Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §4.58.1-4.58.14

ウェッルゴの失陥と対ウェーイー宣戦の延期

256 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ウェーイーとの休戦満了に伴い賠償要求が行われたが、彼らの内紛を考慮して一時猶予される。一方、ウォルスキ族との戦いにおけるウェッルゴ守備隊の喪失と救援の遅れが原因で、新たなウェーイー戦の宣戦提案に対し、平民護民官たちに煽られた平民や若者たちが激しく反発し、提案は延期される。

§4.58.1eo anno, quia tempus indutiarum cum Veienti populo exierat, per legatos fetialesque res repeti coeptae.
その年、ウェーイー人との休戦期間が満了したため、使節とフェティアリス神官たちを通じて賠償要求が開始された。
quibus venientibus ad finem legatio Veientium obvia fuit.
彼らが国境に差し掛かったとき、ウェーイー人の使節団が途中で出迎えた。
§4.58.2petiere, ne, priusquam ipsi senatum Romanum adissent, Veios iretur.
彼らは、自分たちがローマの元老院に参内する前にウェーイーに(ローマ軍が)進軍しないよう求めた。
ab senatu impetratum, quia discordia intestina laborarent Veientes, ne res ab iis repeterentur;
ウェーイー人が内紛に苦しんでいたため、元老院から、彼らに対して賠償を求めないことが認められた。
tantum afuit, ut ex incommodo alieno sua occasio peteretur.
他者の不幸から自分たちの機会を求めるなどということは、それほど程遠いことであった。
§4.58.3at in Volscis accepta clades amisso Verrugine praesidio;
しかし、ウォルスキ族の地域では、ウェッルゴの守備隊が失われて敗北を喫した。
ubi tantum in tempore fuit momenti, ut, cum precantibus opem militibus, qui ibi a Volscis obsidebantur, succurri, si maturatum esset, potuisset, ad id venerit exercitus subsidio missus, ut ab recenti caede palati ad praedandum hostes opprimerentur.
そこではタイミングが極めて決定的な重要性を持っていたため、もし急いでいたならば、そこでウォルスキ族に包囲されて救援を求めていた兵士たちを救うことができたであろうに、救援のために派遣された軍隊が到着したときには、直前の殺戮から略奪のために散開していた敵を奇襲することしかできない、という状況になっていた。
§4.58.4tarditatis causa non in senatu magis fuit quam tribunis, qui, quia summa vi restari nuntiabatur, parum cogitaverunt nulla virtute superari humanarum virium modum.
遅滞の原因は、元老院よりもむしろ(軍事)護民官たちにあった。 彼らは、最大限の力で抵抗されているという知らせがあったために、いかなる勇気によっても人間の力の限界を超えることはできないということを、ほとんど考えなかったのである。
§4.58.5fortissimi milites non tamen nec vivi nec post mortem inulti fuere.
非常に勇敢な兵士たちは、生前も死後も、報復されないままではなかった。
insequenti anno P. et Cn. Corneliis Cossis, Num. §4.58.6Fabio Ambusto, L. Valerio Potito tribunis militum consulari potestate Veiens bellum motum ob superbum responsum Veientis senatus, qui legatis repetentibus res,
翌年、プブリウスおよびグナエウス・コルネリウス・コッスス、ヌメリウス・ ファビウス・アンブストゥス、ルキウス・ウァレリウス・ポティトゥスが執政官権限のある軍事護民官であったとき、ウェーイーとの戦争が引き起こされた。
§4.58.7ni facesserent propere ex urbe finibusque, daturos, quod Lars Tolumnius dedisset, responderi iussit.
それはウェーイーの元老院の傲慢な返答のためであり、彼らは賠償を要求した使節たちに対して、もし都市と領土から速やかに立ち去らないならば、ラルス・トルムニウスが与えたもの(=死)を与えるであろう、と返答するように命じたのであった。
§4.58.8id patres aegre passi decrevere, ut tribuni militum de bello indicendo Veientibus primo quoque die ad populum ferrent.
これを貴族たちは憤慨して受け止め、軍事護民官たちがウェーイー人への宣戦布告について、できるだけ早い機会に人民に提案することを決議した。
§4.58.9quod ubi primo promulgatum est, fremere iuventus nondum debellatum cum Volscis esse; modo duo praesidia occidione occisa, et cum periculo retineri unum castellum;
これが最初に公示されると、若者たちは、ウォルスキ族との戦争がまだ終わっていない、つい最近二つの守備隊が全滅させられ、一つの砦が危険に晒されながら維持されているだけである、と不満を漏らした。
§4.58.10nullum annum esse, quo non acie dimicetur; et tamquam paeniteat laboris, novum bellum cum finitimo populo et potentissimo parari, qui omnem Etruriam sit concitaturus.
また、戦場で戦わない年は一年もないのに、まるでこれまでの労苦が足りない(不満である)かのように、隣接するきわめて強力な民との新しい戦争が準備されており、その民はエトルリア全土を蜂起させるだろう、とも不満を漏らした。
§4.58.11haec sua sponte agitata; §4.58.12insuper tribuni plebis accendunt.
これらの不満は自発的に議論されていたが、さらに平民護民官たちが彼らを煽り立てた。
maximum bellum patribus cum plebe esse dictitant;
彼らは、貴族たちにとって最大の戦争は平民との間にあるのだと繰り返し主張した。
eam de industria vexandam militia trucidandamque hostibus obici;
すなわち、平民は意図的に軍役で苦しめられ、虐殺されるために敵に晒されているのだ、と。
eam procul urbe haberi atque ablegari, ne domi per otium memor libertatis coloniarumque aut agri publici aut suffragii libere ferendi consilia agitet.
また、自宅で余暇を過ごす間に、自由や植民地、あるいは公有地や自由な投票権の行使を思い出し、計画を巡らせることがないように、彼らは都市から遠ざけられ、追いやられているのだ、と。
§4.58.13prensantesque veteranos stipendia cuiusque et vulnera ac cicatrices numerabant, quid iam integri esset in corpore loci ad nova vulnera accipienda, quid super sanguinis, quod dari pro re publica posset, rogitantes.
そして、退役兵たちの手をつかみながら、それぞれの従軍年数や傷、傷痕を数え上げ、新しい傷を受けるために体の中に今や無傷な場所がどれだけ残されているのか、国家のために捧げられる血がこれ以上どれだけ残っているのかと繰り返し問いかけた。
§4.58.14haec cum in sermonibus contionibusque interdum agitantes avertissent plebem ab suscipiendo bello, profertur tempus ferundae legis, quam, si subiecta invidiae esset, antiquari apparebat.
彼らが時折、雑談や集会の中でこれらのことを議論して平民を戦争の引き受けから遠ざけたため、法案を提案する時期は延期された。 もしその法案が反感に晒されるならば、否決されることが明らかだったからである。

