Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §4.59.1-4.59.11

アンクスル攻略と兵士への軍給支給の決定

257 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍はウォルスキ領へ進軍し、ファビウスはアンクスル(タッラキナエ)を急襲して攻略する。この戦利品の分配と、その後に元老院が決議した兵士への国庫からの給与支給という寛大な措置により、平民と貴族の融和が進む。

§4.59.1interim tribunos militum in Volscum agrum ducere exercitum placuit;
その間に、軍事護民官たちがウォルスキ領へ軍を率いることが決定された。
§4.59.2Cn. Cornelius unus Romae relictus.
グナエウス・コルネリウス一人がローマに残された。
tres tribuni, postquam nullo loco castra Volscorum esse nec commissuros se proelio apparuit, tripertito ad devastandos fines discessere.
三人の護民官は、ウォルスキ族の陣営がどこにもなく、彼らが戦闘を交えるつもりもないことが明らかになると、領土を荒廃させるために三手に分かれて出発した。
§4.59.3Valerius Antium petit, Cornelius Ecetras;
ウァレリウスはアンティウムを、コルネリウスはエケトラエを目指した。
quacumque incessere, late populati sunt tecta agrosque, ut distinerent Volscos;
彼らが進んだところはどこでも、ウォルスキ族を分散させるために、家屋や田畑を広く荒廃させた。
Fabius, quod maxime petebatur, ad Anxur oppugnandum sine ulla populatione accessit.
ファビウスは、最大の目標であったアンクスルを攻撃するために、いかなる破壊も行わずに進軍した。
Anxur fuit, §4.59.4quae nunc Tarracinae sunt, urbs prona in paludes.
アンクスルとは、現在のタッラキナエのことであり、沼地に面した都市であった。
§4.59.5ab ea parte Fabius oppugnationem ostendit.
その側からファビウスは攻撃を仕掛ける姿勢を見せた。
circummissae quattuor cohortes cum Cn. Servilio Ahala cum inminentem urbi collem cepissent, ex loco altiore, qua nullum erat praesidium, ingenti clamore ac tumultu moenia invasere.
グナエウス・セルウィリウス・アハラとともに迂回した四つの大隊が、都市を見下ろす丘を占拠すると、より高い場所、すなわち守備隊が全くいなかった場所から、ものすごい叫び声と騒動とともに城壁に襲いかかった。
§4.59.6ad quem tumultum obstupefacti, qui adversus Fabium urbem infimam tuebantur, locum dedere scalas admovendi;
この騒ぎに驚愕し、ファビウスに対抗してふもとの市街を守っていた人々は、梯子をかける隙を与えてしまった。
plenaque hostium cuncta erant, et inmitis diu caedes pariter fugientium ac resistentium, armatorum atque inermium fuit.
そしてあらゆる場所が敵で満ち、逃げる者も抵抗する者も、武装している者も無抵抗の者も、同じように容赦ない殺戮が長い間続いた。
§4.59.7cogebantur itaque victi, quia cedentibus spei nihil erat, pugnam inire, cum pronuntiatum repente, ne quis praeter armatos violaretur, reliquam omnem multitudinem voluntariam exuit armis;
それゆえ、敗者たちは退却する者には何の希望もなかったために、戦いを交えることを余儀なくされていた。 そのとき、武装している者以外には誰も危害を加えないということが突然布告され、残りのすべての群衆は自発的に武器を置いた。
§4.59.8quorum ad duo milia et quingenti vivi capiuntur.
彼らのうち、約二千五百人が生きたまま捕らえられた。
a cetera praeda Fabius militem abstinuit,
その他の戦利品から、ファビウスは兵士たちを遠ざけた。
§4.59.9donec collegae venirent, ab illis quoque exercitibus captum Anxur dictitans esse, qui ceteros Volscos a praesidio eius loci avertissent.
同僚たちが到着するまで、他のウォルスキ族をその場所の救援から引き離してくれたそれらの軍隊によっても、アンクスルは攻略されたのだと繰り返し主張したのである。
qui ubi venerunt, §4.59.10oppidum vetere fortuna opulentum tres exercitus diripuere;
彼らが到着すると、古くからの富で豊かであったその町を、三つの軍隊が略奪した。
eaque primum benignitas imperatorum plebem patribus conciliavit.
そして、将軍たちのこの寛大さが、平民を初めて貴族たちと和解させた。
§4.59.11additum deinde omnium maxime tempestivo principum in multitudinem munere, ut ante mentionem ullam plebis tribunorumve decerneret senatus, ut stipendium miles de publico acciperet, cum ante id tempus de suo quisque functus eo munere esset.
その後、民衆に対する指導者たちの、何よりも時宜を得た贈り物が付け加えられた。 すなわち、平民や護民官によるいかなる要求よりも前に、兵士が公費から給与を受け取ることを元老院が決議したのである。 それ以前は、各人が自費でその義務を果たしていたのだったが。

語釈・文法注

  1. §4.59.2postquam nullo loco castra Volscorum esse nec commissuros se proelio apparuit — 非人称動詞 `apparuit`(明らかになった)の主語として、`castra... esse`(陣営があること)と `nec commissuros [esse] se proelio`(また戦闘を交えるつもりがないこと)という二つの対格不定詞句が並列されている。後者では `esse` が省略されており、未来分詞 `commissuros` の意味上の主語である再帰代名詞 `se` はウォルスキ族(`Volscos`)を指している。
  2. §4.59.7reliquam omnem multitudinem voluntariam exuit armis — 動詞 `exuere`(奪う、脱がせる)は、<対格(人)+奪格(物)>の格支配をとり、「人から物を取り上げる(置かせる)」という意味になる。ここでは `multitudinem` が対格、`armis` が奪格である。主語は前文の非人称表現 `pronuntiatum`(突然布告されたこと)を指し、その寛大な布告の内容が、群衆に自発的に武器を置かせることになったという因果関係を示している。
  3. §4.59.11additum deinde omnium maxime tempestivo principum in multitudinem munere, ut ante mentionem ullam plebis tribunorumve decerneret senatus, ut stipendium miles de publico acciperet — 非人称受動態 `additum [est]`(付け加えられた)の主語として最初の `ut` 節(`ut... decerneret senatus`)があり、さらにその動詞 `decerneret`(決議する)の内容として二つ目の `ut` 節(`ut stipendium... acciperet`)が従属する、入れ子(二重 `ut` 節)の構造になっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §4.59.1-4.59.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.59.1-4.59.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。