Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §4.7.1-4.7.12

軍事護民官の辞任と執政官制への復帰

205 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

初めての執政官格軍事護民官が選出されるが、鳥卜の瑕疵により罷免され、その後、中間王の調停を経て執政官が選出される。

§4.7.1anno trecentesimo decimo, quam urbs Roma condita erat, primum tribuni militum pro consulibus magistratum ineunt A. Sempronius Atratinus, L. Atilius, T. Caecilius, quorum in magistrate concordia domi pacem etiam foris praebuit.
ローマ市が創建されてから310年目、初めて、執政官に代わる軍事護民官が官職に就いた。 アウルス・センプロニウス・アトラティヌス、ルキウス・アティリウス、ティトゥス・カエキリウスであり、彼らの任期中の協調は、国内に、そして国外にも平和をもたらした。
§4.7.2sunt qui propter adiectum Aequorum Volscorumque bello et Ardeatium defectioni Veiens bellum, quia duo consules obire tot simul bella nequirent, tribunos militum tres creatos dicant sine mentione promulgatae legis de consulibus creandis ex plebe et imperio et insignibus consularibus usos.
アイクイ族とウォルスキ族との戦争およびアルデア人の離反に、ウェイイとの戦争が付け加えられ、2人の執政官ではこれほど多くの戦争に同時に対応できなかったため、平民から執政官を選出することに関する法案の提示には言及することなく、3人の軍事護民官が選出され、彼らが執政官の権限と標章を用いたのだ、と主張する人々もいる。
§4.7.3non tamen pro firmato iam stetit magistratus eius ius, quia tertio mense, quam inierunt, augurum decreto perinde ac vitio creati honore abiere, quod C. Curtius, qui comitiis eorum praefuerat, parum recte tabernaculum cepisset.
しかし、その官職の権利はまだ確立されたものとしては定まらなかった。 なぜなら、彼らが就任してから3ヶ月目に、彼らの選挙を主宰したガイウス・クルトゥリウスが、鳥卜のための天幕を正しく張らなかったという理由で、鳥卜官の布告によって、あたかも選出に瑕疵があったかのように、官職を辞したからである。
§4.7.4legati ab Ardea Romam venerunt ita de iniuria querentes, ut, si demeretur ea, in foedere atque amicitia mansuros restituto agro appareret.
アルデアからの使節たちがローマにやって来て、不当な扱いについて次のように不満を述べた。 すなわち、もしその不当な扱いが取り除かれ、土地が返還されるなら、彼らは同盟と友好関係にとどまり続けるであろうことが明らかになるように、不満を述べたのである。
§4.7.5ab senatu responsum et iudicium populi rescindi ab senatu non posse praeterquam quod nullo nec exemplo nec iure fieret, concordiae etiam ordinum causa.
元老院からは、民衆の判決を元老院が取り消すことはできないと返答された。 それは、いかなる前例にも法にも従わずになされることになるというだけでなく、諸身分間の調和のためでもあった。
§4.7.6si Ardeates sua tempora expectare velint arbitriumque senatui levandae iniuriae suae permittant, fore ut postmodo gaudeant se irae moderatos sciantque patribus aeque curae fuisse, ne qua iniuria in eos oreretur, ac ne orta diuturna esset.
もしアルデア人が自らの好機を待つことを望み、不当な扱いを和らげる判断を元老院に委ねるなら、後になって彼らは自らが怒りを抑えたことを喜び、貴族たちにとっても、彼らに対して何らかの不当な扱いが生じないようにすること、また生じた不当な扱いが長引かないようにすることが、等しく関心事であったと知るようになるだろう、と。
ita legati, cum se rem integram relaturos dixissent, comiter dimissi.
このようにして使節たちは、この件を決定されていない状態のまま報告すると述べた後、礼儀正しく送り出された。
§4.7.7patricii, cum sine curuli magistratu res publica esset, coiere et interregem creavere.
国家に上位官職が欠けていたため、貴族たちは集まり、中間王を選出した。
contentio, consulesne an tribuni militum crearentur, in interregno rem dies complures tenuit.
執政官が選出されるべきか、それとも軍事護民官が選出されるべきかという争いが、中間王の任期中、数日間にわたって事態を長引かせた。
§4.7.8interrex ac senatus consulum comitia, tribuni plebis et plebs tribunorum militum ut habeantur tendunt.
中間王と元老院は執政官選出の民会が、平民の護民官たちと平民は軍事護民官選出の民会が開催されるように強く主張した。
vicerunt patres, quia et plebs patriciis seu hunc seu illum delatura honorem frustra certare supersedit et principes plebis ea comitia malebant,
貴族たちが勝利した。 なぜなら、平民も、自分たちがこの官職であれあの官職であれ、どうせ貴族たちに授けることになるのであるから、無駄に争うことを差し控えたからであり、また平民の指導者たちも、次のような民会を望んだからである。
§4.7.9quibus non haberetur ratio sua, quam quibus ut indigni praeterirentur.
すなわち、自分たちの立候補資格が考慮されない民会のほうを、考慮されたにもかかわらず不適格者として見送られるような民会よりも、彼らは望んだのである。
tribuni quoque plebi certamen sine effectu in beneficio apud primores patrum reliquere.
平民の護民官たちもまた、効果のない争いをやめ、貴族の第一人者たちへの恩義としてこれを引き下がった。
§4.7.10T. Quinctius Barbatus interrex consules creat L. Papirium Mugilanum, L. Sempronium Atratinum.
中間王ティトゥス・クィンクティウス・バルバトゥスは、ルキウス・パピリウス・ムギラヌスとルキウス・センプロニウス・アトラティヌスを執政官に選出した。
his consulibus cum Ardeatibus foedus renovatum est;
これらの執政官の任期中、アルデア人との間で同盟が更新された。
idque monumenti est consules eos illo anno fuisse, qui neque in annalibus priscis neque in libris magistratuum inveniuntur;
そしてそのことが、彼らがその年に執政官であったという証拠となっている。 彼らは古い年代記にも、官職の記録簿にも見出されないのである。
§4.7.11credo quod tribuni militum initio anni fuerunt, eo, perinde ac si totum annum in imperio fuerint, suffectorum iis consulum praetermissa nomina consulumhorum.
年の初めに軍事護民官がいたため、彼らがあたかも一年中政権の座にあったかのように、彼らの後に就任したこれらの執政官の名前が省略されたのだと、私は思う。
§4.7.12Licinius Macer auctor est etiam in foedere Ardeatino et in linteis libris ad Monetae ea inventa.
リキニウス・マケルは、アルデアとの同盟条約の中にも、またモネータ神殿の麻糸の書物の中にも、それらが見出されると伝えている。
et foris, cum tot terrores a finitimis ostentati essent, et domi otium fuit.
国外では、近隣諸国からこれほど多くの脅威が示されたものの、国内では平穏であった。

