍を率いて進入した。

語釈・文法注

  1. 40.37.2decemviri libros inspicere, consul ... vovere et dare — 先行する `C. Servilius ... iussus`(最高神祇官セルウィリウスは命じられた)に呼応する形で、`decemviri`(十人委員会)や `consul`(執政官)を主語とする不定詞句 `inspicere` や `vovere et dare` が続いている。これらは歴史的不定詞として解釈するか、あるいは各主語に対応する `iussi sunt` や `iussus est` などの受動態動詞が省略されたものとみなすことができ、同様の命令関係を表している。
  2. 40.37.4C. Claudio praetori ... C. Maenio ... decreta — 文全体の主語は `veneficii quaestio`(毒殺の査問)であり、述語動詞は末尾の `decreta [est]`(議決された)である。この査問の担当者として、2人のプラエトルの名前が与格(`C. Claudio praetori` と `C. Maenio`)で提示され、それぞれの管轄範囲(市内および10マイル以内、10マイルより外)が対比的に割り当てられている。
  3. 40.37.6exprobratum ei a matre ... et adiecisse — 先行する `testes exsistebant, qui ... dicerent`(……と語る証人たちが現れた)の従属節内にある、間接話法(対格と不定詞の構文)の記述。`exprobratum [esse]` は非人称の受動不定詞(「彼が母親から責められたこと」)、あるいは `consulatum`(執政官職)を主語とする受動表現。続く `adiecisse`(付け加えたこと)は母親を主語とする能動完了不定詞で、さらに `effecturam [esse]`(彼女がそうするであろうこと)という未来不定詞を従えている。
  4. 40.37.8dilectus — 第4変化名詞 `dilectus`(主格単数、「徴兵」「動員」)であり、接続詞 `dum` に導かれる節の主語。動詞は3人称単数の `tenet` であり、その直接目的語は `consules novos`(新しい執政官たち)。`dilectus` は一見、形容詞 `novos` と性・数・格が一致する複数対格のように見えるが、ここでは「徴兵活動が執政官たちを留め置く」という主述関係をなしている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.37.1-40.37.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.37.1-40.37.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。