Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §4.42.1-4.42.10

護民官たちの懇願とセンプロニウス起訴の取下げ

240 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

護民官に選出されたテンパニウスら同僚たちの強い懇願と連帯表明により、護民官ホルテンシウスは前年の執政官センプロニウスに対する起訴を取り下げる。一方、アエクィ人からは運命の好意が去る。

§4.42.1plebs tribunos plebi absentes Sex. Tempanium, M. Asellium, Ti. Antistium, Ti.
平民は、不在であったセクストゥス・テンパニウス、マルクス・アセリウス、ティベリウス・アンティスティウス、ティベリウス・スプリリウスを護民官に選出した。
Spurillium fecit, quos et pro centurionibus sibi praefecerant Tempanio auctore equites.
彼らは、かつて騎士たちがテンパニウスの提案によって百人隊長の代わりに自分たちの指揮官に据えた者たちであった。
§4.42.2senatus, cum odio Semproni consulare nomen offenderet, tribunos militum consulari potestate creari iussit.
元老院は、センプロニウスに対する憎悪から執政官という名称が反感を招いていたため、執政官権限のある軍事補佐官を選出することを命じた。
creati sunt L. Manlius Capitolinus, Q. Antonius Merenda, L. Papirius Mugillanus.
ルキウス・マンリウス・カピトリヌス、クィントゥス・アントニウス・メレンダ、ルキウス・パピリウス・ムギッラヌスが選出された。
§4.42.3principio statim anni L. Hortensius tribunus plebis C. Sempronio, consuli anni prioris, diem dixit.
年の初めにただちに、護民官ルキウス・ホルテンシウスは前年の執政官ガイウス・センプロニウスを告発した。
quem cum quattuor collegae inspectante populo Romano orarent, ne imperatorem suum innoxium, in quo nihil praeter fortunam reprehendi posset,
ローマ市民が見守る中で、4人の同僚が彼に、運命のほかには何一つ非難されるべき点のない無実の将軍を苦しめないようにと懇願した。
§4.42.4vexaret, aegre Hortensius pati, temptationem eam credens esse perseverantiae suae nec precibus tribunorum, quae in speciem modo iactarentur, sed auxilio confidere reum.
ホルテンシウスはこれを不快に耐え、それが自分の忍耐強さに対する試練であり、被告は形骸化した護民官たちの懇願ではなく、援助を頼りにしているのだと信じた。
itaque modo ad eum conversus, §4.42.5ubi illi patricii spiritus, ubi subnixus et fidens innocentiae animus esset, quaerebat: sub tribunicia umbra consularem virum delituisse;
そこで、ある時は彼に向き直り、かの貴族的な気骨はどこへ行ったのか、己の無実を恃み確信している精神はどこにあるのかと問いかけ、執政官を務めたほどの男が護民官の影に身を隠していると非難した。
§4.42.6modo ad collegas: “vos autem, si reum perago, quid acturi estis? an erepturi ius populo et eversuri tribuniciam potestatem?”
またある時は同僚たちに向かって言った。 「しかしおまえたちは、私が被告の裁判を進めるなら、どうするつもりか。 人民から権利を奪い、護民官の権力を覆すつもりなのか。
§4.42.7cum illi et de Sempronio et de omnibus summam populi Romani potestatem esse dicerent nec se iudicium populi tollere aut velle aut posse, sed, si preces suae pro imperatore, qui sibi parentis esset loco, non valuissent, se vestem cum eo mutaturos,
」彼らが、センプロニウスに対してもその他すべての人に対しても、ローマ市民の権力が至高のものであると述べ、自分たちが人民の裁判を台無しにすることを望みもしないし、できもしないが、もし父親代わりである将軍のための懇願が功を奏さないならば、自分たちは彼とともに喪服を着るつもりであると述べると、そのときホルテンシウスは言った。
§4.42.8tum Hortensius “non videbit” inquit “plebs Romana sordidatos tribunos suos.
「ローマの平民が、自分たちの護民官が喪服を着ているのを目にすることはない。
C. Sempronium nihil moror, quando hoc est in imperio consecutus,
私はガイウス・センプロニウスをこれ以上引き留めない。
§4.42.9ut tam carus esset militibus.
彼がその指揮において、兵士たちにこれほど慕われるという成果を勝ち得たからには。
” nec pietas quattuor tribunorum quam Hortensi tam placabile ad iustas preces ingenium pariter plebi patribusque gratius fuit.
」そして、4人の護民官の忠義も、正当な懇願に対してこれほど融通のきくホルテンシウスの気性も、同じように平民にとっても貴族にとっても、この上なく喜ばしいものであった。
§4.42.10non diutius fortuna Aequis indulsit, qui ambiguam victoriam Volscorum pro sua amplexi fuerant.
運命はアエクィ人に対してこれ以上長くは好意的ではなかった。 彼らはヴォルスキ人の曖昧な勝利を、自らのものとして受け入れていた。

語釈・文法注

  1. §4.42.1pro centurionibus — 「百人隊長(代行)として」。正規の任命を経た百人隊長ではなく、戦場での緊急時に実質的な指揮官として騎士たち自身によって推戴された暫定的な指導者であったことを示す。
  2. §4.42.4pati — 歴史的不定詞であり、三人称単数の未完了過去(patiebatur)に相当する。主語はHortensius。
  3. §4.42.4confidere — 分詞 `credens`(主語はHortensius)に導かれる対格不定詞句の動詞。対格主語は `reum`(センプロニウス)。`confidere` 自体は半脱動詞であり、信頼の対象となる `precibus` や `auxilio` を与格(または奪格)で取る。
  4. §4.42.7se vestem cum eo mutaturos — 「彼(被告)とともに衣服を改める(=喪服を着る)」。被告が有罪宣告の危機にある際、支持者や身内が喪服を着用して悲しみを共有し、人民の同情を引こうとするローマの司法・政治的慣習に言及している。
  5. §4.42.9nec pietas quattuor tribunorum quam Hortensi tam placabile ad iustas preces ingenium — 比較級を否定することによって強い肯定を表す表現(`nec ... quam ... gratius fuit`、「〜ほど喜ばれたものはなかった」)。4人の護民官の義務感(pietas)も、ホルテンシウスの妥協的な態度も、どちらも同様に極めて好意的に受け止められたことを意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §4.42.1-4.42.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.42.1-4.42.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。