§4.57.1haec contentio minime idoneo tempore, cum tantum belli in manibus esset, occupaverat cogitationes hominum,
この争いは、これほど大きな戦争が目前に迫っているという、きわめて不適切な時に人々の考えを占めていた。
§4.57.2donec, ubi diu alternis Iulius Corneliusque, cum ad id bellum ipsi satis idonei duces essent, non esse aequum mandatum sibi a populo eripi honorem disseruere, §4.57.3tum Ahala Servilius tribunus militum tacuisse se tam diu ait, non quia incertus sententiae fuerit — quem enim bonum civem secernere sua a publicis consilia? —, sed quia maluerit collegas sua sponte cedere auctoritati senatus, quam tribuniciam potestatem adversus se inplorari paterentur.
ついに、ユリウスとコルネリウスが長々と交互に、自分たち自身がその戦争に対して十分に適した将軍であるのに、人民から自分たちに委ねられた名誉が奪い取られるのは不当であると論じたとき、そのとき、軍事護民官のアハラ・セルウィリウスは、自分はこれまで沈黙を守ってきたのだと言った。 それは、自分の考えに確信が持てなかったからではなく、――というのも、どのような善良な市民が、自分自身の計画を国家の計画から切り離すだろうか――同僚たちが、自分たちに対して護民官の権限が懇願されるのを許すよりは、自発的に元老院の権威に従うことを望んだからである、というのであった。
§4.57.4tum quoque, si res sineret, libenter se daturum tempus iis fuisse ad receptum nimis pertinacis sententiae;
そのときであっても、もし状況が許したならば、彼らがあまりに固執している意見を撤回するための時間を、自分は喜んで与えたであろう。
sed cum belli necessitates non expectent humana consilia, potiorem sibi collegarum gratia rem publicam fore et, si maneat in sententia senatus, §4.57.5dictatorem nocte proxima dicturum ac, si quis intercedat senatus consulto, auctoritate se fore contentum.
しかし、戦争の必要性は人間の思案を待ってくれないので、自分にとっては同僚たちの好意よりも国家の方が優先されるべきであり、もし元老院がその決定を維持するならば、来る夜に自分が独裁官を指名するつもりであり、また、もし誰かが元老院決議に職権介入するならば、自分は元老院の権威だけで満足する、と言った。
§4.57.6quo facto cum haud inmeritam laudem gratiamque apud omnis tulisset, dictatore P. Cornelio dicto ipse ab eo magister equitum creatus exemplo fuit collegis se eumque intuentibus, quam gratia atque honos opportuniora interdum non cupientibus essent.
この行為によって、彼が万人の間で当然受けるべき称賛と感謝を得たとき、プブリウス・コルネリウスが独裁官に指名され、彼自身がその独裁官によって騎兵長官に任命された。 彼は、自分と独裁官を見つめている同僚たちに対して、好意や名誉というものは、時にはそれを望まない者たちにとって、より時宜を得て得られるものであるという模範を示した。
Bellum haud memorabile fuit.
戦争はさして特筆すべきものではなかった。
§4.57.7uno atque eo facili proelio caesi ad Antium hostes;
アンティウムの近くでの、一回の、しかも容易な戦闘で敵は打ち倒された。
victor exercitus depopulatus Volscum agrum; castellum ad lacum Fucinum vi expugnatum, atque in eo tria milia hominum capta ceteris Volscis intra moenia conpulsis nec defendentibus agros.
勝利した軍隊はウォルスキ族の領土を荒廃させ、フキヌス湖畔の砦が武力で攻略された。 そしてその中で三千人の人間が捕らえられ、残りのウォルスキ族は城壁の内側へと追い込まれ、田野を防御しなかった。
§4.57.8dictator bello ita gesto, ut tantum non defuisse fortunae videretur, felicitate quam gloria maior in urbem rediit magistratuque se abdicavit.
独裁官は、戦争をそのように戦い抜いたが、それは幸運にほとんど欠けるところがなかったかのように見えるほどであり、栄光よりも幸運においてより大いなる者として市に帰還し、政務官職を辞任した。
§4.57.9tribuni militum mentione nulla comitiorum consularium habita — credo ob iram dictatoris creati tribunorum militum comitia edixerunt.
軍事護民官たちは、執政官選挙については一切言及せず、――思うに、独裁官が任命されたことへの怒りのために――軍事護民官の選挙を公示した。
§4.57.10tum vero gravior cura patribus incessit, quippe cum prodi causam ab suis cernerent.
そのときこそ、さらに重大な憂慮が貴族たちに襲いかかった。 なぜなら、自分たちの側の者によって大義が裏切られているのを彼らが目にしたからである。
§4.57.11itaque sicut priore anno per indignissimos ex plebeis candidatos omnium, etiam dignorum, taedium fecerant, sic tum primoribus patrum splendore gratiaque ad petendum praeparatis omnia loca obtinuere, ne cui plebeio aditus esset.
そこで、前年に平民の最もふさわしくない候補者たちを通じて、すべての者、さらにはふさわしい者たちにさえ嫌悪感を抱かせたのと同様に、今回は貴族の主立った者たちが、その輝かしさと人望をもって立候補の準備を整え、平民の誰にも参入の余地がないように、すべての席を占めた。
§4.57.12quattuor creati sunt, omnes iam functi eo honore, L. Furius Medullinus, C. Valerius Potius, Num.
四人が選出されたが、全員がすでにその名誉職を経験した者たちであった。
Fabius Vibulanus, C. Servilius Ahala, hic refectus continuato honore cum ob alias virtutes, tum ob recentem favorem unica moderatione partum.
すなわち、ルキウス・フリウス・メドゥッリヌス、ガイウス・ウァレリウス・ポティウス、ヌメリウス・ファビウス・ウィブラヌス、ガイウス・セルウィリウス・アハラであり、このアハラは、他の諸徳のためだけでなく、比類なき自制によって得られた最近の人望のために、職務を継続する形で再選された。