Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §4.17.1-4.17.12

フィデナエの離反と独裁官アエミリウスの任命

215 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

フィデナエがローマから離反してウェイイと同盟し、派遣されたローマの使節を殺害したため、ローマはマメルクス・アエミリウスを独裁官に指名して強硬な軍事的対抗措置をとる。

§4.17.1in horum magistratu Fidenae, colonia Romana, ad Lartem Tolumnium ac Veientes defecere.
彼らの任期中に、ローマの植民市であったフィデナエが、ラルス・トルムニウスおよびウェイイ族へと寝返った。
§4.17.2maius additum defectioni scelus: C. Fulcinium, Cloelium Tullum, Sp.
離反に、さらに重大な犯罪が加えられた。
Antium, L. Roscium, legatos Romanos, causam novi consilii quaerentes, iussu Tolumni interfecerunt.
新たな方針の理由を尋ねに来ていたローマの使節、ガイウス・フルキニウス、クロエリウス・トゥッルス、スプリウス・アンティウス、ルキウス・ロスキウスを、彼らはトルムニウスの命令によって殺害したのである。
§4.17.3levant quidam regis facinus: in tesserarum prospero iactu vocem eius ambiguam, ut occidi iussisse videretur, a Fidenatibus exceptam causam mortis legatis fuisse:
一部の者は、王の犯行を次のように言って軽減している。 すなわち、双六の目の出方が良くて興奮していた際の王の曖昧な発言が、あたかも殺害を命じたかのようにフィデナエ人たちに受け取られ、それが使節たちの死の原因となったのだ、と。
§4.17.4rem incredibilem, interventu Fidenatium, novorum sociorum, consulentium de caede ruptura ius gentium, non aversum ab intentione lusus animum nec deinde in errorem versum facinus.
しかし、万民法を破ることになる殺害について相談しに来た新しい同盟者フィデナエ人の介入があっても、王の心が遊びへの没頭から逸らされず、その後もその誤解による犯行が覆されなかったというのは、信じがたいことである。
propius est fidem obstringi Fidenatium populum,
むしろ次のことのほうが真実に近い。
§4.17.5ne respicere spem ullam ab Romanis posset, conscientia tanti sceleris voluisse.
すなわち、フィデナエの民が、ローマ人からいかなる希望も顧みることができなくなるよう、これほど重大な大罪を共犯することを自ら望んだのだ、ということである。
§4.17.6legatorum, qui Fidenis caesi erant, statuae publice in rostris positae sunt.
フィデナエで殺害された使節たちの彫像が、公費でロストラに設置された。
cum Veientibus Fidenatibusque, praeterquam finitumis populis, ab causa etiam tam nefanda bellum exorsis atrox dimicatio instabat.
隣接する民であるばかりでなく、これほど言語道断な原因から戦争を開始したウェイイ族およびフィデナエ人との間には、凄惨な戦いが差し迫っていた。
§4.17.7itaque ad curam summae rerum quieta plebe tribunisque eius nihil controversiae fuit, quin consules crearentur M. Geganius Macerinus tertium et L. Sergius Fidenas, a bello, credo, quod deinde gessit, appellatus.
それゆえ、国家の死活にかかわる事態への対処にあたって、平民もその護民官たちも平穏であったため、執政官を選出することについては何の異論もなく、マルクス・ゲガニウス・マケリヌスが3度目の、またルキウス・セルギウスが(私の思うに、彼がその後に行った戦争から「フィデナス」と呼ばれたのだが)選出された。
§4.17.8hic enim primus cis Anienem cum rege Veientium secundo proelio conflixit nec incruentam victoriam rettulit.
なぜなら、この者がアニオ川のこちら側で初めてウェイイの王と交戦し、戦闘には勝利したものの、流血なき勝利を得たわけではなかったからである。
maior itaque ex civibus amissis dolor quam laetitia fusis hostibus fuit, et senatus ut in trepidis rebus dictatorem dici Mam. Aemilium iussit.
それゆえ、敵を敗走させた喜びよりも、失われた市民に対する悲しみのほうが大きく、元老院は緊迫した情勢での常として、マメルクス・アエミリウスを独裁官に指名するよう命じた。
is magistrum equitum ex collegio prioris anni, §4.17.9quo simul tribuni militum consulari potestate fuerant, L. Quinctium Cincinnatum, dignum parente iuvenem, dixit.
彼は、前年の同僚―― その年は同時に執政官権限のある軍事護民官たちが置かれていたが――の中から、親に恥じない若者であるルキウス・クィンクティウス・キンキナトゥスを騎兵長官に指名した。
§4.17.10ad dilectum a consulibus habitum centuriones veteres belli periti adiecti et numerus amissorum proxima pugna expletus.
執政官たちによって行われた徴兵に、戦争経験の豊富な熟練した百人隊長たちが加えられ、前回の戦闘で失われた兵数が補充された。
legatos T. Quinctium Capitolinum et M. Fabium Vibulanum sequi se dictator iussit.
独裁官は、ティトゥス・クィンクティウス・カピトリヌスとマルクス・ファビウス・ウィブラヌスを使節として自分に従うよう命じた。
§4.17.11cum potestas maior tum vir quoque potestati par hostes ex agro Romano trans Anienem submovere;
より大きな権力と、その権力にふさわしい人物は、敵をローマの領土からアニオ川の向こうへと退けた。
collesque inter Fidenas atque Anienem ceperunt referentes castra nec ante in campos degressi sunt, quam legiones Faliscorum auxilio venerunt.
敵は陣営を後退させつつ、フィデナエとアニオ川の間の丘を占拠し、ファリスク人の軍団が救援に来るまでは平原へと降りてこなかった。
§4.17.12tum demum castra Etruscorum pro moenibus Fidenarum posita et dictator Romanus haud procul inde ad confluenti. consedit in utriusque ripis amnis, qua assequi munimento poterat, vallo interposito.
そのとき初めてエトルリア人の陣営がフィデナエの城壁の前に設置され、ローマの独裁官もそこから遠くない合流点の、川の両岸に、防御壁で繋ぐことのできる場所に、土塁を間に設けて陣を敷いた。
postero die in aciem eduxit.
翌日、彼は軍を戦闘配置に引き出した。

