Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §39.51.1-39.51.12

ハンニバルの邸宅包囲と服毒自害

1498 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマの使節フラミニヌスがプルシアス王を訪れ、それを機にハンニバルの邸宅が包囲される。逃亡の道が断たれたことを悟ったハンニバルは、ローマの道義的退廃を非難して自害し、生涯を閉じる。

§39.51.1ad Prusiam regem legatus T. Quinctius Flamininus venit, quem suspectum Romanis et receptus post fugam Antiochi Hannibal et bellum adversus Eumenem motum faciebat.
プルシアス王のもとに、使節ティトゥス・クィンクティウス・フラミニヌスがやって来た。 ローマ人にとってプルシアスを疑わしい存在にしていたのは、アンティオコスの逃亡後に彼がハンニバルを保護したことと、エウメネスに対する戦争を起こしたことであった。
§39.51.2ibi seu quia a Flaminino inter cetera obiectum Prusiae erat hominem omnium, qui viverent, infestissimum populo Romano apud eum esse, qui patriae suae primum, deinde fractis eius opibus Antiocho regi auctor belli adversus populum Romanum fuisset; §39.51.3seu quia ipse Prusias, ut gratificaretur praesenti Flaminino Romanisque, per se necandi aut tradendi eius in potestatem consilium cepit; a primo colloquio Flaminini milites extemplo ad domum Hannibalis custodiendam missi sunt.
この地において、フラミニヌスが他のことに加えてプルシアスを難詰し、存命中のあらゆる人々の中でローマ人民に最も敵対的な男、すなわち、最初は自身の祖国に対して、次いでその国力が砕かれた後はアンティオコス王に対して、ローマ人民に対する戦争を教唆した者が彼のもとに身を寄せていると責め立てたためか、あるいは、プルシアス自身が、目の前にいるフラミニヌスとローマ人たちにへつらうために、自らハンニバルを殺害するか、あるいは彼らの支配下に引き渡すという計画を立てたためか、フラミニヌスの最初の会談の直後から、兵士たちが直ちにハンニバルの邸宅を監視するために派遣された。
§39.51.4semper talem exitum vitae suae Hannibal prospexerat animo et Romanorum inexpiabile odium in se cernens, et fidei regum nihil sane confisus: Prusiae vero levitatem etiam expertus erat; Flaminini quoque adventum velut fatalem sibi horruerat.
ハンニバルは常に、自身の人生のこのような最期を心の中で見越していた。 ローマ人の自分に対する和解不可能な憎しみを見ており、また王たちの信義をまったく信頼していなかったからである。 さらに、プルシアスの軽薄さをも実際に経験しており、フラミニヌスの到来をも、自分にとって致命的なものとして恐れていた。
§39.51.5ad omnia undique infesta ut iter semper aliquod praeparatum fugae haberet, septem exitus domo fecerat, et ex iis quosdam occultos, ne custodia saepirentur.
四方八方からのあらゆる危険に対して、常に避難のための何らかの用意された経路を確保しておくために、彼は自宅に7つの出口を作っており、監視によって塞がれないように、そのうちのいくつかは秘密のものにしていた。
§39.51.6sed grave imperium regum nihil inexploratum, quod vestigari volunt, efficit.
しかし、王たちの過酷な命令は、彼らが捜索を望むもので調べ尽くされないまま残るものを何一つ残さない。
totius circuitum domus ita custodiis complexi sunt, ut nemo inde elabi posset.
彼らは家全体の周囲を監視兵で取り囲んだので、そこから誰も逃れることはできなかった。
§39.51.7Hannibal, postquam est nuntiatum milites regios in vestibulo esse, postico, quod devium maxime atque occultissimi exitus erat, §39.51.8fugere conatus, ut id quoque occursu militum obsaeptum sensit et omnia circa clausa custodiis dispositis esse venenum, quod multo ante praeparatum ad tales habebat casus, poposcit.
ハンニバルは、王の兵たちが玄関にいると告げられた後、最も人目に付かず、最も隠された出口であった裏口から逃れようと試みたが、それもまた兵たちの立ち塞がりによって閉ざされていると気づき、周囲がすべて配置された監視兵たちによって閉じられていると知ったとき、そのような事態に備えてずっと前に用意していた毒薬を求めた。
§39.51.9“liberemus” inquit “diuturna cura populum Romanum, quando mortem senis exspectare longum censent.
彼は言った。 「ローマ人民を長年の不安から解放してやろうではないか。 彼らは老人の死を待つことを退屈だと思っているのだから。
§39.51.10nec magnam nec memorabilem ex inermi proditoque Flamininus victoriam feret.
フラミニヌスは、武器を持たず裏切られた者から、偉大でも記憶に値するものでもない勝利を得るだろう。
mores quidem populi Romani quantum mutaverint, vel hic dies argumento erit.
ローマ人民の道義がどれほど変化してしまったかは、まさに今日という日が証拠となる。
§39.51.11horum patres Pyrrho regi, hosti armato, exercitum in Italia habenti, ut a veneno caveret praedixerunt: hi legatum consularem, qui auctor esset Prusiae per scelus occidendi hospitis, miserunt.
彼らの父祖たちは、イタリアに軍を擁していた武装した敵であるピュロス王に対し、毒殺を警戒するようあらかじめ警告した。 これに対し、今の彼らは、プルシアスに対して犯罪行為によって賓客を殺害することを教唆するために、執政官経験者の使節を派遣したのだ。
§39.51.12exsecratus deinde in caput regnumque Prusiae, et hospitales deos violatae ab eo fidei testes invocans, poculum exhausit.
」そして、プルシアスの身と王国に対して呪いをかけ、プルシアスによって破られた信義の証人として歓待の神々を呼び求めて、彼は杯を飲み干した。
hic vitae exitus fuit Hannibalis.
これがハンニバルの生涯の最期であった。

語釈・文法注

  1. 39.51.1receptus post fugam Antiochi Hannibal et bellum adversus Eumenem motum faciebat — 動詞 faciebat の主語は、動名詞のように機能する二つの完了受動分詞構成(ハンニバルが受け入れられたこと、およびエウメネスに対する戦争が起こされたこと)であり、これらが全体としてプルシアスをローマ人にとって疑わしい存在(suspectum)にしていたことを表す。動詞 faciebat が単数形なのは、これら二つの出来事が一体の要因として捉えられているか、あるいは直近の主語(bellum)に一致しているためである。
  2. 39.51.2obiectum Prusiae erat hominem ... apud eum esse — 非人称の受動態構文であり、対格不定詞句(hominem... apud eum esse)が、obiectum erat(非難された、突きつけられた)の実質的な主語となっている。a Flaminino は行為者を示す。
  3. 39.51.8fugere conatus, ut id quoque occursu militum obsaeptum sensit et omnia circa clausa custodiis dispositis esse — 全体の主語は §39.51.7 の Hannibal。conatus は分詞で「〜しようと試みたが」の意。時間節を導く接続詞 ut(〜したとき)は、sensit を支配し、その目的語として二つの対格不定詞句「id quoque obsaeptum [esse]」(それもまた塞がれていること)と「omnia circa clausa ... esse」(周囲のすべてが閉じられていること)をとる。文の主動詞は poposcit である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §39.51.1-39.51.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.51.1-39.51.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。