語釈・文法注

  1. §4.58.2tantum afuit, ut ex incommodo alieno sua occasio peteretur — 「〜するどころでは決してなかった」という強い否定を表す tantum abest ut... ut... 構文の過去形。非人称動詞 tantum afuit (〜からそれほど程遠かった)に結果の接続詞 ut が導く節が続いている。
  2. §4.58.3ubi tantum in tempore fuit momenti, ut, cum precantibus opem militibus... succurri, si maturatum esset, potuisset... — 関係副詞 ubi の節における、相関表現 tantum... momenti... ut(非常に重要だったので、結果〜となった)を骨格とする複雑な構造。ut 節内には、譲歩を表す cum 節(cum... potuisset:「〜できたはずだったのに」)と、非人称受動の条件節 si maturatum esset(「もし急がれていたら」)が挿入されている。succurri は非人称受動の不定詞で、与格支配名詞 precantibus... militibus を意味上の補語にとる。
  3. §4.58.7ni facesserent propere ex urbe finibusque, daturos, quod Lars Tolumnius dedisset, responderi iussit — 間接話法(oratio obliqua)の構造。主動詞 iussit の下に受動不定詞 responderi があり、その返答内容として対格不定詞句 [se] daturos [esse](彼らは与えるだろう)が続く。ni facesserent (立ち去らないならば)は時制の一致による接続法未完了過去、quod... dedisset はかつての使節殺害の故事(死)を指す関係節内の接続法過去完了である。
  4. §4.58.13quid iam integri esset in corpore loci... quid super sanguinis... — 疑問代名詞 quid が導く間接疑問の構文。形容詞の属格形 integri と名詞 loci が、ともに quid にかかる部分属格として機能している。quid super sanguinis においても同様に sanguinis が部分属格である。
  5. §4.58.14antiquari — 法案採決における技術的・専門的な用語。文字通りには「古い状態にとどめる」を意味するが、提出された新規法案を「否決する」という意味で用いられている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §4.58.1-4.58.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.58.1-4.58.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。