Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §39.5.1-39.5.17

フルウィウスの凱旋式挙行と莫大な戦利品

1452 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

同僚の護民官グラックスらの説得により護民官アブリウスが反対を撤回し、フルウィウスの凱旋式が決定された。フルウィウスは執政官アエミリウスの妨害を避けるために予定を繰り上げ、莫大な戦利品を伴う凱旋式を挙行した。

§39.5.1undique omnes alii deprecari tribunum, alii castigare.
四方八方から、ある者たちは護民官に懇願し、別の者たちは彼を非難した。
Ti. Gracchi collegae plurimum oratio movit.
同僚のティベリウス・グラックスの演説が最も強く彼を動かした。
§39.5.2ne suas quidem simultates pro magistratu exercere boni exempli esse: alienarum vero simultatum tribunum plebis cognitorem fieri turpe et indignum collegii eius potestate et sacratis legibus esse.
自分の個人的な敵意でさえ、官職に就いている間に実行することは良い先例とは言えず、まして他人の敵意の調停人に平民護民官がなることは卑劣であり、その同僚団の権能や神聖法に値しないことである、とグラックスは言った。
§39.5.3suo quemque iudicio et homines odisse aut diligere et res probare aut improbare debere, non pendere ex alterius vultu ac nutu nec alieni momentis animi circumagi, adstipularique irato consuli tribunum plebei;
各人が自分自身の判断によって、人を憎みあるいは愛し、物事を善しとしあるいは悪しとすべきであり、他人の表情や合図に依存したり他人の心の動きに振り回されたりすべきではない。
et quid privatim M. Aemilius mandaverit, §39.5.4meminisse, tribunatum sibi a populo Romano mandatum oblivisci, et mandatum pro auxilio ac libertate privatorum, non pro consulari regno.
それなのに平民護民官が怒れる執政官の肩を持ち、マルクス・アエミリウスが私的に命じたことを、覚えている一方で、ローマ人民から自分に委ねられた護民官職のことを忘れており、しかもそれが私人の救済と自由のための委託であって、執政官の支配のためのものではないことを忘れているのだ、と。
§39.5.5ne hoc quidem cernere eum, fore ut memoriae ac posteritati mandetur eiusdem collegii alterum e duobus tribunis plebis suas inimicitias remisisse rei publicae, alterum alienas et mandatas exercuisse.
彼はこのことさえ理解していない。 すなわち、同じ同僚団の二人の平民護民官のうち、一方は国家のために自身の敵意を捨て、他方は他人の、しかも委託された敵意を実行した、と記憶され後世に伝えられることになるのを。
§39.5.6his victus castigationibus tribunus cum templo excessisset, referente Ser. Sulpicio praetore triumphus M. Fulvio est decretus.
護民官がこれらの非難に屈して神殿を立ち去ると、法務官セルウィウス・スルピキウスの提案により、マルクス・フルウィウスに凱旋式が決定された。
§39.5.7is cum gratias patribus conscriptis egisset, adiecit ludos magnos se Iovi optimo maximo eo die quo Ambraciam cepisset vovisse; in eam rem sibi centum pondo auri a civitatibus conlatum;
フルウィウスは元老院議員たちに感謝を述べた後、自分がアムブラキアを攻略したその日に、至高至善のユーピテルに盛大な競技会を誓約したこと、そのために諸都市から100ポンドの金が自分に集められたことを付け加えた。
§39.5.8petere ut ex ea pecunia, quam in triumpho latam in aerario positurus esset, id aurum secerni iuberent.
そして、自分が凱旋式で運んで財務府に納める予定のその金銭の中から、この金を別にしておくよう命じることを求めた。
senatus pontificum collegium consuli iussit, §39.5.9num omne id aurum in ludos consumi necesse esset.
元老院は、神官団に諮問することを命じた、その金すべてを競技会に費やす必要があるかどうかを。
§39.5.10cum pontifices negassent ad religionem pertinere, quanta impensa in ludos fieret, senatus Fulvio quantum impenderet permisit, dum ne summam octoginta milium excederet.
神官たちが、競技会にどれほどの費用がかけられるかは宗教上の事柄には関係しないと答えたため、元老院はフルウィウスに、8万セステルティウスの額を超えない限り、いくら費やすかを一任した。
§39.5.11triumphare mense Ianuario statuerat: sed cum audisset consulem M. Aemilium, litteris M. Aburii tribuni plebis acceptis de remissa intercessione, §39.5.12ipsum ad impediendum triumphum Romam venientem aegrum in via substitisse, ne plus in triumpho certaminum quam in bello haberet, praetulit triumphi diem.
彼は1月に凱旋式を行うことを決めていたが、執政官マルクス・アエミリウスが、護民官マルクス・アブリウスからの介入撤回に関する書簡を受け取って、凱旋式を妨害するために自身がローマへ向かう途中で病気になり留まっていると聞き、戦いの中よりも凱旋式において多くの争いを持たないようにするために、凱旋式の日を繰り上げた。
§39.5.13triumphavit ante diem decimum Kal. Ianuarias de Aetolis et de Cephallania.
彼は12月のカレンダエの10日前に、アイトリアおよびケファッレニアに対する凱旋式を行った。
§39.5.14aureae coronae centum duodecim pondo ante currum latae sunt;
戦車に先立って、112ポンドの重さの金の冠が運ばれた。
argenti pondo milia octoginta tria, auri pondo ducenta quadraginta tria, tetrachma Attica centum octodecim milia, §39.5.15Philippei nummi duodecim milia trecenti viginti duo, signa aenea septingenta octoginta quinque, signa marmorea ducenta triginta, arma tela cetera spolia hostium, magnus numerus, §39.5.16ad hoc catapultae, ballistae, tormenta omnis generis;
また銀が8万3千ポンド、金が243ポンド、アッティカ・テトラドラクマ銀貨が11万8千枚、フィリッポス金貨が1万2322枚、青銅像が785体、大理石像が230体、武器や投槍その他の敵の戦利品が非常に多く、さらに、カタパルト、バリスタ、あらゆる種類の攻城兵器。
duces aut Aetoli et Cephallanes aut regii ab Antiocho ibi relicti ad viginti septem.
捕虜となった将領は、アイトリア人、ケファッレニア人、あるいはアンティオコスによってそこに残された王の将領たちで、27人に上った。
§39.5.17multos eo die, priusquam in urbem inveheretur, in circo Flaminio tribunos praefectos equites centuriones, Romanos sociosque, donis militaribus donavit.
彼はその日、市内に乗り入る前に、フラミニウス競技場において、多くの護民官、隊長、騎兵、百人隊長たち、すなわちローマ人と同盟軍の双方に、軍功章を授与した。
militibus ex praeda vicenos quinos denarios divisit, duplex centurioni, triplex equiti.
兵士たちには戦利品から一人あたり25デナリウスずつを分配し、百人隊長にはその2倍を、騎兵には3倍を与えた。