語釈・文法注

  1. 4.17.3vocem eius ambiguam... a Fidenatibus exceptam causam mortis legatis fuisse — 王の行為を軽減する人々(levant quidam regis facinus)の見解を伝える、主動詞のない対格不定詞句(間接話法)。主節の vocem... exceptam [esse] が causam... fuisse と結びつき、「[王の]言葉が聞き取られ、それが使節たちにとっての死の原因となった」という論理構造を示す。ut occidi iussisse videretur は vocem を修飾する。
  2. 4.17.4rem incredibilem — 対格感嘆、あるいは後続の対格不定詞句(non aversum... animum nec... versum facinus)の内容全体と等置される同格。文脈上、「〜というのは信じがたいことである」という話し手の強い否定の感情を表す。
  3. 4.17.5ne respicere spem ullam ab Romanis posset, conscientia tanti sceleris voluisse — propius est(〜のほうが真実に近い)に導かれる対格不定詞句(fidem obstringi... voluisse)の後半部。voluisse の主語は Fidenatium populum(フィデナエの民)。conscientia は手段の奪格(大罪の自覚・共謀意識によって)。
  4. 4.17.11collesque inter Fidenas atque Anienem ceperunt referentes castra nec ante in campos degressi sunt — ceperunt と degressi sunt の主語は、前文の目的語(hostes)への文脈上の転換である。また referentes castra(陣営を後退させつつ)という現在分詞も主語である敵(hostes)の行動を修飾している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §4.17.1-4.17.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.17.1-4.17.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。