Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §4.26.1-4.26.12

護民官の介入と独裁官ポストゥミウスの指名

224 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

外敵の脅威に対し、コンスル同士の不和と独裁官指名への抵抗が続く中、元老院は護民官の権限を利用してコンスルに強制し、アウルス・ポストゥミウス・トゥベルトゥスが独裁官に指名され、総力戦の準備が始まる。

§4.26.1tumultus causa fuit, quem ab Aequis et Volscis Latini atque Hernici nuntiarant.
ラティウム人とヘルニキ人がアイクィ人およびウォルスキ人の側から報告してきた、差し迫る戦乱が、(選挙実施の)契機となった。
§4.26.2T. Quinctius Luci filius Cincinnatus — eidem et Poeno cognomen additur — et Cn. Iulius Mento consules facti.
ルキウスの子ティトゥス・クィンクティウス・キンキナトゥス――彼にはポエヌスという家族名も付け加えられている――と、グナエウス・ユリウス・メントがコンスルに選出された。
nec ultra terror belli est dilatus.
戦争の恐怖はそれ以上引き延ばされなかった。
§4.26.3lege sacrata, quae maxima apud eos vis cogendae militiae erat, dilectu habito utrimque validi exercitus profecti in Algidum convenere ibique seorsum Aequi,
彼らの間で兵を動員するための最大の強制力であった神聖法によって、徴兵が行われ、双方から強力な軍勢が出発してアルギドゥス山に集結した。
§4.26.4seorsum Volsci castra communivere, intentiorque quam umquam ante muniendi exercendique militem cura ducibus erat.
そこでアイクィ人は別個に、ウォルスキ人も別個に、陣地を固めた。 将軍たちは、かつてないほど入念な配慮をもって、兵士の陣地構築と訓練に努めた。
§4.26.5eo plus nuntii terroris Romam attulere.
それゆえ、使者たちはローマにいっそう多くの恐怖の知らせをもたらした。
senatui dictatorem dici placuit, quia etsi saepe victi populi maiore tamen conatu quam alias umquam rebellarant et aliquantum Romanae iuventutis morbo absumptum erat.
何度も敗北した民族がかつてないほど大きな試みをもって再び反乱を起こしたこと、またローマの若者の少なからぬ部分が病気で失われていたことから、元老院は独裁官が指名されることを決定した。
§4.26.6ante omnia pravitas consulum discordiaque inter ipsos et certamina in consiliis omnibus terrebant.
何よりも、コンスルたちの不適格さと、彼らの間の不和、そしてあらゆる会議での争いが恐怖を与えていた。
sunt qui male pugnatum ab his consulibus in Algido auctores sint eamque causam dictatoris creandi fuisse.
これらコンスルたちによってアルギドゥス山で拙劣な戦いが行われ、それが独裁官選出の理由であったと伝える者たちもいる。
§4.26.7illud satis constat, ad alia discordes in uno adversus patrum voluntatem consensisse, ne dicerent dictatorem, donec, cum alia aliis terribiliora adferrentur nec in auctoritate senatus consules essent, Q. Servilius Priscus summis honoribus egregie usus “vos” inquit, “tribuni plebis,
次のことは十分に確かである。 他の事柄では不和であった彼らが、元老院議員たちの意志に反して独裁官を指名しないということ、この一事においてのみ一致していた。 ついに、次から次へとより恐ろしい知らせがもたらされ、コンスルたちが元老院の権威に従わなくなったとき、最高の名誉職を極めて立派に務め上げたクィントゥス・セルウィリウス・プリスクスがこう言った。
§4.26.8quoniam ad extrema ventum est, senatus appellat, ut in tanto discrimine rei publicae dictatorem dicere consules pro potestate vestra cogatis.
「護民官諸君よ、事態が極限に達したため、元老院は、国家のこれほど重大な危機において、コンスルたちに独裁官を指名するよう諸君の職権によって強制することを、諸君に訴える。
§4.26.9qua voce audita occasionem oblatam rati tribuni augendae potestatis secedunt proque collegio pronuntiant placere consules senatui dicto audientes esse;
」この言葉を聞いて、権力を拡大する絶好の機会が与えられたと考えた護民官たちは退席し、同僚を代表して、コンスルたちが元老院の指示に従うのが適切であると宣言した。
si adversus consensum amplissimi ordinis ultra tendant, in vincla se duci eos iussuros.
もし彼らが最も尊い身分の合意に反してなおも固執するならば、彼らを投獄するよう命じるであろう、と。
§4.26.10consules ab tribunis quam ab senatu vinci maluerunt proditum a patribus summi imperiiius datumque sub iugum tribuniciae potestati consulatum memorantes, si quidem cogi aliquid pro potestate ab tribuno consules et — quo quid ulterius privato timendum foret? — in vincla etiam duci possent.
コンスルたちは、元老院によって屈服させられるよりも、護民官によって屈服させられる方を選んだ。 そして、最高統治権の権利が元老院議員たちによって裏切られ、コンスル職が護民官の権力に降伏させられたと言い立てた。 もしコンスルたちが護民官によって職権において強制され、さらには――一私人がそれ以上に恐れるべきことなどあるだろうか? ――投獄されることさえあり得るのだとすれば、と。
§4.26.11sors, ut dictatorem diceret — nam ne id quidem inter collegas convenerat, T. Quinctio evenit.
独裁官を指名するための鬮は――というのも、このことさえ同僚たちの間で合意が成立していなかったからである――、ティトゥス・クィンクティウスに当たった。
is A. Postumium Tubertum, socerum suum, severissimi imperii virum, dictatorem dixit;
彼は、自らの義父であり、極めて厳格な統治を行う人物であるアウルス・ポストゥミウス・トゥベルトゥスを独裁官に指名した。
ab eo L. Iulius magister equitum est dictus.
彼によって、ルキウス・ユリウスが騎兵長官に指名された。
§4.26.12dilectus simul edicitur et iustitium, neque aliud tota urbe agi quam bellum apparari.
同時に、徴兵と裁判停止が布告され、都市全体で戦争の準備以外のことは行われなくなった。
cognitio vacantium militiae munere post bellum differtur.
兵役免除を求める者たちの審査は、戦後に延期された。
ita dubii quoque inclinant ad nomina danda.
こうして、迷っていた者たちも志願する方へと傾いた。
et Hernicis Latinisque milites imperati; utrimque enixe oboeditum dictatori est.
ヘルニキ人とラティウム人にも兵士が要求され、双方とも独裁官に対して熱心に従った。

語釈・文法注

  1. §4.26.5eo — 原因または理由を表す奪格(「それゆえに」「そのために」)として解釈。前の文(§4.26.4)に書かれた敵側の入念な陣地構築と訓練が、ローマにさらなる恐怖をもたらした原因であることを示す。比較級 plus にかかる度合の奪格(「それだけいっそう」)とする解釈も可能。
  2. §4.26.6sunt qui... auctores sint — 主節 sunt qui は接続法(sint)を伴う特徴記述の「〜という人々がいる」という構文。名詞 auctores はここでは対格と不定詞(male pugnatum [esse]... eamque causam ... fuisse)を導き、「〜と伝える者、主張する者」を意味する。
  3. §4.26.10si quidem cogi aliquid pro potestate ab tribuno consules... possent — si quidem(〜であるとすれば、〜なのだから)に導かれ、不満を述べる分詞句(memorantes...)の内容を条件・理由として補強する従属節。最高権力(imperium)を持つはずのコンスルが護民官の強制や投獄に服さねばならないという理不尽さへの、激しい憤りと皮肉が込められている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §4.26.1-4.26.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.26.1-4.26.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。