Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §39.25.1-39.25.17

テンペの会議と諸部族によるフィリッポス告発

1472 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

テンペの会議においてローマの使節たちが調停を行い、テッサリア、ペッライビア、アタマニアの代表団がフィリッポス王の支配の過酷さを告発し、領土の返還や自由の保障を要求する。

§39.25.1ibi cum Romani legati disceptatorum loco, Thessali Perrhaebique et Athamanes haud dubii accusatores, Philippus ad audienda crimina tamquam reus consedissent, §39.25.2pro ingenio quisque eorum, qui principes legationum erant, et gratia cum Philippo aut odio acerbius leniusve egerunt.
そこで、ローマの使節たちが調停者の席に、テッサリア人、ペッライビア人、およびアタマニア人が疑いようのない告発者として、そしてフィリッポスが容疑者のように告発を聞くために着席したとき、使節団の長であった者たちはそれぞれ、自身の気質、およびフィリッポスに対する好意や憎悪に応じて、より厳しく、あるいはより穏やかに弁論を行った。
§39.25.3in controversiam autem veniebant Philippopolis Tricca Phaloria et Eurymenae et cetera circa eas oppida,
紛争の対象となったのは、フィリッポポリス、トリッカ、パロリア、エウリメナイ、およびそれらの周囲のその他の町々であった。
§39.25.4utrum, Thessalorum iuris cum essent, vi ademptae possessaeque ab Aetolis forent — nam Philippum Aetolis ademisse eas constabat —, an Aetolica antiquitus ea oppida fuissent:
すなわち、それらが本来テッサリア人の管轄に属していたにもかかわらず、アイトリア人によって力ずくで奪われ所有されていたのか――というのは、フィリッポスがそれらをアイトリア人から奪い取ったということは明白であったからである――、それとも、それらの町々が古くからアイトリアのものであったのか、という点であった。
§39.25.5ita enim Acilium regi concessisse, si Aetolorum fuissent, et si voluntate, non si vi atque armis coacti cum Aetolis essent.
というのも、アキリウスが王に譲渡したのは、それらがアイトリア人のものであった場合、かつ彼らが武力や兵器によって強制されたのではなく自発的にアイトリア人と共にあっていた場合のみである、と主張されたからである。
§39.25.6eiusdem formulae disceptatio de Perrhaeborum Magnetumque oppidis fuit: omnium enim iura possidendo per occasiones Aetoli miscuerant.
ペッライビア人とマグネテス人の町々に関する紛争も同様の規定に基づくものであった。 アイトリア人が、機会あるごとに占有することによって、すべての者の権利関係を混乱させていたからである。
§39.25.7ad haec, quae disceptationis erant, querellae Thessalorum adiectae, quod ea oppida, si iam redderentur sibi, spoliata ac deserta redditurus esset:
これら、紛争の対象である事項に加えて、テッサリア人の不満が付け加えられた。 それは、たとえそれらの町々が今や自分たちに返還されるとしても、彼がそれらを略奪し荒廃させた状態で返還しようとしている、というものであった。
§39.25.8nam praeter belli casibus amissos quingentos principes iuventutis in Macedoniam abduxisse, et opera eorum in servilibus abuti ministeriis; et quae reddiderit coactus Thessalis, inutilia ut redderet curasse.
なぜなら、戦争の不慮の事態で失われた者たちのほかに、500人の若者の指導者たちをマケドニアへと連れ去り、彼らの労働を奴隷的な労役に悪用しているからであり、また強制されてテッサリア人に返還したいくつかのものについても、それらを役に立たない状態で返還するよう取り計らったからである、という。
§39.25.9Thebas Phthias unum maritimum emporium fuisse quondam Thessalis quaestuosum et frugiferum: ibi navibus onerariis comparatis regem, quae praeter Thebas Demetriadem cursum derigerent. negotiationem maritimam omnem eo avertisse.
かつてプティオティスのテバイは、テッサリア人にとって有益で実り豊かな唯一の海上交易港であった。 そこで王は、貨物船を用意し、それらがテバイを通り越してデメトリアスへと航路を向けるようにすることで、すべての海上取引をそちらへと偏向させた、と。
§39.25.10iam ne a legatis quidem, qui iure gentium sancti sint.
さらに、今や万民法によって神聖とされる使節たちに暴力を振るうことからさえ、彼は身を引いていない。
violandis abstinere: insidias positas euntibus ad T. Quinctium.
ティトゥス・クィンクティウスのもとへ向かっていた者たちに対して待ち伏せが企てられたのだ、と。
§39.25.11itaque ergo in tantum metum omnes Thessalos coniectos, ut non in civitatibus suis, non in communibus gentis conciliis quisquam hiscere audeat.
それゆえ、すべてのテッサリア人は極度の恐怖に投げ込まれており、自分たちの都市の中でも、部族の共同の会議の中でも、誰も口を開くことさえあえてしないほどである。
procul enim abesse libertatis auctores Romanos: lateri adhaerere gravem dominum, prohibentem uti beneficiis populi Romani.
なぜなら、自由の創始者であるローマ人たちは遠くに離れており、脇には過酷な主人が張り付いていて、ローマ市民の恩恵を享受することを妨げているからである。
quid autem, si vox libera non sit. liberum esse?
しかし、もし言論が自由でないのなら、何が自由であるというのか。
§39.25.12nunc se fiducia et praesidio legatorum ingemiscere magis quam loqui.
今、自分たちは使節たちの信頼と保護のもとで、語るというよりはむしろ嘆き呻いているのだ。
nisi provideant aliquid Romani, quo et Graecis Macedoniam accolentibus metus et audacia Philippo minuatur, nequiquam et illum victum et se liberatos esse.
もしローマ人たちが何らかの対策を講じて、それによってマケドニアに隣接するギリシア人たちの恐怖が和らぎ、フィリッポスの不敵さが減じられないならば、あの男が打ち負かされたことも、自分たちが解放されたことも、すべて無駄であったことになる、と。
§39.25.13ut equum tenacem, non parentem frenis asperioribus castigandum esse.
従順でなく強情な馬のように、より厳しい轡で彼を懲らしめるべきである、と。
haec acerbe postremi,
最後に発言した者たちは、これらのことを激しく述べた。
§39.25.14cum priores leniter permulsissent iram eius petentes,
一方で、彼らより先に発言した者たちは、王の怒りをなだめるように穏やかに懇願していた。
§39.25.15ut ignosceret pro libertate loquentibus, et ut deposita domini acerbitate adsuesceret socium atque amicum sese praestare, et imitaretur populum Romanum, qui caritate quam metu adiungere sibi socios mallet.
すなわち、自由のために語る者たちを彼が許すように、また主人の過酷さを捨てて、自らを同盟者かつ友人として示すことに慣れるように、そして、恐怖よりも親愛によって同盟者を自らに結びつけることを好むローマ国民を模範とするように、と。
§39.25.16Thessalis auditis Perrhaebi Gonnocondylum, quod Philippus Olympiadem appellaverat, Perrhaebiae fuisse, et ut sibi restitueretur, agebant;
テッサリア人たちの言い分が聞かれた後、ペッライビア人たちは、フィリッポスが「オリンピアス」と呼んでいたゴンノコンデュルムはペッライビアの領土であったとし、それが自分たちに返還されるよう求めた。
et de Malloea et Ericinio eadem postulatio erat.
また、マッロイアとエリキニウムについても同様の要求がなされた。
§39.25.17Athamanes libertatem repetebant et castella Athenaeum et Poetneum.
アタマニア人たちは自由と、アテナエウムおよびポエトネウムの砦の返還を求めた。