語釈・文法注

  1. §39.5.1deprecari... castigare — これらは歴史的不定詞(historical infinitive)であり、未完了過去形のように機能している。文脈上の主語は `omnes` であり、それに続く `alii... alii` が部分を表す同格として機能している。
  2. §39.5.2boni exempli — 性質の属格(genitive of quality/description)であり、「〜という良い例である(良い先例となる)」という述語的な補語として機能している。
  3. §39.5.3suo quemque iudicio — 対格 `quemque`(それぞれの人)は不定詞 `debere` の意味上の主語(対格)であり、`suo iudicio`(自分自身の判断によって)は手段または方法を表す奪格である。
  4. §39.5.5fore ut — `fore`(未来不定詞 `futurum esse`)と `ut` 節(接続法)による迂言的未来不定詞構文。主節が過去の歴史的現在を前提としているため、`ut` 節内には接続法未完了過去 `mandetur`(歴史的現在の時制の一致による)が用いられ、「後世に伝えられることになるだろう」という受動の未来を表現している。
  5. §39.5.11sed cum audisset consulem M. Aemilium ... — この長大な文の主節の主動詞は末尾の `praetulit`(主語はフルウィウス)。`cum audisset`(〜と聞いたとき)の節の中に、「執政官マルクス・アエミリウスが(`consulem M. Aemilium`、さらに `ipsum` や分詞 `venientem` により修飾・同格)途中で留まったこと(`substitisse`)」という対格不定詞構文(間接話法)が埋め込まれている。`ad impediendum` は目的を示す動形容詞構文。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §39.5.1-39.5.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.5.1-39.5.17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。