§4.55.1sed nulla erat consularis actio, quam inpediendo id, quod petebant, exprimerent, cum mira opportunitate Volscos et Aequos praedatum extra fines exisse in agrum Latinum Hernicumque adfertur.
しかし、それを妨害することによって、自分たちの求めていることを力ずくで認めさせることのできるような執政官の公務は何一つなかった。 そのとき、驚くべき好機として、ウォルスキ族とアイクィ族が略奪のために国境を越え、ラティウム人やヘルニキ人の領野に侵入したという知らせがもたらされた。
§4.55.2ad quod bellum ubi ex senatus consulto consules dilectum habere occipiunt, obstare tunc enixe tribuni sibi plebique eam fortunam oblatam memorantes.
元老院の決議に基づき、執政官たちがこの戦争のために徴兵を行い始めると、護民官たちは、これこそ自分たちと平民に提供された好機であると主張して、激しく抵抗した。
§4.55.3tres erant et omnes acerrimi viri generosique iam, ut inter plebeios.
護民官は三人おり、全員がきわめて精力的な男たちで、平民の間ではすでに名家の出身であった。
duo singuli singulos sibi consules adservandos adsidua opera desumunt; uni contionibus data nunc detinenda, nunc concienda plebs.
二人は、それぞれ一人の執政官を絶えず監視する任務を分担し、残る一人には、集会を通じて、ある時は平民を押しとどめ、ある時は彼らを駆り立てる役割が委ねられた。
§4.55.4nec dilectum consules nec comitia, quae petebant, tribuni expediebant.
執政官は徴兵を進めることができず、護民官もまた、自分たちが要求している選挙を進めることができなかった。
inclinante deinde se fortuna ad causam plebis nuntii veniunt arcem Caruentanam dilapsis ad praedam militibus, qui in praesidio erant, Aequos interfectis paucis custodibus arcis invasisse; alios recurrentis in arcem, alios palantes in agris caesos.
その後、形勢が平民の側に傾きかけたとき、カルウェントゥムの砦にいた守備隊の兵士たちが略奪のために散り散りになった隙を突いて、アイクィ族が砦の少数の守衛を殺害して侵入し、砦に逃げ戻ろうとした者たちや、野に散らばっていた者たちを殺戮したという知らせが届いた。
§4.55.5ea adversa civitati res vires tribuniciae actioni adiecit.
国家にとってこの不幸な出来事(敗戦)は、護民官の活動に力を与えた。
nequiquam enim temptati, ut tum denique desisterent inpediendo bello, postquam non cessere nec publicae tempestati nec suae invidiae, pervincunt, ut senatus consultum fiat de tribunis militum creandis,
戦争の妨害を今こそやめるようにと彼らを説得する試みは無駄に終わり、彼らは国家の危機にも、自分たちに向けられた憎悪にも屈しなかったため、ついに、軍事護民官を選出するという元老院決議を可決させることに成功した。
§4.55.6certo tamen pacto, ne cuius ratio haberetur, qui eo anno tribunus plebis esset, neve quis reficeretur in annum tribunus plebis,
ただし、その年に平民護民官である者の立候補は考慮に入れないこと、また、翌年の平民護民官に誰も再選されないこと、という確固たる条件付きであった。
§4.55.7haud dubie Icilios denotante senatu, quos mercedem seditiosi tribunatus petere consulatum insimulabant.
元老院がイキリウス家の人々を標的にしていたのは疑いなく、彼らが扇動的な護民官活動の報酬として執政官職を求めているのだと非難していた。
tum dilectus haberi bellumque omnium ordinum consensu apparari coeptum.
その後、徴兵が行われ、すべての階級の合意のもとに戦争の準備が始められた。
§4.55.8consules ambo profecti sint ad arcem Caruentanam, an alter ad comitia habenda substiterit, incertum diversi auctores faciunt;
執政官の両名がカルウェントゥムの砦に向けて出発したのか、それとも一方が選挙を主宰するために残ったのかは、諸作家の記述が異なっており定かではない。
illa pro certo habenda, in quibus non dissentiunt, ab arce Carventana, cum diu nequiquam oppugnata esset, recessum, Verruginem in Volscis eodem exercitu receptam, populationesque et praedas et in Aequis et in Volsco agro ingentes factas.
しかし、彼らの意見が一致している以下の事柄は、確実な事実とみなさねばならない。 すなわち、カルウェントゥムの砦からは、長期にわたる無駄な攻囲の末に撤退したこと、同じ軍隊によってウォルスキ族の領土にあるウェッルゴが奪還されたこと、そしてアイクィ族とウォルスキ族の双方の領野で、大規模な略奪と荒廃がもたらされたことである。