語釈・文法注

  1. §4.7.2propter adiectum Aequorum Volscorumque bello et Ardeatium defectioni Veiens bellum — adiectum ... Veiens bellum は、名詞と受動完了分詞が結合して「ウェイイとの戦争が付け加えられたこと」という事実を表す(いわゆる ab urbe condita 構文)。Aequorum Volscorumque bello(アイクイ族とウォルスキ族との戦争に)および Ardeatium defectioni(アルデア人の離反に)は、動詞 adicere(付け加える)の受動完了分詞 adiectum に係り、方向や付加の対象を示す与格である。
  2. §4.7.3non tamen pro firmato iam stetit magistratus eius ius — stetit(sto の完了)はここでは「存続する、認められる」の意。pro + 完了分詞の中性奪格 firmato(確立されたもの)を伴い、「その官職の権利は、確立されたものとして維持されたわけではなかった」という意味を成す。
  3. §4.7.4restituto agro — 名詞 agro と完了受動分詞 restituto による奪格絶対(ablativus absolutus)であり、条件節(「もし土地が返還されるならば」)の役割を果たしている。これは直前の条件節 si demeretur ea と並列関係にある。
  4. §4.7.11consulumhorum — 原文の consulumhorum は consulum horum(これらの執政官の)という2語が密着したものである。属格 consulum horum は主節の対格不定詞句の主語 nomina(名前)を修飾している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §4.7.1-4.7.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.7.1-4.7.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。