§39.42.1in Hispania ulteriore fractis proximo bello Lusitanis quietae res fuerunt: in citeriore A. Terentius in Suessetanis oppidum Corbionem vineis et operibus expugnavit, captivos vendidit: quieta deinde hiberna et citerior provincia habuit.
遠スペインにおいては、直前の戦争でルシタニア人が打ち破られたため、状況は平穏であった。 近スペインにおいては、アウルス・テレンティウスがスエッセタニ人の領土にあるコルビオの町を、攻城障壁と攻城工事によって攻略し、捕虜を売り払った。 その後、近スペイン属州も平穏な冬営を過ごした。
§39.42.2veteres praetores C. Calpurnius Piso et L.. Quinctius Romam redierunt.
前任の法務官たちであるガイウス・カルプルニウス・ピソとルキウス・クィンクティウスがローマに帰還した。
utrique magno patrum consensu triumphus est decretus.
元老院議員たちの強い一致のもと、両者に凱旋式が議決された。
§39.42.3prior C. Calpurnius de Lusitanis et Celtiberis triumphavit: coronas aureas tulit octoginta tres et duodecim milia pondo argenti.
先にガイウス・カルプルニウスが、ルシタニア人とケルティベリア人に対する凱旋式を挙行した。 彼は83個の金冠と、1万2千ポンドの銀を運ばせた。
§39.42.4paucos post dies L.. Quinctius Crispinus ex iisdem Lusitanis et Celtiberis triumphavit: tantundem auri atque argenti in eo triumpho praelatum.
数日後、ルキウス・クィンクティウス・クリスピヌスが同じルシタニア人とケルティベリア人に対して凱旋式を挙行した。 その凱旋式でも同量の金と銀が前に運ばれた。
censores M. Porcius §39.42.5et L.. Valerius metu mixta exspectatione senatum legerunt;
監察官マルクス・ポルキウスとルキウス・ウァレリウスは、恐れの入り混じった期待の中で、元老院名簿を改定した。
§39.42.6septem moverunt senatu, ex quibus unum insignem et nobilitate et honoribus, L.. Quinctium Flamininum consularem.
彼らは7名を元老院から除名したが、その中には家柄でも官職経歴でも傑出した人物である、執政官経験者のルキウス・クィンクティウス・フラミニヌスが含まれていた。
patrum memoria institutum fertur, ut censores motis senatu adscriberent notas.
先祖代々の記憶によれば、監察官は元老院から除名した人々に対して非難の烙印を付記することが制度化されていたと伝えられている。
Catonis et aliae quidem acerbae orationes exstant in eos, quos aut senatorio loco movit aut quibus equos ademit,
カトが元老院議員の地位から除名した者、あるいはその馬を没収した者に対する、彼の他の辛辣な演説も現存している。
§39.42.7longe gravissima in L. Quinctium oratlo, qua si accusator ante notam, non censor post notam usus esset, retinere L.. Quinctium in senatu ne frater quidem T. Quinctius, si tum censor esset, potuisset.
ルキウス・クィンクティウスに対する演説は群を抜いて最も激しいものであり、もし告発者が烙印を付す前に、監察官が烙印を付した後にではなく、この演説を用いていたならば、たとえ兄弟であるティトゥス・クィンクティウスがそのとき監察官であったとしても、ルキウス・クィンクティウスを元老院に留め置くことはできなかったであろう。
§39.42.8inter cetera obiecit ei Philippum Poenum, carum ac nobile scortum, ab Roma in Galliam provinciam spe ingentium donorum perductum.
他の事柄の中でも、カトは彼に対し、莫大な贈り物の期待によってローマからガリア属州へと連れて行かれた、愛され、かつ名高い男娼であるカルタゴ人のフィリッポスの件を難詰した。
§39.42.9eum puerum, per lasciviam cum cavillaretur, exprobrare consuli saepe solitum, quod sub ipsum spectaculum gladiatorium abductus ab Roma esset, ut obsequium amatori venditaret.
その少年は、戯れてからかう際に、愛人に自らの従順さを売り込むために、剣闘士興行のまさに直前にローマから連れ去られたのだと、しばしば執政官を責め立てるのが常であった。
§39.42.10forte epulantibus iis, cum iam vino incaluissent, nuntiatum in convivio esse nobilem Boium cum liberis transfugam venisse;
たまたま彼らが宴会をしており、すでにワインで興奮していたとき、ボイイ族の貴族が子供たちを連れて亡命者としてやって来て、直接保障を受け取るために執政官に会うことを望んでいる、と宴会の席で報告された。
convenire consulem velle, ut ab eo fidem praesens acciperet. §39.42.11introductum in tabernaculum per interpretem adloqui consulem coepisse.
幕舎に招き入れられた亡命者が通訳を介して執政官に話し始めた。
inter cuius sermonem Quinctius scorto “vis tu,” inquit “quoniam gladiatorium spectaculum reliquisti, iam hunc Gallum morientem videre?”
その話の最中に、クィンクティウスは男娼に向かってこう言った。 「お前は剣闘士興行をあきらめてきたのだから、今ここで、このガリア人が死んでいくのを見たいか?
§39.42.12et cum is vixdum serio adnuisset, ad nutum scorti consulem stricto gladio, qui super caput pendebat, loquenti Gallo caput primum percussisse, deinde, fugienti fidemque populi Romani atque eorum, qui aderant, imploranti latus transfodisse.
」そして、彼が真面目にかどうかも定かでないままにかろうじて頷くと、男娼の合図に応じて、執政官は頭上に掛かっていた剣を抜き、話していたガリア人の頭をまず斬りつけ、次いで、逃げ惑いながらローマ民衆とそこに居合わせた人々の保護を懇願する彼の脇腹を突き刺した。