§4.15.1tumultuantem deinde multitudinem incerta existimatione facti ad contionem vocari iussit et Maelium iure caesum pronuntiavit, etiam si regni crimine insons fuerit, qui vocatus a magistro equitum ad dictatorem non venisset.
その後、出来事の評価が定まらずに騒ぎ立っている群衆を市民集会に召集するよう彼は命じ、マエリウスは正当に殺害されたのだと宣言した。 たとえ彼が王権奪取の罪においては無罪であったとしても、騎兵長官によって独裁官のもとに召集されたのに来なかったからである、と。
§4.15.2se ad causam cognoscendam consedisse, qua cognita habiturum fuisse Maelium similem causae fortunam;
自分(独裁官)は事件を審理するために席に着いていたのであり、もし審理がなされていたならマエリウスはその弁明にふさわしい運命を得たはずであった、と。
vim parantem, ne iudicio se committeret, vi coercitum esse.
裁判に身を委ねまいとして武力を準備していた彼は、武力によって制圧されたのだ、と。
§4.15.3nec cum eo tamquam cum cive agendum fuisse, qui natus in libero populo inter iura legesque, ex qua urbe reges exactos sciret eodemque anno sororis filios regis et liberos consulis, liberatoris patriae, propter pactionem indicatam recipiendorum in urbem regum a patre securi esse percussos,
また、自由な民の中に、権利と法律のただ中に生まれ、その都市から王たちが追放されたことを知っており、同じ年に王の甥たちや、祖国の解放者である執政官の息子たちが、王たちを都市に呼び戻すための密約が暴露されたために、父親によって斧で処刑されたことを知っていたはずの彼に対しては、市民に対するようには扱われるべきではなかった、と。
§4.15.4ex qua Collatinum Tarquinium consulem nominis odio abdicare se magistratu atque exulare iussum, in qua de Sp. Cassio post aliquot annos propter consilia inita de regno supplicium sumptum, in qua nuper decemviros bonis, exilio, capite multatos ob superbiam regiam, in ea Sp. Maelius spem regni conceperit.
その同じ都市から執政官コッラティヌス・タルクィニウスがその名への憎悪のために職を辞し亡命するよう命じられたことを、その都市において数年後、スプリウス・カッシウスに対して王権への陰謀のために死刑が執行されたことを、その都市において最近、十人委員会が王のような傲慢さのために財産没収、追放、死刑に処されたことを知っていたはずなのに、その都市においてスプリウス・マエリウスが王権への希望を抱いたのである!
§4.15.5et quis homo? quamquam nullam nobilitatem, nullos honores, nulla merita cuiquam ad dominationem pandere viam;
そして、それはいかなる男なのか。 もっとも、いかなる高貴さも、官職も、功績も、誰に対しても支配への道を開くものではない。
sed tamen Claudios, Cassios consulatibus, decemviratibus suis maiorumque honoribus, splendore familiarum sustulisse animos, quo nefas fuerit;
しかしながら、クラウディウス一族やカッシウス一族でさえ、執政官職や十人委員職、彼ら自身の、また祖先の官職、家柄の輝きによって不遜になったのであり、それさえ不義であったというのに。
§4.15.6Sp. Maelium, cui tribunatus plebis magis optandus quam sperandus fuerit, frumentarium divitem, bilibris farris sperasse libertatem se civium suorum emisse ciboque obiciendo ratum victorem finitimorum omnium populum in servitutem perlici posse,
スプリウス・マエリウスは――彼にとって護民官職すら、期待しうるものというよりはせいぜい願望の対象にすぎなかったはずなのに――穀物成金にすぎない彼が、2ポンドの小麦によって同胞市民の自由を自分が買い取ったと期待し、食べ物を投げ与えることによって、近隣のすべての民族の勝者である人民を奴隷状態へと誘い込むことができると思い込んだのである。
§4.15.7ut, quem senatorem concoquere civitas vix posset, regem ferret Romuli conditoris ab diis orti, recepti ad deos, insignia atque imperium habentem.
その結果、彼を元老院議員として受け入れることさえ国家がほとんどできなかったというのに、神々から生まれ神々へと迎え入れられた建国者ロムルスの象徴と権能を保持する王として、彼を戴くことになる(とは何たることか)。
§4.15.8non pro scelere id magis quam pro monstro habendum, nec satis esse sanguine eius expiatum, nisi tecta parietesque, intra quae tantum amentiae conceptum esset, dissiparentur bonaque contacta pretiis regni mercandi publicarentur.
これは犯罪というよりは怪異としてみなされるべきであり、その内部でこれほどの狂気が企てられた家屋や壁が打ち壊され、王権を買い取るための代金によって汚された財産が公有化されなければ、彼の血によって十分にあがなわれたとは言えない。
iubere itaque quaestores vendere ea bona atque in publicum redigere.
それゆえ、財務官たちにそれらの財産を売却し、国庫に納めるよう命じる、と。