§4.52.1annum modestia tribunorum quietum excepit tribunus plebis L. Icilius Q. Fabio Ambusto, C. Furio Pacilo consulibus.
護民官たちの穏健さによって平穏であった年を引き継いで、クィントゥス・ファビウス・アンブストゥスとガイウス・フリウス・パキルスが執政官のとき、平民護民官ルキウス・イキリウスが就任した。
§4.52.2is cum principio statim anni, velut pensum nominis familiaeque, seditiones agrariis legibus promulgandis cieret, §4.52.3pestilentia coorta, minacior tamen quam perniciosior, cogitationes hominum a foro certaminibusque publicis ad domum curamque corporum nutriendorum avertit;
彼は年の初めからただちに、まるで自分の名前と家系に課された義務であるかのように、土地法を提案することによって騒擾を巻き起こそうとしたが、疫病が発生し、それは致命的というよりは脅威であったものの、人々の関心を広場や公の争いから、家庭や身体を養う配慮へとそらした。
minusque eam damnosam fuisse, quam seditio futura fuerit, credunt.
そして人々は、この疫病による被害は、発生するはずだった騒擾よりも少なかったと信じている。
§4.52.4defuncta civitate plurimorum morbis, perpaucis funeribus, pestilentem annum inopia frugum neglecto cultu agrorum, ut plerumque fit, excepit M. Papirio Atratino, C. Nautio Rutilo consulibus.
多くの者が病にかかったものの、死者はごくわずかで国家がこの難局を切り抜けると、マルクス・パピリウス・アトラティヌスとガイウス・ナウティウス・ルティルスが執政官のとき、耕作の放棄によって、よくあることだが、作物の不足が疫病の年に続いて起こった。
§4.52.5iam fames quam pestilentia tristior erat, ni dimissis circa omnes populos legatis, qui Etruscum mare quique Tiberim accolunt, ad frumentum mercandum annonae foret subventum.
もしエトルリア海やティベリス川の沿岸に住むすべての民族のもとへ食糧を買い入れるために使節が派遣され、穀物市場に救援がもたらされていなければ、今や飢饉は疫病よりも悲惨なものとなっていたであろう。
§4.52.6superbe ab Samnitibus, qui Capuam habebant Cumasque, legati prohibiti commercio sunt, contra ea benigne ab Siculorum tyrannis adiuti;
カプアとクマエを支配していたサムニウム人からは、使節は傲慢にも交易を拒まれたが、それとは反対に、シケリアの僭主たちからは親切に援助された。
maximos commeatus summo Etruriae studio Tiberis devexit.
また、エトルリアの多大な熱意によって、ティベリス川が非常に多くの物資を運び下ろした。
solitudinem in civitate aegra experti consules sunt,
執政官たちは、病んだ国家の中で人影のない孤独を経験することになった。
§4.52.7cum in legationes non plus singulis senatoribus invenientes coacti sunt binos equites adicere.
なぜなら、彼らは使節団のために議員を一人より多く見つけることができず、二人の騎士を付け加えることを余余儀なくされたからである。
§4.52.8praeterquam ab morbo annonaque nihil eo biennio intestini externive incommodi fuit.
その二年間は、疫病と食糧不足を除けば、国内的にも対外的にも何一つ支障はなかった。
at ubi eae sollicitudines decessere, omnia, quibus turbari solita erat civitas, domi discordia, foris bellum exortum.
しかし、それらの懸念が消え去ると、国家が常に乱される原因となっていたあらゆること、すなわち国内での不和と、国外での戦争が発生した。