Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §4.40.1-4.40.9

騎兵の帰還と護民官によるテンパニウス尋問

238 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマに騎兵たち帰還の知らせが届き、人々は歓喜に沸く。護民官ユニウスはこれを利用して、敗戦の責任を追及するために騎兵テンパニウスを民会に召喚し、執政官センプロニウスの過失について厳しく尋問する。

§4.40.1iam eo fama pugnae adversae castrorumque desertorum perlata erat, et ante omnia deplorati erant equites non privato magis quam publico luctu,
すでにそこには、敗戦と陣営の放棄についての噂が届いており、何よりも、私的な悲しみ以上に公的な哀悼をもって、騎兵たちのことが泣き伏されていた。
§4.40.2Fabiusque consul terrore urbi quoque iniecto stationem ante portas agebat, cum equites procul visi non sine terrore ab dubiis, quinam essent, mox cogniti tantam ex metu laetitiam fecere, ut clamor urbem pervaderet gratulantium salvos victoresque redisse equites et ex maestis paulo ante domibus, §4.40.3quae conclamaverant suos, procurreretur in vias pavidaeque matres ac coniuges oblitae prae gaudio decoris obviam agmini occurrerent in suos quaeque simul corpore atque animo, vix prae gaudio compotes, effusae.
そして執政官ファビウスは、市内に恐怖が投げ込まれた中で、自らも門の前で警戒にあたっていたが、遠くに騎兵たちの姿が見え、彼らが何者であるか疑う人々の中に少なからぬ恐怖が生じたものの、まもなく彼らであると確認されると、その恐怖から一転して非常に大きな喜びが沸き起こり、叫び声が街中に響き渡るほどであり、騎兵たちが無事に、かつ勝者として帰還したことを祝い喜ぶ人々や、つい先ほどまで悲しみに沈んでいた家々から、(それらの家々は身内の死を泣き叫んでいたのだが)人々が通りへと駆け出し、恐れおののいていた母親や妻たちは、喜びのあまり見だしなみを忘れて軍列を迎えに走り、それぞれが自分の身内に、体も心も同時に、喜びで我を忘れるばかりに、身を投げかけた。
Tribunis plebi, §4.40.4qui M. Postumio et T. Quinctio diem dixerant, quod ad Veios eorum opera male pugnatum esset, occasio visa est per recens odium Semproni consulis renovandae in eos invidiae.
護民官たち、すなわち、マルクス・ポストゥミウスとティトゥス・クィンクティウスに対して、彼らの落ち度でウェイイにて不覚を取ったとして裁判の日を布告していた者たちにとって、執政官センプロニウスへの新たな憎悪を利用して、彼らに対する反感を再燃させる好機が到来したように思われた。
§4.40.5itaque advocata contione cum proditam Veis rem publicam esse ab ducibus, proditum deinde, quia illis inpune fuerit, in Volscis ab consule exercitum, traditos ad caedem fortissimos equites, deserta foede castra vociferati essent,
そこで、民会が召集されると、彼らは、ウェイイにおいて国家が将軍たちによって裏切られ、次いで、彼らが不問に付されたために、ヴォルスキ人のもとでは執政官によって軍隊が裏切られ、最も勇敢な騎兵たちが虐殺のために引き渡され、陣営が卑劣にも見捨てられたのだ、と大声で主張した。
§4.40.6C. Iunius unus ex tribunis Tempanium equitem vocari iussit coramque ei “Sex.
護民官の一人ガイウス・ユニウスは、騎兵のテンパニウスを呼び出すように命じ、彼の面前でこう言った。 『セクストゥス・テンパニウスよ、私はお前に尋ねる。
Tempani” inquit, “quaero de te, arbitrerisne C. Sempronium consulem aut in tempore pugnam inisse aut firmasse subsidiis aciem aut ullo boni consulis functum officio et tune ipse victis legionibus Romanis tuo consilio equitem ad pedes deduxeris restituerisque pugnam;
執政官ガイウス・センプロニウスが、適切な時期に戦闘に入ったと思うか、あるいは予備兵力で戦線を補強したと思うか、あるいは良き執政官としての任務を何か一つでも果たしたと思うか。 そして、ローマの軍団が敗北した際、お前自身が自らの判断で騎兵を下馬させ、戦闘を立て直したのかどうか。
§4.40.7excluso deinde ab acie nostra tibi atque equitibus num aut consul ipse subvenerit aut miserit praesidium;
またその後に、我が軍の戦線から遮断されたお前と騎兵たちに対して、執政官自身が救助に来たか、あるいは援軍を送ったか。
§4.40.8postero denique die ecquid praesidii usquam habueris, an tu cohorsque in castra vestra virtute perruperitis;
さらには翌日、お前たちはどこかにいささかでも援護を得ていたか、それともお前とコホルスが自分たちの勇気によって陣営へと突破したのか。
ecquem in castris consulem, ecquem exercitum inveneritis, an deserta castra, relictos saucios milites.
陣営の中に、誰か執政官や、何らかの軍隊を見出したか、それとも見捨てられた陣営と、取り残された負傷した兵士たちを見出したのか。
§4.40.9haec pro virtute tua fideque, qua una hoc bello res publica stetit, dicenda tibi sunt hodie;
これらのことを、この戦争においてそれだけが国家を支えたお前の勇気と忠誠に照らして、今日お前は語らねばならない。
denique ubi C. Sempronius, ubi legiones nostrae sint;
最後に、ガイウス・センプロニウスは、そして我らの軍団はどこにいるのか。
desertus sis an deserueris consulem exercitumque;
お前が見捨てられたのか、それともお前が執政官と軍隊を見捨てたのか。
victi denique simus an vicerimus.
我々は最後に、敗北したのか、それとも勝利したのか。

語釈・文法注

  1. 4.40.2ut clamor urbem pervaderet... procurreretur... occurrerent — 接続詞 ut が導く結果節の中に、(1) 独立した主語を持つ能動態の節(clamor pervaderet)、(2) 非人称受動態の節(procurreretur、意味的には「人々が通りへと駆け出した」)、(3) 新たな主語を持つ能動態の節(matres ac coniuges... occurrerent)の3つの動詞が et および -que によって並列されている。非常に複雑な入れ子構造を形成している。
  2. 4.40.7excluso deinde ab acie nostra tibi atque equitibus — 分詞 excluso は与格単数形であり、代名詞 tibi (与格単数)に一致している。これに atque equitibus (与格複数)が付け加わっている。全体として動詞 subvenerit (与格支配、「〜を助ける」)の補語(与格)となっており、分詞 excluso は「遮断されたお前に」という付帯状況または時間関係を表している。属格独立構文(ラテン語では奪格独立)ではない点に注意。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §4.40.1-4.40.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.40.1-4.40.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。