§4.7.1anno trecentesimo decimo, quam urbs Roma condita erat, primum tribuni militum pro consulibus magistratum ineunt A. Sempronius Atratinus, L. Atilius, T. Caecilius, quorum in magistrate concordia domi pacem etiam foris praebuit.
로마 시가 건설된 지 310년째 되던 해, 처음으로 집정관 권한을 가진 군사 호민관들이 관직에 취임했다. 아울루스 셈프로니우스 아트라티누스, 루키우스 아틸리우스, 티투스 카에킬리우스가 그들이었으며, 그들의 임기 중의 화합은 국내의 평화뿐만 아니라 국외의 평화도 가져다주었다.
§4.7.2sunt qui propter adiectum Aequorum Volscorumque bello et Ardeatium defectioni Veiens bellum, quia duo consules obire tot simul bella nequirent, tribunos militum tres creatos dicant sine mentione promulgatae legis de consulibus creandis ex plebe et imperio et insignibus consularibus usos.
에쿠이족 및 우알스키족과의 전쟁과 아르데아인들의 이탈에 웨이이족과의 전쟁이 더해졌기 때문에, 두 명의 집정관으로는 그 많은 전쟁을 동시에 감당할 수 없어서, 평민 중에서 집정관을 선출하는 법안의 공포에 대해서는 아무런 언급 없이 세 명의 군사 호민관이 선출되어 집정관의 권한과 표상을 사용했다고 주장하는 이들도 있다.
§4.7.3non tamen pro firmato iam stetit magistratus eius ius, quia tertio mense, quam inierunt, augurum decreto perinde ac vitio creati honore abiere, quod C. Curtius, qui comitiis eorum praefuerat, parum recte tabernaculum cepisset.
그러나 이 관직의 권한은 아직 확립된 상태로 유지되지 못했으니, 그들이 취임한 지 세 번째 달에, 그들의 민회를 주재했던 가이우스 쿠르티우스가 점복 천막을 올바르게 치지 않았다는 이유로, 점복관들의 포고에 의해 마치 선출에 흠결이 있었던 것처럼 관직에서 물러났기 때문이다.
§4.7.4legati ab Ardea Romam venerunt ita de iniuria querentes, ut, si demeretur ea, in foedere atque amicitia mansuros restituto agro appareret.
아르데아로부터 사절들이 로마에 와서 자신들이 입은 부당한 대우에 대해 불만을 토로했는데, 만약 그것이 덜어지고 토지가 반환된다면 동맹과 우호 관계에 계속 머물 것임이 명백해 보였다.
§4.7.5ab senatu responsum et iudicium populi rescindi ab senatu non posse praeterquam quod nullo nec exemplo nec iure fieret, concordiae etiam ordinum causa.
원로원에서는 인민의 결정을 원로원이 취소할 수는 없다고 답변했는데, 이는 전례도 없고 법에도 맞지 않게 이루어질 일이었을 뿐만 아니라, 신분 간의 화합을 위해서이기도 했다.
§4.7.6si Ardeates sua tempora expectare velint arbitriumque senatui levandae iniuriae suae permittant, fore ut postmodo gaudeant se irae moderatos sciantque patribus aeque curae fuisse, ne qua iniuria in eos oreretur, ac ne orta diuturna esset.
만약 아르데아인들이 자국의 기회를 기다리기를 원하고 자신들의 부당한 대우를 완화할 판단을 원로원에 위임한다면, 머지않아 그들이 분노를 절제한 것을 기뻐하게 될 것이며, 귀족들 또한 자신들에게 어떠한 부당한 일도 일어나지 않도록 하는 것과, 일어난 일이 오래가지 않도록 하는 것에 똑같이 마음을 쓰고 있었다는 것을 알게 될 것이라고 했다.
ita legati, cum se rem integram relaturos dixissent, comiter dimissi.
그리하여 사절들은 이 사안을 결정되지 않은 상태로 보고하겠다고 말한 뒤 정중하게 배웅받았다.
§4.7.7patricii, cum sine curuli magistratu res publica esset, coiere et interregem creavere.
국가에 상급 관직이 부재하게 되자, 귀족들은 모여서 중간왕을 선출했다.
contentio, consulesne an tribuni militum crearentur, in interregno rem dies complures tenuit.
집정관을 선출할 것인가 아니면 군사 호민관을 선출할 것인가 하는 갈등이 중간왕 재임 기간 동안 며칠 동안 사태를 끌었다.
§4.7.8interrex ac senatus consulum comitia, tribuni plebis et plebs tribunorum militum ut habeantur tendunt.
중간왕과 원로원은 집정관 선출 민회가, 평민 호민관들과 평민은 군사 호민관 선출 민회가 개최되도록 힘썼다.
vicerunt patres, quia et plebs patriciis seu hunc seu illum delatura honorem frustra certare supersedit et principes plebis ea comitia malebant,
귀족들이 승리했는데, 평민 역시 귀족들에게 이 관직이든 저 관직이든 어차피 수여하게 될 것이므로 부질없이 싸우는 것을 그만두었고, 평민의 지도자들도 다음과 같은 민회를 선호했기 때문이다.
§4.7.9quibus non haberetur ratio sua, quam quibus ut indigni praeterirentur.
즉, 자신들의 입후보 자격이 고려되지 않는 민회를, 고려되었음에도 불구하고 자격이 없는 자들로서 묵살당하는 민회보다 선호했던 것이다.
tribuni quoque plebi certamen sine effectu in beneficio apud primores patrum reliquere.
호민관들 역시 성과 없는 싸움을 그만두고 귀족 지도자들에 대한 호의로 이를 남겨두었다.
§4.7.10T. Quinctius Barbatus interrex consules creat L. Papirium Mugilanum, L. Sempronium Atratinum.
중간왕 티투스 퀸크티우스 바르바투스는 루키우스 파피리우스 무길라누스와 루키우스 셈프로니우스 아트라티누스를 집정관으로 선출했다.
his consulibus cum Ardeatibus foedus renovatum est;
이 집정관들의 임기 중에 아르데아인들과의 동맹이 갱신되었다.
idque monumenti est consules eos illo anno fuisse, qui neque in annalibus priscis neque in libris magistratuum inveniuntur;
그리고 이것이 그해에 그들이 집정관이었다는 증거가 되는데, 그들은 오래된 연대기나 관직 기록부 어디에서도 발견되지 않는다.
§4.7.11credo quod tribuni militum initio anni fuerunt, eo, perinde ac si totum annum in imperio fuerint, suffectorum iis consulum praetermissa nomina consulumhorum.
내 생각에는 연초에 군사 호민관들이 있었기 때문에, 그들이 마치 일 년 내내 정권을 잡았던 것처럼, 그들의 뒤를 이은 이 집정관들의 이름이 누락된 것으로 보인다.
§4.7.12Licinius Macer auctor est etiam in foedere Ardeatino et in linteis libris ad Monetae ea inventa.
리키니우스 마케르는 아르데아와의 동맹 조약과 모네타 신전의 아마포 서책에서도 이 사실들이 발견된다고 전한다.
et foris, cum tot terrores a finitimis ostentati essent, et domi otium fuit.
국외에서는 인접국들로부터 그토록 많은 위협이 나타났음에도 불구하고, 국내는 평온했다.