Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §39.6.1-39.6.9

マンリウスの凱旋式とアジアの贅沢の流入

1453 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新たな執政官と法務官の選出に続き、グナエウス・マンリウス・ウルソがアジアでの勝利を祝う凱旋式を挙行する。アジア帰りの軍隊がローマに贅沢品や放縦な習慣を持ち込み、家庭生活や社会的価値観の変容の契機となったことが描かれる。

§39.6.1iam consularium comitiorum appetebat tempus;
すでに執政官選挙の時期が近づいていた。
quibus quia M. Aemilius, cuius sortis ea cura erat, occurrere non potuit, C. Flaminius Romam venit.
その選挙は、割当てにより担当することになっていたマルクス・アエミリウスが臨むことができなかったため、ガイウス・フラミニウスがローマにやってきた。
ab eo creati consules Sp. Postumius Albinus Q. Marcius Philippus.
彼によって、スプリウス・ポストゥミウス・アルビヌスとクィントゥス・マルキウス・フィリップスが執政官に選出された。
§39.6.2praetores inde facti T. Maenius P. Cornelius Sulla C. Calpurnius Piso M. Licinius Lucullus C. Aurelius Scaurus L. Quinctius Crispinus.
次いで、ティトゥス・マエニウス、プブリウス・コルネリウス・スッラ、ガイウス・カルプルニウス・ピソ、マルクス・リキニウス・ルクルス、ガイウス・アウレリウス・スカウルス、ルキウス・クィンクティウス・クリスピヌスが法務官となった。
extremo anni, §39.6.3magistratibus iam creatis, ante diem tertium nonas Martias Cn. Manlius Vulso de Gallis qui Asiam incolunt triumphavit.
その年の終わりに、すでに政務官たちが選出された後、3月のノナエの3日前(3月5日)に、グナエウス・マンリウス・ウルソがアジアに居住するガリア人に対して凱旋式を行った。
§39.6.4serius ei triumphandi causa fuit, ne Q. Terentio Culleone praetore causam lege Petillia diceret, et incendio alieni iudicii, quo L. Scipio damnatus erat,
彼の凱旋式がこれほど遅くなった理由は、法務官クィントゥス・テレンティウス・クッレオのもとでペティリウス法に基づいて裁判を受け、ルキウス・スキピオが有罪判決を受けた他人の裁判の火に、包まれてしましないようにするためであった。
§39.6.5conflagraret, eo infensioribus in se quam in illum iudicibus, quod disciplinam militarem severe ab eo conservatam successorem ipsum omni genere licentiae corrupisse fama attulerat.
スキピオに対してよりも自分に対して、裁判官たちがそれだけ敵意を燃やしている状況であったのは、彼によって厳格に維持されていた軍紀を、後継者自身があらゆる放縦によって台無しにしたという噂が伝わっていたからである。
§39.6.6neque ea sola infamiae erant, quae in provincia procul ab oculis facta narrabantur, sed ea etiam magis, quae in militibus eius quotidie aspiciebantur.
そして、遠く目の届かない属州で行われたと語られることだけが不名誉の原因であったのではなく、彼の兵士たちのうちに日々目撃されることのほうが、さらに大きな不名誉であった。
§39.6.7luxuriae enim peregrinae origo ab exercitu Asiatico invecta in urbem est.
というのも、異国の贅沢の起源が、アジア遠征軍によって市にもたらされたからである。
ii primum lectos aeratos, vestem stragulam pretiosam, plagulas et alia textilia, et quae tum magnificae supellectilis habebantur, monopodia et abacos Romam advexerunt.
彼らが最初に、青銅張りの寝台、高価な掛け布団、カーテンやその他の織物、そして当時は豪華な調度品とみなされていた、一本脚のテーブルや飾り棚をローマに持ち込んだ。
§39.6.8tunc psaltriae sambucistriaeque et convivalia alia ludorum oblectamenta addita epulis;
その時、女性の竪琴弾きやサンブーカ弾き、その他の宴席の余興が饗宴に加えられた。
epulae quoque ipsae et cura et sumptu maiore apparari coeptae.
饗宴そのものも、より大きな配慮と費用をかけて準備され始めた。
tum coquus, §39.6.9vilissimum antiquis mancipium et aestimatione et usu, in pretio esse, et quod ministerium fuerat, ars haberi coepta.
その時、料理人は、昔の人々にとっては価値の点でも実用の点でも最も卑しい奴隷であったが、重んじられるようになり、かつては用務であったものが、技術とみなされ始めた。
vix tamen illa quae tum conspiciebantur, semina erant futurae luxuriae.
しかし、当時見られたそれらのことは、将来の贅沢の種にすぎなかった。

語釈・文法注

  1. §39.6.4serius... ne... conflagraret — 副詞比較級 serius(より遅く)が predicate 的に働き、「彼の凱旋式が[通常より]遅くなった原因は、...しないためであった」という文構造を作る。ne 節は causa の内容(~を避けるため)を導いている。また、incendio alieni iudicii... conflagraret は、L. スキピオの有罪判決という「他人の裁判の炎に包まれる」という比喩表現である。
  2. §39.6.5eo infensioribus in se quam in illum iudicibus, quod — eo... quod...(...であるからそれだけいっそう...)の相関構造。eo は比較の差を示す奪格。infensioribus... iudicibus は接続詞 cum のない奪格絶対(absolute ablative)で、主節の背景となる状況を示す。
  3. §39.6.9in pretio esse, et quod ministerium fuerat, ars haberi coepta — in pretio esse は歴史的不定詞(historical infinitive)で、主語は coquus。一方、後ろの ars haberi coepta [est] では、動詞 coepi(始める)が受動不定詞 haberi とともに受動態完了形 coepta(女性単数、補語 ars に一致)として用いられ、「技術とみなされ始めた」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §39.6.1-39.6.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.6.1-39.6.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。