語釈・文法注

  1. 39.25.1Romani legati disceptatorum loco, Thessali Perrhaebique et Athamanes haud dubii accusatores, Philippus ad audienda crimina tamquam reus consedissent — 接続詞 `cum` に導かれる節の中で、主語となる3つのグループ(`Romani legati`、`Thessali Perrhaebique et Athamanes`、`Philippus`)がそれぞれ異なる補語を伴って並置され、最終的に複数動詞 `consedissent` に収束している構造。`Thessali...` の部分には `accusatorum loco`、`Philippus` には `rei loco`(あるいは同格)のような関係が暗黙のうちに重ね合わされている。
  2. 39.25.4utrum, Thessalorum iuris cum essent, vi ademptae possessaeque ab Aetolis forent — nam Philippum Aetolis ademisse eas constabat — , an Aetolica antiquitus ea oppida fuissent — 間接疑問文の二者択一構文 `utrum ... an ...` を形成している。`Thessalorum iuris` は性質・帰属の属格。接続法未完了過去 `forent`(= `essent`)と接続法過去完了 `fuissent` は、主節の時制(歴史的過去)との時制の一致(consecutio temporum)に基づき、過去における継続的状態とそれ以前の完了した事実を示している。
  3. 39.25.5ita enim Acilium regi concessisse — 直前の文における争点に関する告発者側の主張を提示する、間接話法(oratio obliqua)の対格不定詞構文。主動詞(`dixerunt` や `arguebant` など)が省略され、前後の文脈から自明として補われる。従属節の動詞 `fuissent` および `essent` も間接話法内の従属節として接続法を取る。
  4. 39.25.11quid autem, si vox libera non sit, liberum esse — 間接話法における修辞的疑問文の構造。直接話法であれば `quid autem, si vox libera non est, liberum est?` となる実質的な疑問文であるが、間接話法(oratio obliqua)において、三人称の修辞的疑問文は平叙文と同様に対格不定詞(`liberum esse`)で表現される。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §39.25.1-39.25.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.25.1-39.25.17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。