§4.53.1M. Aemilio, C. Valerio Potito consulibus bellum Aequi parabant, Volscis quamquam non publico consilio capessentibus arma, voluntariis mercede secutis militiam.
マルクス・アエミリウスとガイウス・ウァレリウス・ポティトゥスが執政官のとき、アエキウイ人は戦争を準備していた。 ウォルスキ人は公的な決定によるのではないものの、志願兵たちが報酬に誘われて軍務に従い、武器を手に取っていた。
§4.53.2ad quorum famam hostium — iam enim in Latinum Hernicumque transcenderant agrum — dilectum habentem Valerium consulem M. Menenius tribunus plebis, legis agrariae lator, cum inpediret auxilioque tribuni nemo invitus sacramento diceret, §4.53.3repente nuntiatur arcem Caruentanam ab hostibus occupatam esse.
これら敵の接近の噂に対して――彼らはすでにラティウムおよびヘルニキの領土に侵入していたからであるが――徴兵を行っていたウァレリウス執政官を、土地法の提案者である平民護民官マルクス・メネニウスが阻み、護民官の援助によって、誰も望まないのに軍事宣誓を唱える者はいない中で、突如、カルウェントゥムの砦が敵によって占領されたという知らせが入った。
§4.53.4ea ignominia accepta cum apud patres invidiae Menenio fuit, tum ceteris tribunis, iam ante praeparatis intercessoribus legis agrariae, praebuit iustiorem causam resistendi collegae.
この不名誉が被られると、それは元老院議員たちの間でメネニウスに対する憎悪の的となっただけでなく、土地法に対して以前から異議を申し立てる用意のできていた他の護民官たちにとっても、同僚に抵抗するためのより正当な理由を提供した。
§4.53.5itaque cum res diu ducta per altercationem esset, consulibus deos hominesque testantibus, quidquid ab hostibus cladis ignominiaeque aut iam acceptum esset aut inmineret, culpam penes Menenium fore, qui dilectum impediret, Menenio contra vociferante, §4.53.6si iniusti domini possessione agri publici cederent, se moram dilectui non facere, decreto interposito novem tribuni sustulerunt certamen
こうして、事態が激しい論争によって長く引き延ばされ、執政官たちが神々と人間を証人に立てて、敵から被った、あるいは差し迫っているいかなる損害や不名誉であっても、その責任は徴兵を阻んでいるメネニウスにあると主張し、メネニウスが反対に、もし不当な占有者たちが国有地の占有から身を引くなら、自分は徴兵に遅延をもたらしはしない、と叫び立てている中で、九人の護民官たちが布告を挟むことによって争いを終わらせた。
§4.53.7pronuntiaveruntque ex collegii sententia C. Valerio consuli se, damnum aliamque coercitionem adversus intercessionem collegae dilectus causa detractantibus militiam 7inhibenti, auxilio futuros esse.
そして彼らは護民官団の決定に基づき、同僚の異議申し立てに反して、徴兵のために軍務を忌避する者たちに罰金やその他の強制措置を課そうとしているガイウス・ウァレリウス執政官を、自分たちは援助するつもりであると宣言した。
§4.53.8hoc decreto consul armatus cum paucis appellantibus tribunum collum torsisset, metu ceteri sacramento dixere.
この布告によって力を得た執政官が、護民官に訴えかけた数人の首を掴んで引き立てたところ、恐れから他の者たちは軍事宣誓を唱えた。
ductus exercitus ad Caruentanam arcem,
軍はカルウェントゥムの砦へと率いられた。
§4.53.9quamquam invisus infestusque consuli erat, inpigre primo statim adventu deiectis, qui in praesidio erant, arcem recipit;
執政官に対して憎しみと敵意を抱いていたものの、到着するやいなやただちに精力的に、守備隊にいた者たちを追い落として砦を奪還した。
§4.53.10praedatores ex praesidio per neglegentiam dilapsi occasionem aperuere ad invadendum.
守備隊から略奪者たちが不注意によって散り散りになっていたことが、襲撃の機会を与えた。
praedae ex adsiduis populationibus, quod omnia in locum tutum congesta erant, fuit aliquantum.
絶え間ない略奪による戦利品は、すべてのものが安全な場所に集められていたため、かなりの量に上った。
venditum sub hasta consul in aerarium redigere quaestores iussit tum praedicans participem praedae fore exercitum, cum militiam non abnuisset.
執政官は、競売にかけられた戦利品の売却益を国庫に納めるよう財務官たちに命じ、その際、軍が軍務を拒否しなかったときに初めて、軍は戦利品の分け前を得ることになるだろうと言い放った。
§4.53.11auctae inde plebis ac militum in consulem irae.
これにより、執政官に対する平民と兵士たちの怒りが増大した。
itaque cum ex senatus consulto urbem ovans introiret, alternis inconditi versus militari licentia iactati,
こうして、彼が元老院の決議に基づいて、小凱旋式を行って市に入ったとき、兵士の自由奔放さから、不揃いな詩が交互に投げかけられた。
§4.53.12quibus consul increpitus, Meneni celebre nomen laudibus fuit, cum ad omnem mentionem tribuni favor circumstantis populi plausuque et adsensu cum vocibus militum certaret.
それらの詩によって執政官が非難された一方で、メネニウスの名は称賛によって高らかに響いた。 護民官が言及されるたびに、周囲に集まった人々の支持が、拍手と同意によって兵士たちの声と競い合っていたからである。
§4.53.13plusque ea res quam prope sollemnis militum lascivia in consulem curae patribus iniecit;
そして、このことは、執政官に対する兵士たちのほぼ恒例のふざけ合いよりも多くの懸念を貴族たちに抱かせた。
et tamquam haud dubius inter tribunos militum honos Meneni, si peteret, consularibus comitiis est exclusus.
そして、もし彼が立候補するならば、軍事護民官の間でのメネニウスの栄誉は疑いないものであるかのように、彼は執政官選挙から排除された。