Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §4.44.1-4.44.13

護民官の反発とセンプロニウスの再告訴

242 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

財務官選挙で平民候補が落選したことに激怒した護民官らは、センプロニウスを告訴し土地分配を提案して貴族に対抗する。一方、ウェスタの処女ポストゥミアの不貞裁判とクマエの陥落が語られる。

§4.44.1tribunicia primum comitia sunt habita.
まず軍事補佐官の選挙が行われた。
creati tribuni consulari potestate omnes patricii, L. Quinctius Cincinnatus tertium, L. Furius Medullinus iterum, M. Manlius, A. Sempronius Atratinus.
選出された軍事補佐官は全員が貴族であり、ルキウス・クィンクティウス・キンキナトゥス(3回目)、ルキウス・フリウス・メドゥッリヌス(2回目)、マルクス・マンリウス、アウルス・センプロニウス・アトラティヌスであった。
§4.44.2hoc tribuno comitia quaestorum habente petentibusque inter aliquot plebeios filio A. Antisti tribuni plebis et fratre alterius tribuni plebis Sex. Pompili nec potestas nec suffragatio horum valuit, quin, quorum patres avosque consules viderant, eos nobilitate praeferrent.
この軍事補佐官が財務官の選挙を管理し、何人かの平民の立候補者の中に護民官アウルス・アンティスティウスの息子と、もう一人の護民官セクストゥス・ポンピリウスの兄弟が立候補していたが、これら護民官たちの権能も支援も、有権者たちが、かつてその父親や祖父が執政官を務めるのを見たことのある人々を、その高貴さのゆえに優先するのを妨げることはできなかった。
furere omnes tribuni plebi,
すべての護民官たちは激怒した。
§4.44.3ante omnes Pompilius Antistiusque repulsa suorum accensi;
とりわけ、ポンピリウスとアンティスティウスは身内の落選に激怒していた。
§4.44.4quidnam id rei esse? non suis beneficiis, non patrum iniuriis, non denique uiris usurpandi libidine, cum liceat, quod ante non licuerit, si non tribunum militarem, ne quaestorem quidem quemquam ex plebe factum? §4.44.5non valuisse patris pro filio, fratris pro fratre preces, tribunorum plebis, potestatis sacrosanctae ad auxilium libertatis creatae.
「一体これはどういうことか。 自分たちの施した恩恵によっても、貴族たちによる不当な仕打ちによっても、また最終的に、以前は許されていなかったが今は許されている権利を行使したいという欲求によっても、軍事補佐官はともかく、財務官にさえも一人として平民から選出されなかったとは」息子のための父親の嘆願も、兄弟のための兄弟の嘆願も、自由を擁護するために創設された神聖不可侵の権能である護民官たちの(身内のための)嘆願も、何の効果も持たなかった。
fraudem profecto in re esse, et A. Sempronium comitiis plus artis adhibuisse quam fidei.
この件には確かに不正があり、アウルス・センプロニウスは選挙において誠実さよりも陰謀を多く用いたのだ。
eius iniuria queri suos honore deiectos.
彼の不当な行為によって、身内が名誉ある官職から退けられたと彼らは不満を漏らした。
itaque cum in ipsum §4.44.6et innocentia tutum et magistratu, in quo tunc erat, impetus fieri non posset, flexere iras in C. Sempronium, patruelem Atratini, eique ob ignominiam Volsci belli adiutore collega M. Canuleio diem dixere.
それゆえ、彼自身に対しては、無実であることによっても、また当時彼が就いていた政務官職によっても守られていたため、攻撃を加えることができなかったので、彼らは怒りの矛先をアトラティヌスの従兄弟であるガイウス・センプロニウスに向け、ウォルスキ人との戦争における不名誉を理由として、同僚のマルクス・カヌレイウスの助力を得て、彼を告訴した。
§4.44.7subinde ab iisdem tribunis mentio in senatu de agris dividendis inlata est, cui actioni semper acerrime C. Sempronius restiterat, ratis, id quod erat, aut deposita causa leviorem futurum apud patres reum aut perseverantem sub iudicii tempus plebem offensurum.
直後に、同じ護民官たちによって、土地分配に関する提案が元老院に提出された。 この提案に対してガイウス・センプロニウスは常に最も激しく反対してきたが、護民官たちは、まさにその通りであったが、彼が自らの主張を放棄すれば貴族たちの間で被告の立場は軽くなり、あるいは、主張を貫き通せば裁判の時期に平民たちの不興を買うことになるだろうと考えたのである。
§4.44.8adversae invidiae obici maluit et suae nocere causae quam publicae deesse;
彼は敵対的な悪意に身を晒し、自らの訴訟に害を与える方を選び、国家の利益を見捨てることをよしとしなかった。
§4.44.9stetitque in eadem sententia, ne qua largitio cessura in trium gratiam tribunorum fieret;
そして彼は、3人の護民官に人気をもたらすような分配はいかなるものも行われるべきではないという、同じ意見を固く守った。
nec tum agrum plebi, sed sibi invidiam quaeri; se quoque subiturum eam tempestatem forti animo; nec senatui tanti se civem aut quemquam alium debere esse, ut in parcendo uni malum publicum fiat.
そのとき求められていたのは平民のための土地ではなく、彼に対する憎悪であったこと、彼自身もその嵐を不屈の精神で受けて立つつもりであること、また、一人の者を庇うことによって国家の害悪が生じるほどに、自分または他の誰かが元老院にとって重んじられるべき市民であってはならないこと、を主張した。
§4.44.10nihilo demissiore animo, cum dies venit, causa ipse pro se dicta nequiquam omnia expertis patribus, ut mitigarent plebem, quindecim milibus aeris damnatur.
当日が来たとき、いささかも怯むことのない精神で、彼自身が自らのために弁護を行ったが、平民を宥めるために貴族たちがあらゆる手段を尽くした甲斐もなく、彼は1万5千アスの罰金刑に処された。
§4.44.11eodem anno Postumia virgo Vestalis de incestu causam dixit crimine innoxia, ab suspicione propter cultum amoeniorem ingeniumque liberius, quam virginem decet, parum abhorrens.
同年、ウェスタの処女ポストゥミアが不義の罪で裁判にかけられた。 彼女は罪の点では無実であったが、ウェスタの処女にふさわしいものよりいささか華美な装いや、自由奔放な気性のために、嫌疑を免れがたい状態にあった。
§4.44.12eam ampliatam, deinde absolutam pro collegii sententia pontifex maximus abstinere iocis colique sancte potius quam scite iussit.
彼女は判決延期ののち、神官会の決議に基づいて無罪となったが、大神官は彼女に対し、冗談を慎み、小奇麗にするよりも清らかに身を処すよう命じた。
eodem anno a Campanis Cumae, quam Graeci tum urbem tenebant, capiuntur.
同年、カンパニア人によって、当時ギリシア人が支配していた都市クマエが占領された。
§4.44.13insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit Agrippam Menenium Lanatum, P. Lucretium Tricipitinum, Sp. Nautium Rutilum.
翌年は、アグリッパ・メネニウス・ラナトゥス、プブリウス・ルクレティウス・トリキピティヌス、スプリウス・ナウティウス・ルティルスが執政官権限のある軍事補佐官に就任した。

