Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.32.1-40.32.8

ケルティベリア人の敗北とフラックスによる恩賞

1535 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ケルティベリア人は自陣の喪失を知って絶望的な抵抗を試みるが、ローマ軍の猛攻と援軍により大敗する。フラックスは勝利後に兵たちの功績を称えて恩賞を授ける。

§40.32.1postremi Celtiberorum qui in acie erant, primi flammam conspexere, deinde per totam aciem vulgatum est castra amissa esse et tum cum maxime ardere.
戦列にいたケルティベリア人のうち、最後尾にいた者たちが最初に炎を目撃し、次いで、陣営が失われ、今まさに激しく燃えているという知らせが戦列全体に広まった。
unde illis terror, inde Romanis animus crevit.
それによって彼らには恐怖が、ローマ人には勇気が増した。
§40.32.2iam clamor suorum vincentium accidebat, iam ardentia hostium castra apparebant.
すでに勝ち誇る味方の鬨の声が届いており、すでに燃え盛る敵の陣営が見えていた。
§40.32.3Celtiberi parumper incertis animis fluctuati sunt: ceterum postquam receptus pulsis nullus erat nec usquam nisi in certamine spes, pertinacius de integro capessunt pugnam.
ケルティベリア人たちはしばらくの間、不穏な心で動揺していたが、敗走した者たちに退路はなく、戦闘以外にどこにも希望がないことを知ると、改めていっそう頑強に戦いに身を投じた。
§40.32.4acie media urgebantur acriter a quinta legione: adversus laevum cornu, in quo sui generis provincialia auxilia instruxisse Romanos cernebant, cum maiore fiducia intulerunt signa.
中央の戦列では、彼らは第五軍団によって激しく圧迫されていた。 一方で、ローマ軍が自分たちと同族の属州補助兵を整列させているのが見えた左翼に対しては、彼らはより大きな自信を持って突撃した。
§40.32.5iam prope erat, ut sinistrum cornu pelleretur Romanis, ni septima legio successisset.
もし第七軍団が救援に入っていなければ、ローマ軍の左翼が敗退させられるところであった。
simul ab oppido Aebura, qui in praesidio relicti erant, in medio ardore pugnae advenerunt, et Acilius ab tergo erat.
同時に、アエブラの町から、守備隊として残されていた者たちが戦闘の真っ最中に到着し、さらにアキリウスが背後に迫っていた。
§40.32.6diu in medio caesi Celtiberi: qui supererant in omnes passim partes capessunt fugam.
長い間、挟み撃ちにされて切り倒されたケルティベリア人のうち、生き残った者たちは四方八方へと逃走した。
equites bipartito in eos emissi magnam caedem edidere.
二手に分かれて彼らに放たれた騎兵たちが、大いなる掃討を行った。
ad viginti tria milia hostium eo die occisa, capta quattuor milia septingenti cum equis plus quingentis, et signa militaria octoginta octo.
この日、敵は約二万三千人が殺害され、四千七百人が五百頭以上の馬とともに捕らえられ、八十八本の軍旗が奪われた。
§40.32.7magna victoria, non tamen incruenta fuit: Romani milites de duabus legionibus paulo plus ducenti, socium Latini nominis octingenti triginta, externorum auxiliarium ferme duo milia et quadringenti ceciderunt.
偉大な、しかし無傷ではない勝利であった。 二つの軍団からローマ兵が二百人強、ラティウム名の同盟兵が八百三十人、外国人の補助兵がほぼ二千四百人戦死した。
§40.32.8praetor in castra victorem exercitum reduxit, Acilius manere in captis ab se castris iussus.
法務官は勝利した軍隊を陣営へと引き揚げさせ、アキリウスは自ら占領した陣営に留まるよう命じられた。
postero die spolia de hostibus lecta, et pro contione donati, quorum virtus insignis fuerat.
翌日、敵から戦利品が集められ、集会の前にて、その勇気が顕著であった者たちに恩賞が与えられた。

語釈・文法注

  1. 40.32.1unde illis terror, inde Romanis animus crevit — 自動詞 crevit(増した、高まった)は文末に置かれ、terror と animus の両方の主語にかかっている(共通指示/zeugma)。また、関係副詞 unde と指示副詞 inde は、前文の「陣営が失われ、激しく燃えていること」という事実を指しており、それぞれ敵と味方の心理的変化の起点を示している。
  2. 40.32.3receptus pulsis nullus erat — pulsis(撃退された者たち)は、完了分詞 pellere の実質的(名詞的)用法であり、与格(利害関係の与格、あるいは所有の与格)として機能している。「撃退された人々にとって、いかなる撤退(receptus)も存在しなかった」と解釈される。
  3. 40.32.5iam prope erat, ut sinistrum cornu pelleretur Romanis, ni septima legio successisset — 構造上は prope erat ut(〜する寸前であった)が導く事実上の帰結節(直接法過去に近い表現で事態の緊迫性を示す)と、ni(もし〜でなかったなら)が導く反実仮想の条件節(接続法過去完了 successisset)が組み合わさっている。Romanis は受動態の動作主ではなく、利害関係の与格(「ローマ人にとって、左翼が敗退させられる」)として解釈される。
  4. 40.32.7socium — 名詞 socius(同盟兵)の属格複数形であり、標準的な sociorum の代わりに古風な、あるいは詩的な縮約形 socium が使われている。Latini nominis(ラティウム名の)という属格の名詞句にかかる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.32.1-40.32.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.32.1-40.32.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。