語釈・文法注

  1. §4.44.2hoc tribuno comitia quaestorum habente — 絶対的奪格構文。`hoc tribuno`(この軍事補佐官、すなわち直前の文で言及されたアウルス・センプロニウス・アトラティヌス)が、現在分詞 `habente` の意味上の主語となっている。
  2. §4.44.2furere omnes tribuni plebi — 直説法未完了過去(furebant)の代わりとして、生々しい叙述のために歴史的不定詞(furere)が用いられている。主語は主格の `omnes tribuni plebi` である。
  3. §4.44.4quidnam id rei esse? ... factum? — 護民官たちの激しい抗議を伝える間接話法(oratio obliqua)。修辞的疑問句が対格不定詞句(`esse` および `factum [esse]`)で表現されている。
  4. §4.44.7ratis, id quod erat, aut deposita causa leviorem futurum apud patres reum aut perseverantem sub iudicii tempus plebem offensurum — 護民官たちを主語とする分詞 `ratis` に導かれた対格不定詞構文。被告センプロニウス(`reum`)を主語とし、`aut... aut...` によって「もし主張を放棄すれば(`deposita causa`)」と「もし主張を貫けば(`perseverantem`)」という二つの対比的な仮定条件を伴う対格不定詞句が並列されている。
  5. §4.44.11ab suspicione ... parum abhorrens — 二重否定(緩叙法)の表現。`parum abhorrens`(ほとんど離れていない)によって、「嫌疑を免れがたかった(大いに疑わしかった)」という事実を効果的に強調している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §4.44.1-4.44.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.44.1-4.44.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。